Η επόμενη μέρα στην Τουρκία: Τι αλλάζει μετά το πραξικόπημα, πώς επηρεάζονται οι σχέσεις με την ΕΕ

Η επόμενη μέρα στην Τουρκία: Τι αλλάζει μετά το πραξικόπημα, πώς επηρεάζονται οι σχέσεις με την ΕΕ

Την Περασμένη Παρασκευή βρεθήκαμε μάρτυρες σκηνών που πολλοί νόμιζαν πως είχαν καταχωνιαστεί στα συρτάρια της ιστορίας: Άγκυρα και Κωνσταντινούπολη κατακλύστηκαν από στρατιώτες που επιχείρησαν να καταλάβουν σημεία - κλειδιά, μαχητικά πραγματοποιούσαν χαμηλές πτήσεις και τεθωρακισμένα έκοβαν βόλτες στους κεντρικούς δρόμους των δύο μεγάλων πόλεων, ενώ κομάντος –σύμφωνα τουλάχιστον με τα όσα καταγγέλλει η τουρκική κυβέρνηση- επιχείρησαν να σκοτώσουν τον Ερντογάν, κάνοντας έφοδο όμως στο… λάθος ξενοδοχείο!

Με λίγα λόγια, η παγκόσμια κοινή γνώμη έγινε μάρτυρας ενός πραξικοπήματος, παλαιάς κοπής. Η μερίδα στρατιωτικών που οργάνωσε την εν λόγω κίνηση, έβγαλε από τα συρτάρια της το εγχειρίδιο του καλού πραξικοπηματία και κόπιαρε μεθόδους που παραπέμπουν ευθέως σε αντίστοιχες κινήσεις στην Τουρκία και άλλες χώρες καθ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα: Καταλήψεις δημοσίων κτιρίων,  της δημόσιας τηλεόρασης, του γενικού επιτελείου, ενώ επιχείρησαν να καταλάβουν τα κτίρια της χωροφυλακής, του κοινοβουλίου, το προεδρικό μέγαρο, όπως επίσης να συλλάβουν ή να εξουδετερώσουν με άλλα μέσα ανώτατα κυβερνητικά στελέχη. Πρόκειται για μία απόπειρα πραξικοπήματος, παλαιάς κοπής θα λέγαμε. Και ναι, παρότι δεν οργανώθηκε με ιδιαίτερη φαντασία, δεν ήταν το σχέδιο δεν ήταν τόσο κακοργανωμένο, όσο κάποιοι θέλουν να πιστεύουν.

Οι στασιαστές κατάφεραν να εκμεταλλευτούν την αυξημένη επιφυλακή λόγω του τρομοκρατικού συναγερμού και έδρασαν αστραπιαία τις πρώτες ώρες, παρότι σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα αναγκάστηκαν να ξεκινήσουν τα σχέδιά τους νωρίτερα από το αναμενόμενο, λόγω της κινητοποίησης των μυστικών υπηρεσιών της Τουρκίας. Εδώ να σημειωθεί πως κάποια δημοσιεύματα, προερχόμενα από το Ιράν αναφέρουν πως η κυβέρνηση ενημερώθηκε από τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες και συγκεκριμένα από υποκλοπές που έγιναν, γεγονός ωστόσο που δεν έχει επιβεβαιωθεί και κάτι τέτοιο δεν θα γίνει ακόμα και αν ισχύει.

Και η σύγχυση που ακολούθησε τις πρώτες ώρες φαίνεται να λειτούργησε προς όφελός τους: Όσο τα σενάρια για την τύχη του Ερντογάν έδιναν και έπαιρναν, κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει πως θα αντιδράσουν συνολικά οι Ένοπλες Δυνάμεις. Εάν θα ενστερνιζόταν δηλαδή το στρατιωτικό κίνημα ή όχι. Εξαιρετικό ενδιαφέρον βέβαια παρουσιάζει και η πρώτη αντίδραση ξένου κράτους που ήρθε εν μέσω αναταραχής και σύγχυσης: Ήταν αυτή του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ που απέφυγε να καταδικάσει σαφώς και απερίφραστα το επιχειρούμενο πραξικόπημα.

Το παιχνίδι όμως άλλαξε από την ώρα που έκανε την εμφάνισή του ο Τούρκος Πρόεδρος, με ένα διάγγελμα γεμάτο αντιφάσεις. Αφενός χρησιμοποίησε το Facetime μία διαδικτυακή εφαρμογή – όπου ως γνωστόν έχει επιβάλει επαλειμμένως «φίμωτρο» στο ίντερνετ- για να καλέσει τον λαό στους δρόμους ώστε να διαδηλώσουν κατά των πραξικοπηματιών. Ναι ο άνθρωπος που κατέστειλε με σιδερένιο χέρι οποιαδήποτε φωνή αντίδρασης, που φυλάκισε διανοούμενους και αντιφρονούντες ζήτησε από τον λαό να βγει στους δρόμους για να ακυρώσει τους στρατιωτικούς. Και το παράδοξο είναι πως το πέτυχε γιατί:

*Αποδείχθηκε πως παρά τη φθορά και την αντιδραστική του στροφή έχει ακόμη λαϊκό έρεισμα, ειδικά στην Κωνσταντινούπολη που θεωρείται η σημαντικότερη πόλη στην Τουρκία και προπύργιο του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης.

*Κατάφερε να συστρατεύσει μαζί του στην επιχείρηση υπεράσπισης της δημοκρατίας – παρότι ο ίδιος και το κόμματου την έχουν βάλει προ πολλού στην εντατική- και την αντιπολίτευση. Οι χιλιάδες κόσμου που κατέβηκαν στους δρόμους, σίγουρα δεν ήταν αποκλειστικά οπαδοί του τούρκου προέδρου. 

*Διατήρησε υπό τον έλεγχο του σημαντικά και κρίσιμα κομμάτια του κρατικού μηχανισμού: Αστυνομία, μυστικές υπηρεσίες, ένα κομμάτι του στρατού έμεινε πιστό στον Ερντογάν. Και αυτό μπλόκαρε τα σχέδια των στασιαστών. 

Με το κύμα να γυρνάει με το μέρος του Ερντογάν, οι στρατηγοί δεν είχαν παρά να τον στηρίξουν. Γνώριζαν πλέον πως ο πρόεδρος είναι ζωντανός και ο ένας μετά τον άλλον έτρεχαν να βγάλουν δηλώσεις στήριξης, ώστε να γλυτώσουν από τις επερχόμενες εκκαθαρίσεις που από την πρώτη στιγμή που θα ανακτούσε η κυβέρνηση τον έλεγχο, φαινόταν ότι θα είναι σαρωτικές. Πράγμα που και έγινε όπως φάνηκε στην πορεία.

Η επόμενη μέρα

Προφανώς, ο Ερντογάν μετά την αποτυχία του πραξικοπήματος, γύρισε πίσω θριαμβευτής και υποσχέθηκε τιμωρία στους ενόχους. Οι εξελίξεις μετά την αποτυχημένη απόπειρα, ειδικά όλη την περασμένη εβδομάδα ήταν καταιγιστικές: 

Χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι, εκπαιδευτικοί, στρατιωτικοί και άλλα στελέχη του κρατικού μηχανισμού καρατομήθηκα εν μία νυκτί. Πολλοί υποστηρίζουν πως το γεγονός ότι η κυβέρνηση είχε έτοιμη τη λίστα εκκαθαρίσεων είναι ένα σημάδι πως το πραξικόπημα ήταν στημένο. Ωστόσο αυτό δεν αποδεικνύεται και το επικρατέστερο σενάριο είναι πως η εν λόγω κίνηση δεν ήταν παρά μία καλή αφορμή για ξεκαθάρισμα λογαριασμών από πλευράς Ερντογάν με κάθε λογής αντιφρονούντες. Το πογκρόμ δεν φαίνεται να τελειώνει σύντομα, εάν ληφθεί υπόψη και το γεγονός πως σε κάθε τόνο η τουρκική κυβέρνηση διαμηνύει πως ο κίνδυνος πραξικοπήματος δεν έχει τελειώσει και πως οι υποστηρικτές του κυβερνώντος κόμματος θα πρέπει να είναι σε επιφυλακή…

Σε αυτό βέβαια συντελεί και η κήρυξη της χώρας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, θεωρητικά για τρεις μήνες, γεγονός που δίνει στον Ερντογάν ακόμη περισσότερες εξουσίες. Μπορεί οι πραξικοπηματίες να ήθελαν την εξουσία, ωστόσο η αποτυχία της κίνησής τους κατέστησε τον τούρκο πρόεδρο και την κυβέρνησή τους παντοδύναμους. Σε σημείο που κάποιος θα μπορούσε να πει πως πλέον δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν για τα πεπραγμένα τους με το κοινοβούλιο να αποτελεί πλέον παρά ένα προπέτασμα καπνού για να δίνει μία επίφαση νομιμότητας στις όποιες αποφάσεις λαμβάνονται.

Ο μόνος σημαντικός ρόλος που θα παίξει η εθνοσυνέλευση είναι να εγκρίνει τα ειδικά δικαστήρια που θα στηθούν για τους πραξικοπηματίες και τους χιλιάδες αντιφρονούντες που συνελήφθησαν, όπως επίσης και να φέρει τη θανατική ποινή, η οποία είναι θέμα χρόνου να επανεργοποιηθεί, αν κρίνουμε και από τις δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών. Με άλλα λόγια θα γίνει συνένοχος στην κατάλυση κάθε έννοιας κράτους δικαίου που επιχειρεί η τουρκική κυβέρνηση (βέβαια ας μην ξεχνάμε πως αντίστοιχα θα έπρατταν και οι στρατιωτικοί αν πετύχαινε το πραξικόπημά τους). 

Η συμφωνία για το προσφυγικό και η προσέγγιση με την ΕΕ εν αμφιβόλω 

Οι εν λόγω εξελίξεις όπως είναι αναμενόμενο απομακρύνουν την Τουρκία από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αντιδρά έντονα στην περαιτέρω σκλήρυνση της στάσης του τούρκου προέδρου.

Οι κυβερνήσεις και οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ευθέως τον Ερντογάν πως θα παγώσουν τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, ωστόσο ο τούρκος πρόεδρος δεν φαίνεται να νοιάζεται ιδιαίτερα, καθώς πλέον βρίσκεται σε θέση ισχύος εντός της χώρας και έχει ένα ισχυρότατο διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια του. Εάν γίνει κάτι τέτοιο, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ακυρώσει τη συμφωνία και να ανοίξει εκ νέου τις κάνουλες των προσφυγικών ροών.

Και τότε τόσο η ΕΕ συνολικά όσο και η χώρα μας θα έχουν σημαντικό πρόβλημα… 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο