Πώς μια μικρή ομάδα φονταμενταλιστών έφτασε να έχει καταλάβει εδάφη σε δύο διαφορετικές χώρες; To TRT World παρουσιάζει βίντεο με τη συνοπτική ιστορία της πιο ισχυρής τρομοκρατικής οργάνωσης στον κόσμο, του Ισλαμικού Κράτους.

 

Για να κατανοήσουμε τα γεγονότα, πρέπει να ανατρέξουμε στην εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003. Παρά τις διακηρύξεις του Προέδρου Μπους ότι η εισβολή της Συμμαχίας θα σήμαινε έναν πιο ασφαλή κόσμο, αυτό που συνέβη ήταν ακριβώς το αντίθετο.

Τον Μάρτιο του 2003 οι ΗΠΑ έριξαν τον Σαντάμ Χουσεΐν από την εξουσία και άφησαν το πολιτικό και στρατιωτικό προσωπικό από το κόμμα Μπάαθ χωρίς αντικείμενο. Η κυβέρνηση του Σαντάμ αποτελείτο κυρίως από σουνίτες, σε μια χώρα που η πλειοψηφία είναι σιίτες. Οι ΗΠΑ σχημάτισαν μεταβατική κυβέρνηση στο Ιράκ, βάζοντας κυρίως σιίτες ηγέτες στις κυβερνητικές θέσεις.

Ενώ η κυβέρνηση του Σαντάμ διαλυόταν, το κενό εξουσίας εκμεταλλεύτηκαν τρομοκρατικές ομάδες που μετακινήθηκαν στην περιοχή.  Ο  Αμπού Μουσάμπ Αλ Ζαρκάουι, Ιορδανός στρατιωτικός, ταξίδεψε από το Αφγανιστάν στο Ιράκ μέσω Ιράν το 2004. Ο Οσάμα Μπιν Λάντεν βρίσκει τα γεγονότα στο Ιράκ ως ευκαιρία για να επεκτείνει την οργάνωσή του. Διορίζει τον Αλ-Ζαρκάουι υπαρχηγό του στο Ιράκ, ιδρύοντας την Αλ Κάιντα στο Ιράκ (AQI, Al-Qaeda in Iraq) που θα εξελισσόταν στην πιο ισχυρή ένοπλη ομάδα στη χώρα.

 Αμπού Μουσάμπ Αλ Ζαρκάουι

Η AQI εξαπόλυσε σειρά βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας με σκοπό να εντείνει το σεχταριστικό μίσος. Στόχος τους ήταν τα ιρακινά και αμερικανικά στρατεύματα,  υποθάλποντας έναν εμφύλιο πόλεμο που άφησε πίσω του εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Ο Ζαρκάουι θέλει να αποτρέψει τον σχηματισμό σιιτικής κυβέρνησης. Ωστόσο, η ηγεσία αποδοκιμάζει τις βάρβαρες μεθόδους του, φοβούμενη απώλεια υποστήριξης από την κοινή γνώμη. Ο Ζαρκάουι την αγνοεί.

Εντωμεταξύ, ο Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγντάντι κρατείται στο στρατόπεδο Μπούκα (νοτιοανατολικό Ιράκ). Μέσα στις αμερικάνικες φυλακές θα οργανώσει πρώην καθεστωτικούς μπααθιστές στο Ισλαμικό Κράτος.

Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγντάντι

Το 2006 η AQI υφίσταται συντριπτικό πλήγμα καθώς ο αλ-Ζαρκάουι σκοτώνεται από αμερικανική επιδρομή. Όμως αυτό δεν τους σταματά. Ενώνουν δυνάμεις με άλλους παραστρατιωτικούς στο Ιράκ, συμπεριλαμβανομένων σκληροπυρηνικών μπααθιστών και επιστρέφουν με το όνομα ISI (Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ). Το καθεστώς Άσαντ στη Συρία επιτρέπει σε ενόπλους και εξοπλισμό να περάσουν από τα εδάφη του στο Ιράκ. Αυτό συνεχίζεται μέχρι το 2009.

Στο ίδιο διάστημα η Συμμαχία έρχεται σε επαφή με σιίτες ηγέτες, σχηματίζοντας έναν συνασπισμό δυνάμεων που θα συγκεντρώσει «πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό κεφάλαιο.» Αυτό οδηγεί και σε μια στρατιωτική συμμαχία μεταξύ του συνασπισμού και τοπικών σουνιτικών οργανώσεων με την ονομασία «Η Αφύπνιση» – The Awakening). Η «Αφύπνιση» καταφέρνει καίρια πλήγματα στην AQI και, τελικά, την αναγκάζει να κρυφτεί.

Ο Ομπάμα δηλώνει το 2011 ότι μετά εννέα χρόνια στο Ιράκ, η αμερικανική επέμβαση τερματίζεται. Ενώ οι Αμερικανοί αρχίζουν να αποσύρονται, ο Ιρακινός Πρόεδρος Νούρι αλ-Μαλίκι αρχίζει να ασκεί όλο και περισσότερο έλεγχο πάνω στις ένοπλες δυνάμεις. Αρχίζει να υποστηρίζει ένοπλες σιιτικές ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν. Η σεχταριστική βία συνεχίζει να μαστίζει τη χώρα. Το 2013 η βία έχει επανέλθει στα επίπεδα προ της Αφύπνισης.

Η AQI που έχει αποδυναμωθεί από την Αφύπνιση αρχίζει να ανασυντάσσεται. Ο νέος ηγέτης της από το 2010, Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι πετυχαίνει περισσότερη συμμετοχή και υποστήριξη στην οργάνωση. Αυτό συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και εξαιτίας της ολοένα και περισσότερο σεχταριστικής λογικής της κυβέρνησης του Μαλίκι.

Εκείνη την περίοδο η Αραβική Άνοιξη συνταράσσει τη Συρία. Οργανώνονται μαζικές διαδηλώσεις κατά του Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ και η κατάσταση γίνεται ολοένα και πιο χαοτική. Είναι η τέλεια ευκαιρία για την Αλ Κάιντα που στέλνει προσωπικό στη Συρία. Οι αριθμοί της μεγαλώνουν και ισχυροποιεί τη θέση της. Ο Μπασάρ αλ-Άσαντ, από τη μεριά του ασκεί βία για να καταπνίξει τις δημοκρατικές διαδηλώσεις εναντίον του. Φυλακίζει και εκτελεί ακτιβιστές. Έχοντας προηγούμενες σχέσεις με την ΑQI, απελευθερώνει βίαιους εξτρεμιστές από τις φυλακές για να προσδώσει στην εξέγερση σεχταριστικά χαρακτηριστικά. Κάποιοι από αυτούς θα συνταχθούν αργότερα με τον Νταές (ΙΚ).

Το 2013, η AQI ανακοινώνει ότι αναλαμβάνει την ηγεσία όλων των παραρτημάτων της στο Ιράκ και τη Συρία και μετονομάζεται σε Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Συρίας.

Θα είναι στο εξής γνωστή ως ISIS ή ISIL (Συρία=Λεβάντε) ή εν συντομία ΙΚ. Μετά την επίθεση στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 2015, ξεπήδησε και ο όρος Νταές (Daesh). Στην ουσία είναι ακρωνύμιο της αραβικής φράσης al-Dawla al-Islamiya al-Iraq al-Sham που σημαίνει ακριβώς Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Συρίας. Στην ουσία είναι άλλη μια λέξη για το ΙΚ, αλλά οι ένοπλοι του ΙΚ τη θεωρούν υποτιμητική γιατί ηχεί παρόμοια με τη λέξη «νταές» που στα αραβικά σημαίνει «ποδοπατώ» και «ντα(χ)ές» που σημαίνει «αυτός που σπέρνει διχόνοιες».

Τι σημαίνει η σημαία του ΙΚ;

Τα λευκά γράμματα στην κορυφή γράφουν: «Δεν υπάρχει άλλος θεός εκτός από τον Αλλάχ [ο Θεός]. Ο Μωάμεθ είναι ο απεσταλμένος του.» Η φράση αυτή, γνωστή ως σαχάντα, αποτελεί τη διακήρυξη πίστης του Ισλάμ. Με μαύρα γράμματα σε λευκό κύκλο γράφει: «Ο Μωάμεθ είναι ο απεσταλμένος του Θεού» με τρόπο που να θυμίζει τη σφραγίδα του Προφήτη.

 

Η Αλ Κάιντα αρνείται τον σφετερισμό της εξουσίας και το ρήγμα ανάμεσα στις δύο οργανώσεις βαθαίνει. Το 2014 ο Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι διαρρηγνύει τους δεσμούς με την Αλ Κάιντα και αρχίζει να καταλαμβάνει εδάφη. Στη Συρία, ενισχυμένη από χιλιάδες εθελοντές, η οργάνωση επιτίθεται σε δυνάμεις των αντικαθεστωτικών και οι τρομοκράτες καταλαμβάνουν πόλεις που οι αντικαθεστωτικοί είχαν προηγουμένως αποσπάσει από την κυβέρνηση. Η οργάνωση μεταφέρει την έδρα της στην πόλη αλ-Ράκκα. Με ταχείς ρυθμούς επεκτείνονται στα ανατολικά καταλαμβάνοντας μεγάλα τμήματα του βόρειου Ιράκ συμπεριλαμβανομένης της Μοσούλης, ενάντια σε έναν ιρακινό στρατό που καταρρέει.

Ο αλ-Μπαγκντάντι κάνει την πρώτη του δημόσια εμφάνιση λειτουργώντας σε τζαμί στη Μοσούλη και αυτοανακηρύσσεται χαλίφης του «ισλαμικού χαλιφάτου του Ιράκ και της Συρίας». Εξαιτίας των βάρβαρων μεθόδων του, τους βιασμούς και τις δολοφονίες, το «χαλιφάτο» του αλ-Μπαγκντάντι δεν γίνεται αποδεκτό από τον αραβικό κόσμο και οι μουσουλμανικές χώρες συντάσσονται στον συνασπισμό κατά του ΙΚ.

Μια συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ ξεκινά τους βομβαρδισμούς σε Συρία και Ιράκ. Ύστερα από τρία χρόνια, το ΙΚ έχει χάσει πλέον τα περισσότερα εδάφη του και έχει υποστεί συντριπτικές απώλειες. Και ενώ οι φιλοδοξίες του Νταές για ισλαμικό χαλιφάτο εξανεμίζονται, ξεκινούν τα αντίποινα: αιματηρές τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη και την Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο οι μέρες του ΙΚ είναι μετρημένες.