Εκλογές με ξεκάθαρο φαβορί είναι οι σημερινές στην Τουρκία, με το μεγάλο ερώτημα να είναι το αν το κυβερνών κόμμα του Ταγίπ Ερντογάν θα εξασφαλίσει ισχυρή πλειοψηφία που, εκτός από την τρίτη σερί κυβερνητική θητεία, θα του δώσει τη δυνατότητα να προχωρήσει στη συνταγματική μεταρρύθμιση, που θα εγκαθιδρύσει ένα είδος προεδρικής δημοκρατίας κατά τα αμερικανικά πρότυπα. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το CHP είναι πιθανόν να εξασφαλίσει το 30% των ψήφων, έναντι 20,8% το 2007, ενώ το εκλογικό όριο του 10% αναμένεται να εξασφαλίσουν οι Εθνικιστές και οι Κούρδοι. Αυτή η εκλογική επίδοση, εάν επιβεβαιωθεί, θα στερήσει από το AKP την πλειοψηφία των δύο τρίτων (367 έδρες από τις 550) που χρειάζεται για την τροποποίηση του συντάγματος, χωρίς να αναγκασθεί να προσφύγει σε δημοψήφισμα.

Στόχος του Ερντογάν είναι να πετύχει την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία ώστε να μεταρρυθμίσει το Σύνταγμα των Στρατιωτικών που ισχύει από το 1982, ευαγγελιζόμενος την προώθηση της δημοκρατίας, με απώτερό του στόχο, όμως, να αποτελεί η κατάληψη του προεδρικού θώκου μετά την αποχώρηση Γκιουλ, για τουλάχιστον δύο δεκαετίες.

Οι πολιτικοί του αντίπαλοι θεωρούν ότι ο τούρκος πρωθυπουργός ανέχεται όλο και λιγότερο την κριτική: επιτίθεται συστηματικά κατά των μέσων ενημέρωσης και υπερασπίζεται συστηματικά τις βιαιότητες της αστυνομίας. Δεκάδες δημοσιογράφοι βρίσκονται στην φυλακή και η αντιπολίτευση καταγγέλλει όλο και περισσότερους περιορισμούς στη χρήση του Ιντερνετ ή στην κατανάλωση αλκοόλ.
 
Δεκάδες στρατηγοί και ναύαρχοι βρίσκονται επίσης στη φυλακή κατηγορούμενοι για συμμετοχή σε πολιτικές συνωμοσίες. Ο ηγέτης του CHP καταγγέλλει ότι το AKP μετατρέπει την Τουρκία «σε αυτοκρατορία του φόβου» και ότι ο Ερντογάν «νομίζει ότι είναι σουλτάνος».

Οι βασικοί «μονομάχοι» των εκλογών

Το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) με πρόεδρο τον 57χρονο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ιδρύθηκε το 2001 και ανέλαβε την εξουσία για πρώτη φορά το 2002, με τελευταία νίκη αυτή του 2007. Πρόκειται για ισλαμιστικο κόμμα, με προσήλωση στις επιταγές της ελεύθερης οικονομίας και των εκσυγχρονιστικών μεταρρυθμίσεων.

Ο Ερντογάν είναι αναμφίβολα ένας από τους πιο επιτυχημένους και χαρισματικούς ηγέτες στην νεότερη ιστορία της Τουρκίας.

Προεκλογικό σποτ του AKP:



Το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (CHP), με πρόεδρο τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ιδρύθηκε το 1923 από τον Κεμάλ Ατατούρκ, υποστηρίζει τον μη θρησκευτικό χαρακτήρα του κράτους και τοποθετείται στην κεντρο-αριστερά. Το CHP, το οποίο δέχεται συχνά επικρίσεις για λαϊκισμό και για ευνοϊκή στάση προς τους στρατιωτικούς, πραγματοποιεί προεκλογική εκστρατεία υποστηρίζοντας την ανάγκη για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και κοινωνική δικαιοσύνη, προσπαθώντας να προσελκύσει συντηρητικούς ψηφοφόρους των φτωχότερων στρωμάτων και φιλελεύθερους ψηφοφόρους των μεγάλων αστικών κέντρων που φοβούνται ότι το AKP, στην εξουσία τα τελευταία εννέα χρόνια, επιδεικνύει όλο και λιγότερη πολιτική ανοχή.

Ο Κιλιτσντάρογλου, 62 ετών, ο επονομαζόμενος «Γκάντι», εξαιτίας κάποιας μακρινής ομοιότητάς του με τον ινδό ηγέτη, έχει καλλιεργήσει τη φήμη του μαχητή κατά της διαφθοράς και κατηγορεί συστηματικά τα μέλη της τουρκικής ηγεσίας για συμμετοχή σε ανέντιμες υποθέσεις.

Προεκλογικό σποτ του CHP:



Το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) με πρόεδρο τον Ντεχβέτ Βαχτσελί, γνωστό από τους Γκρίζους Λύκους, «παντρέυει» τον εθνικισμό με το Ισλάμ και έχει γίνει πολύ πιο μετριοπαθές με τον νυν ηγέτη του. Τη δεκαετία του 1970 ήταν άκρως ρατσιστικό και η νεολαία του είχε εμπλακεί σε πολλά θανατηφόρα επεισόδια κατά αριστερών του αντιπάλων. Το 1980, οι στρατηγοί απαγόρευσαν τη λειτουργία του κόμματος, φυλακίζοντας τους ηγέτες του.

Ο Μπαχτσελί είναι ένας άνθρωπος αίνιγμα, ο οποίος όμως, από το 1997 που πήρε το τιμόνι του κόμματος το έχει απομακρύνει από τη βία. Πολλά σεξουαλικά σκάνδαλα έχουν θρυμματίσει την εικόνα του, ενώ η αδυναμία του να ανανεώσει την παράταξη λέγεται ότι θα είναι ο λόγος της αποχώρησής του.

Το Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας (BDP) με επικεφαλής τη Γκιουλτάν Κιτσανάκ και τον Σελαχατίν Ντεμιρτάς, αποτελούν τους εκπροσώπους των Κούρδων. Οι δύο ηγέτες δείχνουν την ισότητα των φύλων την οποία πρεσβεύει το κόμμα, το οποίο είναι η de facto πολιτική πτέρυγα των Κούρδων Αυτονομιστών, του PKK. Η ιδεολογία του είναι σοσιαλιστική και στόχος του είναι η αυτονομία για 14 εκατ. Κούρδους που ζουν στην Τουρκία. Έχει στις επάλξεις του περισσότερες γυναίκες από οποιοδήποτε άλλο κόμμα.


Βαγγέλης Βιτζηλαίος


(Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Economist)