Από το Τσέρνομπιλ στο Μποπάλ: Όταν τα ανθρώπινα λάθη οδηγούν σε αδιανόητες συμφορές (φωτό)

Από το Τσέρνομπιλ στο Μποπάλ: Όταν τα ανθρώπινα λάθη οδηγούν σε αδιανόητες συμφορές (φωτό)

Οι φυσικές καταστροφές αφήνουν πίσω τους συνήθως συντρίμμια, νεκρούς και απόγνωση. Όταν η φύση αποφασίζει να ξεσπάσει, πράγματι το αποτέλεσμα προκαλεί δέος, όπως ο πρόσφατος σεισμός στο Εκουαδόρ που άφησε πίσω του περισσότερους από 600 ανθρώπους νεκρούς και εκατοντάδες ακόμα θαμμένους στα συντρίμμια.  

Υπάρχει ακόμη ένα είδος καταστροφών που αφήνει πίσω του παρόμοιες – αν όχι χειρότερες συνέπειες. Είναι η παρέμβαση του ανθρώπου, η πρόοδος της τεχνολογίας, τα τεχνικά λάθη, το κυνήγι του κέρδους, ένας συνδυασμός θανατηφόρος. Και όταν γίνει το κακό, τότε συνήθως το αποτέλεσμα μένει στην ιστορία… Καταστροφές όπως αυτή του πυρηνικού εργοστασίου στο Τσέρνομπιλ στην Ουκρανία ή των χημικών εγκαταστάσεων στο Μποπάλ της Ινδίας όχι μόνο άφησαν πίσω τους χιλιάδες θύματα, αλλά και προκάλεσαν ανυπολόγιστη καταστροφή στο περιβάλλον. 

Γιατί όταν μία συμφορά οφείλεται στο… ανθρώπινο χέρι, τότε οι συνέπειες συνήθως είναι τεράστιες… 

Η καταστροφή του Τσέρνομπιλ 

Παρότι ο άνθρωπος κατάφερε να παράξει ενέργεια από τη διάσπαση του ατόμου, ακόμα και στις μέρες μας  δεν κατάφερε να τιθασεύσει την πυρηνική ενέργεια. Αν και οι τρομακτικές συνέπειες έγιναν εμφανείς από τη ρίψη των βομβών στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι της Ιαπωνίας το 1945 οι κυβερνήσεις των χωρών του πλανήτη δεν φάνηκαν να τρομάζουν και κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα εντατικοποίησαν τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς και όχι μόνο σκοπούς. Τα πυρηνικά εργοστάσια ξεφύτρωναν σαν τα μανιτάρια, και παρά τις προειδοποιήσεις, κανείς δεν φάνηκε να πτοείται. 

Μέχρι που ήρθε η καταστροφή του Τσέρνομπιλ, η οποία ήταν ένας συνδυασμός καταστροφικών λαθών, άγνοιας των αρχών και τρομακτικών καθυστερήσεων. Ήταν η στιγμή που η ανθρωπότητα έμαθε με τον χειρότερο τρόπο πως είναι να βιώνει μία πυρηνική καταστροφή σε μία κλίμακα που κανείς δεν είχε γνωρίσει μέχρι τοτε. 

Ό,τι θα μπορούσε να πάει στραβά, πήγε: Στις 26 Απριλίου του 1986. Ένα τεχνικό λάθος σε έναν αντιδραστήρα του εργοστασίου που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, διαδεχόμενο από μία μεγάλη φωτιά αποτέλεσμα της οποίας ήταν να διαρρεύσει στο περιβάλλον μία τεράστια ποσότητα πυρηνικών καυσίμων. Η εκκένωση της διπλανής κωμόπολης ήταν καθυστερημένη και άτακτη, ενώ στη μάχη για την αντιμετώπιση της καταστροφής ρίχτηκαν ανυποψίαστοι πυροσβέστες με εξοπλισμό πενιχρό, ο οποίος το μόνο που τους εξασφάλιζε ήταν ένας φρικτός θάνατος από τη δηλητηρίαση από τη ραδιενέργεια. 

Παρότι άμεσα με το περιστατικό σχετίζονται 31 θάνατοι, οι συνέπειες είναι τρομακτικές σε κάθε περίπτωση, καθώς χιλιάδες είναι οι άνθρωποι που πέθαναν από τις μετέπειτα συνέπειες. Τεράστιες περιοχές στην Ουκρανία και τη Λευκορωσία παραμένουν μέχρι και στις μέρες μας. Τα περιστατικά καρκίνων και τερατογενέσεων ακόμη είναι συνηθισμένο φαινόμενο, σε ένα περιστατικό που μέχρι πρότινος ήταν σημείο αναφοράς για την καταστροφή που μπορεί να επιφέρει η ανθρώπινη αβλεψία. Το αντίστοιχο περιστατικό στη Φουκουσίμα – το οποίο προκλήθηκε όμως από έναν συνδυασμό ανθρώπινων λαθών και φυσικής καταστροφής- υπερκέρασε το Τσέρνομπιλ, το 2010. 

Η διαρροή χημικών στο εργοστάσιο του Μποπάλ 

Η χειρότερη βιομηχανική καταστροφή σε όρους θυμάτων όμως , είναι η διαρροή τοξικών αερίων από το χημικό εργοστάσιο στο Μποπάλ της Ινδίας το 1984. Ο απολογισμός των θυμάτων ακόμη και τώρα παραμένει διφορούμενος εκτεινόμενος από τους 3.700 νεκρούς έως και τους 16.000. 

Περισσότεροι από 554.000 άνθρωποι βίωσαν στο πετσί τους τις συνέπειες της διαρροής στην ατμόσφαιρα του ισοκυανικού μεθυλίου, με το τοξικό νέφος να κατευθύνεται άμεσα στην γειτονική πόλη. Σημειωτέον η αμερικανική εταιρεία Union Carbide έχτισε το εργοστάσιο με πολύ χαμηλότερα στάνταρτ ασφαλείας από αυτά που ίσχυαν στις ΗΠΑ και η καταστροφή ήταν θέμα χρόνου να γίνει. 

Η εταιρία πλήρωσε αποζημιώσεις το 1989 ύψους 470 εκατομμυρίων δολαρίων. Η εκδίκαση της υπόθεσης ολοκληρώθηκε το 2010 με κατηγορούμενους εφτά ανώτατα στελέχη της Union Carbide India Limited. Οι κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν για φόνο εξ αμελείας σε δύο χρόνια φυλάκισης και πρόστιμο 100.000 ινδικές ρουπίες έκαστος, η μέγιστη ποινή που προβλέπει ο νόμος. Κανείς όμως δεν έφερε στο εδώλιο τους πραγματικούς υπαίτιους της καταστροφής. 

Οι τεράστιες φωτιές στις γεωτρήσεις πετρελαίου στο Κουβέιτ 

Οι παράπλευρες απώλειες του πολέμου του Κόλπου τον Αύγουστο του 1990, ήταν απείρως μεγαλύτερες από τις συνέπειες της ίδιας της σύρραξης μεταξύ του Ιράκ και του ΝΑΤΟ. Ο Σαντάμ Χουσείν, τότε είχε αποφασίσει να εισβάλει στο κρατίδιο του Κουβέιτ, με τη δικαιολογία πως κάνει γεωτρήσεις για πετρέλαιο υπό κλίση και έτσι «κλέβει» πετρέλαιο. 

Καθώς τα ΝΑΤΟϊκα στρατεύματα άρχισαν τους βομβαρδισμούς εναντίων των ιρακινών στα εδάφη του Κουβέιτ σε συνδυασμό με τις χερσαίες επιχειρήσεις, ο Σαντάμ διέταξε την αποχώρηση, η οποία συνοδεύτηκε με την τακτική της «καμμένης γης». Τι περιελάμβανε αυτή; Ανατίναξη όλων των πετρελαιοπηγών που κατέλαβαν οι ιρανικοί με αποτέλεσμα οι πυρκαγιές που προκλήθηκαν να είναι τόσο μεγάλης έκτασης ώστε να φαίνονται από… δορυφόρο προκαλώντας τεράστια φυσική καταστροφή. Τελικά αφού έκαιγαν για μήνες σβήστηκαν τελείως το Νοέμβριο του 1991.

Η καταστροφή του φράγματος στον Κίτρινο Ποταμό 

Η Κίνα ωστόσο βίωσε ένα πολύ χειρότερο παράδειγμα του πως χρησιμοποιείται μία τεχνητή καταστροφή για την υλοποίηση πολεμικών σχεδίων. Το εθνικιστικό καθεστώς του Κουομιτάνγκ το 1938 κατέστρεψε το φράγμα του Κίτρινου Ποταμού στην κεντρική Κίνα για να προκαλέσει απώλειες στα Ιαπωνικά στρατεύματα που προωθούνταν στην περιοχή. Ως αποτέλεσμα, πλημμύρισαν τεράστιες εκτάσεις, σκοτώθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι και εκατομμύρια ακόμη πήραν το δρόμο της προσφυγιάς. 

Εν τέλει οι εθνικιστές κατηγόρησαν τους Ιάπωνες για αυτή την αποτρόπαια πράξη, ωστόσο το αποτέλεσμά της ήταν να αυξηθεί κατακόρυφα η τοπική στήριξη προς τους κομμουνιστές του Μάο Τσε Τουνγκ. 

Το μακελειό στη Μέκκα το 2015 

Μία ακόμη απόδειξη του πως ένα απλό ανθρώπινο λάθος μπορεί να μετατραπεί στην αιτία για μία τεράστια συμφορά είναι και το δυστύχημα στη Μέκκα της Σαουδικής Αραβίας. Πέρυσι τον Σεπτέμβριο, ένας γερανός κατέρρευσε στο Μεγάλο Τζαμί όπου δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές είχαν συρρεύσει για να προσκυνήσουν. Ήταν το πιο πρόσφατο και το πιο θανατηφόρο περιστατικό στη Σαουδική Αραβία καθώς έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, πολλοί εξ αυτών Ιρανοί. 

Οι προεκτάσεις του ήταν πολύ μεγάλες καθώς στον απόηχο του δυστυχήματος προκλήθηκε έντονη διπλωματική αντιπαράθεση μεταξύ του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας.

 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο