Η νύχτα που σημάδεψε τη σύγχρονη τουρκική ιστορία – Πώς απέτυχε το πραξικόπημα

Η νύχτα που σημάδεψε τη σύγχρονη τουρκική ιστορία – Πώς απέτυχε το πραξικόπημα

Μία νύχτα – θρίλερ έζησε η Τουρκία, που βίωσε μετά από τρεις δεκαετίες απόπειρα πραξικοπήματος από μερίδα κατώτερων – όπως προς το παρόν δείχνουν οι πρώτες πληροφορίες- αξιωματικών η οποία και απετράπη έπειτα από σφοδρές μάχες. Οι στρατιωτικές δυνάμεις που προσπάθησαν να καταλάβουν την εξουσία, αναχαιτίστηκαν από δυνάμεις της αστυνομίας και τμημάτων των ενόπλων δυνάμεων που έμειναν πιστά στον πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος και επέστεψε τις πρώτες πρωινές ώρες στην Κωνσταντινούπολη και εν μέσω θριαμβευτικής υποδοχής διαμήνυσε πως θα τιμωρήσει με σκληρό τρόπο τους στασιαστές.

Οι μυστικές υπηρεσίες πληροφοριών, η τουρκική ΜΙΤ,  σε ανακοίνωση της ανέφεραν στην ουσία το τέλος του πραξικοπήματος. Όπως δημοσίευσε χαρακτηριστικά: Το πραξικόπημα ήταν «πυροτέχνημα». Αντιμετωπίστηκε άμεσα.

Αποκήρυσσαν τη δημοκρατία, τώρα τη χρησιμοποίησαν

Δύο είναι τα ιδιαιτέρως ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά που σημάδεψαν την χθεσινή νύχτα. Ο πρόεδρος της Τουρκίας καθώς και σημαίνοντα στελέχη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης που μέχρι πρότινος απαγόρευαν και χρησιμοποιούσαν άγρια καταστολή για να καταπνίξουν διαδηλώσεις, τώρα ζήτησαν από τον λαό να κατέβει στους δρόμους για να υπερασπιστεί τη δημοκρατία. Πράγμα το οποίο έγινε, καθώς ο λαϊκός παράγοντας, όπως φαίνεται από την πορεία των εξελίξεων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να αποτραπούν οι πραξικοπηματίες από το να υλοποιήσουν τα σχέδιά τους. Χιλιάδες κόσμου, υποστηρικτές του AKP και άλλων κομμάτων ξεχύθηκαν στους δρόμους μεγάλων πόλεων και αύξησαν κατακόρυφα την πίεση στους στρατιώτες που φυλούσαν σημεία στρατηγικής σημασίας. Μάλιστα στην Κωνσταντινούπολη κατάφεραν να άρουν και τον αποκλεισμό του αεροδρομίου.

Από την άλλη εξίσου εντυπωσιακό είναι πως τα στελέχη του AKP και ο ίδιος ο πρόεδρος χρησιμοποίησαν τα social media – που μέχρι πρότινος φίμωναν σε κάθε ευκαιρία – ώστε να στείλουν τα μηνύματά τους. Χαρακτηριστικό είναι εδώ το γεγονός ότι ο Ερντογάν απηύθυνε στον λαό το κομβικό (για αρκετούς αναλυτές) διάγγελμα, μέσω… εφαρμογής στο Iphone, σε μία εμφανώς ταραγμένη δημοσιογράφο του δικτύου CNN Turk, στο οποίο αργότερα μέσα στην νύχτα εισέβαλαν στρατιώτες που επρόσκειντο στους πραξικοπηματίες αξιωματικούς.

Το χρονικό της δραματικής νύχτας

Όλα ξεκίνησαν λίγο μετά τις 10 το βράδυ χτες, όταν μπαράζ έκτακτων ειδήσεων σε τουρκικά και διεθνή ΜΜΕ έκανε λόγο για πυροβολισμούς στην Άγκυρα, χαμηλές πτήσεις μαχητικών αεροσκαφών καθώς και για αποκλεισμό των γεφυρών του Βοσπόρου στην Κωνσταντινούπολη από στρατιώτες. Προφανώς οι πραξικοπηματίες έδρασαν υπό την κάλυψη του αυξημένου συναγερμού για τρομοκρατικό χτύπημα, στον απόηχο της χθεσινής επίθεσης στη Νίκαια της Γαλλίας. Για αυτό ενδεχομένως οι πρώτες πληροφορίες ήταν τόσο συγκεχυμένες: Το βασικό σενάριο που κυκλοφόρησε τις πρώτες ώρες ήταν αυτό της τρομοκρατίας, με το πραξικόπημα να αναπαράγεται μεν, αλλά όχι με μεγάλη ένταση.

Τα πράγματα άρχισαν να ξεδιαλύνουν με τη δήλωση του πρωθυπουργού Μπιναλί Γιλντιρίμ, ο οποίος επιβεβαίωσε τα σενάρια περί απόπειρας πραξικοπήματος λίγο πριν τις 11 το βράδυ. Αμέσως το διαδίκτυο πήρε «φωτιά», και οι φήμες για την τύχη του προέδρου Ερντογάν έδιναν και έπαιρναν. Η σύγχυση φαίνεται να βοήθησε τους στασιαστές, οι οποίοι εξέδωσαν ανακοίνωση που διαβάστηκε στο κρατικό δίκτυο της Τουρκίας προτού πέσει το σήμα του, με την οποία διαμήνυαν πως αναλάμβαναν τη διακυβέρνηση της Τουρκίας «ώστε να αποκαταστήσουν τη συνταγματική τάξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, το κράτος δικαίου και γενικότερα την ασφάλεια, που έχει πληγεί».

Η κατάσταση όμως άρχισε να αλλάζει από τη στιγμή του διαγγέλματος του Ερντογάν, ο οποίος μέσω κινητού τηλεφώνου υποσχέθηκε να πατάξει το κίνημα και να τιμωρήσει τους πραξικοπηματίες, καλώντας τον κόσμο να βγει στο δρόμο. Η δήλωση του τούρκου προέδρου φαίνεται να κινητοποίησε και ανώτερα στελέχη του στρατού, τα οποία και άρχισαν να διαχωρίζουν τη θέση τους από την εν εξελίξει κίνηση: Την αρχή έκανε ο επικεφαλής της πρώτης στρατιάς που έχει έδρα την Κωνσταντινούπολη και ακολούθησε ο Αρχηγός του Ναυτικού, καθώς και άλλοι υψηλόβαθμοι στρατηγοί. Όσο περνούσε η νύχτα ήταν φανερό πως η εν λόγω κίνηση δεν είχε τη στήριξη ολόκληρου του στρατεύματος. Αυτό, σε συνδυασμό με τις λαϊκές αντιδράσεις έγειρε τη πλάστιγγα υπέρ της κυβέρνησης παρά τις άγριες μάχες που έλαβαν χώρα στην Άγκυρα, όπου στρατεύματα των πραξικοπηματιών βομβάρδισαν επανειλημμένως κυβερνητικά κτίρια και τη Βουλή. Σποραδικές συγκρούσεις βρισκόταν σε εξέλιξη μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα.

Τελικά ο πρόεδρος της Τουρκίας επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη όπου έτυχε θριαμβευτικής υποδοχής από τα συγκεντρωμένα πλήθη. Σε νέες του δηλώσεις επανέλαβε πως οι υπαίτιοι θα τιμωρηθούν, ενώ αποκάλυψε πως το ξενοδοχείο στη Μαρμαρίδα όπου διέμενε βομβαρδίστηκε λίγη ώρα μετά την αποχώρησή του. Ως ηθικό αυτουργό «έδειξε» τον εξόριστο στις ΗΠΑ πρώην ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν, πρώην σύμμαχό του και νυν μεγάλο του εχθρό και προανήγγειλε κάθαρση του στρατεύματος

Πράγματι, οι τουρκικές αρχές κατονόμασαν ως ενορχηστρωτή του πραξικοπήματος τον πρώην Συνταγματάρχη Μουχαρέμ Κοσέ, πρώην νομικό σύμβουλο του Γενικού Επιτελείου που αποστρατεύτηκε πριν από λίγες εβδομάδες κατηγορούμενος ότι έχει σχέσεις με το Τάγμα του Γκιουλέν, που το AKP το χαρακτηρίζει ως «παράλληλο» κράτος. Μαζί του συνελήφθησαν τουλάχιστον 366 άτομα, ανάμεσά τους μεσαίοι και ανώτατοι αξιωματικοί, ενώ ένας έπεσε νεκρός.

Τελικά η αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος επισφραγίστηκε με τη συμβολική εικόνα της παράδοσης των στρατιωτών που είχαν αποκλείσει τις γέφυρες του Βοσπόρου, μία σκηνή που άμεσα έκανε τον γύρο του κόσμου. Όσο για τον απολογισμό της δραματικής νύχτας; Μέχρι τις 7 το πρωί γινόταν λόγος για τουλάχιστον 60 νεκρούς. Η δημοκρατία ωστόσο στη γειτονική χώρα, έστω και κουτσή από τις αυταρχικές παρεμβάσεις του Ερντογάν και του κόμματός του επέζησε αν και διασωληνωμένη… 

Όλες οι εξελίξεις για την Τουρκία στο live blogging του newpost.gr

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο