Ο Ερντογάν απειλεί να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία για το προσφυγικό

Ο Ερντογάν απειλεί να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία για το προσφυγικό

Η «καρατόμηση» του πρωθυπουργού της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου την περασμένη εβδομάδα από τον πρόεδρο –που πλέον φέρνει περισσότερο σε σουλτάνο – Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν άρχισε ήδη να επηρεάζει τις σχέσεις της Άγκυρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προς το χειρότερο. Συνεπακόλουθα, η συμφωνία για το προσφυγικό που έκλεισε πριν από μερικούς μήνες μετά κόπων και βασάνων άρχισε να παρουσιάζει σοβαρές ρωγμές. 

Το σημείο – κλειδί της συμφωνίας, που προκαλούσε διενέξεις ακόμα και πριν τις ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στην Άγκυρα, ήταν η διαπραγμάτευση για την απελευθέρωση του χορήγησης θεώρησης εισόδου (βίζα) σε τούρκους πολίτες. Η συμφωνία προέβλεπε ότι η κατάργηση της βίζα θα γινόταν το αργότερο μέχρι τις 30 Ιουνίου, δηλαδή σε λίγο παραπάνω από  έναν μήνα. Υπό την προϋπόθεση όμως η Άγκυρα να νομοθετούσε και τα 72 προαπαιτούμενα που είχαν θέσει οι ευρωπαίοι ώστε να δώσουν το «πράσινο» φως για να προχωρήσει η διαδικασία. 

Ωστόσο οι δύο πλευρές κάνουν διαφορετική ανάγνωση ως προς το τι πρέπει να εφαρμοστεί για να απελευθερωθεί η βίζα. Οι Ευρωπαίοι έχουν θέσει ανάμεσα στα προαπαιτούμενα ένα ζήτημα που πατάει στο μαλακό «υπογάστριο» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δηλαδή τη χαλάρωση της δρακόντειας αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας που χρησιμοποιείται για να μπουν στο στόχαστρο κυρίως ακαδημαϊκοί και δημοσιογράφοι που ασκούν ενοχλητική κριτική στο καθεστώς, όπως επίσης και διάφοροι πολιτικοί κυρίως προερχόμενοι από το φιλοκουρδικό Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών. Σε μία περίοδο που η ένταση με τους Κούρδους βρίσκεται στο απόγειό της, η βία στη γειτονική χώρα οργιάζει – καθώς οι ύποπτες βομβιστικές επιθέσεις πλέον έχουν εξελιχθεί σε καθημερινό φαινόμενο-  ο Ερντογάν απαλλαγμένος από τον μετριοπαθή Αχμέτ Νταβούτογλου, [που διαπραγματεύτηκε τη συμφωνία με τους Ευρωπαίους], πλέον έχει ξεσαλώσει και σηκώνει την αντιπαράθεση σε επικίνδυνα υψηλούς τόνους.

«Οι ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζουν να αποτελούν ασφαλές καταφύγιο για πολιτικούς βραχίονες τρομοκρατικών οργανώσεων (...) Είναι μαύρη κωμωδία η ΕΕ να επικρίνει τη χώρα μας σχετικά τον ορισμό της τρομοκρατίας», δήλωσε μέσα στην εβδομάδα χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρόεδρος, δείχνοντας με αυτό τον τρόπο τις προθέσεις του. Δηλαδή ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε οποιαδήποτε αλλαγή του αντιτρομοκρατικού νόμου… 

Στην ουσία, ο Ερντογάν αμφισβητεί την ίδια τη συμφωνία που υπεγράφη τον Μάρτιο με τον σύμβουλό του Μπουρχάν Κουζού να εξειδικεύει ακόμη περισσότερο τη σκέψη του αφεντικού του λίγο αργότερα, εκτοξεύοντας ταυτόχρονα μία απροκάλυπτη απειλή η οποία δείχνει και το ποιος σε τελική ανάλυση ελέγχει τις… κάνουλες των προσφυγικών ροών: «Αν πάρουν τη λάθος απόφαση [σ.σ. οι ευρωπαίοι], θα στείλουμε πρόσφυγες», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Twitter. Σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε στο Bloomberg, πρόσθεσε μάλιστα ότι «αν ανοίξουν οι πόρτες της Τουρκίας, η Ευρώπη θα βουτήξει στη δυστυχία».

Αναμφίβολα πρόκειται για μία περαιτέρω όξυνση της ρητορικής της γειτονικής χώρας, την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση υποδέχτηκε αν μη τι άλλο σε ανάλογους: 

Ο μεν πρόεδρος της ευρωβουλής Μάρτιν Σουλτς επέλεξε τη σκληρή γραμμή, βάζοντας «φρένο» σε οποιαδήποτε ψηφοφορία για την απελευθέρωση της βίζας τουλάχιστον μέχρι τον Ιούλιο. Είπε δηλαδή πως για να υπάρξουν αποφάσεις από την ευρωβουλή, θα πρέπει η Άγκυρα να εκπληρώσει όλα τα προαπαιτούμενα, δηλαδή να ψηφίσει τη χαλάρωση της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας. «Το ζητούμενο δεν είναι η ποσότητα αλλά η ποιότητα. Και όσον αφορά την ποιότητα δεν πληρούνται δυο βασικές προϋποθέσεις, περί προστασίας δεδομένων και το πακέτο κατά της τρομοκρατίας. Και όχι μόνο δεν πληρούνται, αλλά δεν έχουν ξεκινήσει καν οι συζητήσεις» είπε χαρακτηριστικά και έστειλε το μήνυμα του με αρκετή σαφήνεια. 

Η δε Κομισιόν, επέλεξε χαμηλότερους τόνους, με τον εκπρόσωπο Μαργαρίτη Σχοινά την Πέμπτη να διαμηνύει πως η συμφωνία δεν είναι νεκρή. Ωστόσο ο πρόεδρος Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ κάλεσε και αυτός με τη σειρά του την Τουρκία να λάβει την απόφαση για την αντιτρομοκρατική νομοθεσία. «Εάν ο κ. Ερντογάν επιλέξει να αρνηθεί στους Τούρκους το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης προς την Ευρώπη, αυτό είναι δικό του πρόβλημα και όχι δικό μου και εκείνος θα πρέπει να τους το εξηγήσει», ήταν το δηκτικό σχόλιό του.

Οι εν λόγω λεκτικοί διαξιφισμοί – που έγιναν εντονότεροι από την ημέρα της καρατόμησης του Νταβούτογλου- σημαίνουν και κατάρρευση της συμφωνίας; Όχι απαραίτητα, αλλά αν μη τι άλλο δείχνουν πως τα πράγματα δεν οδεύουν σε μία σωστή βάση. Ήδη, οι ψίθυροι στους διαδρόμους των Βρυξελλών, μετατρέπονται σιγά – σιγά σε φωνές αγανάκτησης καθώς, με τον τούρκο πρωθυπουργό εκτός κάδρου, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ο Ερντογάν δεν θα τα τινάξει όλα στον αέρα. Και σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, παρότι επισήμως δεν υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο που θα αντικαταστήσει τη συμφωνία, τα σενάρια φαντάζουν ζοφερά, ιδίως για τη χώρα μας.

Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας ο ευρωπαϊκός Τύπος κατακλύστηκε από δημοσιεύματα για «σχέδια Β», που υπάρχουν στα συρτάρια των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Στο επίκεντρο των δημοσιευμάτων – που η Κομισιόν έσπευσε να τα διαψεύσει- είναι η μετατροπή των ελληνικών νησιών σε κεντρικούς καταυλισμούς υποδοχής προσφύγων και ταυτόχρονα να διακοπούν τα δρομολόγια σύνδεσης των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα. Έτσι κατά το ίδιο σκεπτικό, οι πρόσφυγες θα εγκλωβιστούν στα ελληνικά νησιά από όπου θα επαναπροωθούνται κατευθείαν στις χώρες τους όσοι δεν παίρνουν άσυλο, ενώ η οικονομική βοήθεια ύψους 6 δισεκατομμυρίων που προορίζεται για την Τουρκία, θα κατευθυνθεί προς τη χώρα μας.

Βεβαίως κανείς δεν μπορεί το ενδεχόμενο αυτά τα σχέδια να εξυπηρετούν άλλες σκοπιμότητες, όπως φερειπείν να σταλεί μήνυμα στην Άγκυρα, ότι η ΕΕ έχει άλλες εναλλακτικές και δεν εξαρτάται από τη γειτονική χώρα. Βεβαίως εάν η Τουρκία κάνει την απειλή της πράξη και ανοίξει εκ νέου τις «κάνουλες»των προσφυγικών ροών, το μόνο σίγουρο είναι πως τα αποτελέσματα θα είναι δραματικά και η Ελλάδα θα βρεθεί στο επίκεντρο της αναζωπύρωσης του προσφυγικού με εξαιρετικά αβέβαιες συνέπειες… 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο