ΔΙΕΘΝΗ

Δολοφόνος, κλεπτοκράτης, μεγαλοφυΐα, κατάσκοπος: Οι μύθοι γύρω από τον Βλαντιμίρ Πούτιν

του Στάθη Ανδρέου - Δημοσίευση 23 Φεβρουαρίου 2017, 16:30 / Ανανεώθηκε 23 Φεβρουαρίου 2017, 16:53
Δολοφόνος, κλεπτοκράτης, μεγαλοφυΐα, κατάσκοπος: Οι μύθοι γύρω από τον Βλαντιμίρ Πούτιν
Facebook Twitter Whatsapp

Όπου και να κοιτάξει κανείς, παντού θα βρει τον Πούτιν. Έχει στρατιώτες στην Ουκρανία και τη Συρία, ταραξίες στη Βαλτική και τη Φινλανδία και βάζει χέρι στις εκλογές από την Τσεχία μέχρι τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Και είναι και στα ΜΜΕ. Μέρα δεν περνά χωρίς κάποιο νέο άρθρο για την «Εκδίκηση του Πούτιν», «την «Κρυφή Πηγή του Κακού του Πούτιν,» ή «10 λόγοι που ο Πούτιν είναι κακός άνθρωπος».

Η πανταχού παρουσία του Πούτιν έχει σηκώσει μεγάλη συζήτηση για το ποιόν του ανδρός. Από τη συζήτηση προκύπτουν επτά μύθοι για τον Ρώσο Πρόεδρο, ή αν θέλετε τα επτά πρόσωπα του Βλαντιμίρ Πούτιν.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Όπου και να κοιτάξει κανείς, παντού θα βρει τον Πούτιν. Έχει στρατιώτες στην Ουκρανία και τη Συρία, ταραξίες στη Βαλτική και τη Φινλανδία και βάζει χέρι στις εκλογές από την Τσεχία μέχρι τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Και είναι και στα ΜΜΕ. Μέρα δεν περνά χωρίς κάποιο νέο άρθρο για την «Εκδίκηση του Πούτιν», «την «Κρυφή Πηγή του Κακού του Πούτιν,» ή «10 λόγοι που ο Πούτιν είναι κακός άνθρωπος».

Η πανταχού παρουσία του Πούτιν έχει σηκώσει μεγάλη συζήτηση για το ποιόν του ανδρός. Από τη συζήτηση προκύπτουν επτά μύθοι για τον Ρώσο Πρόεδρο, ή αν θέλετε τα επτά πρόσωπα του Βλαντιμίρ Πούτιν:

1. Ο μεγαλοφυής Πούτιν

Είναι απλό: ενώ οι υπόλοιποι έπαιζαν ντάμα, ο Πούτιν έπαιζε σκάκι. Άρπαξε την Κριμαία χωρίς να ανοίξει μύτη και το μόνο που έπαθε ήταν να του επιβληθούν κάποιες μικρές κυρώσεις. Πήρε το πλευρό του Άσαντ στη Συρία και παρακάμπτοντας τις ΗΠΑ άλλαξε τη ροή του πολέμου. Έχει πρωτοστατήσει στην υπονόμευση της ευρωπαϊκής ενότητας, έχει χρηματοδοτήσει την ευρωσκεπτικιστική δεξιά, αποσκοπώντας στην ανατροπή της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης και την αντικατάστασή της με μια σειρά διμερείς συμφωνίες όπου η Ρωσία θα είναι ο σημαντικός εταίρος.

Τέλος, ανακατεύτηκε στις αμερικανικές εκλογές και έβαλε τον άνθρωπό του στον Λευκό Οίκο, με μοναδικό αντίτιμο την απέλαση μερικών διπλωματών, μικρό αντίτιμο απέναντι στην πιθανή άρση των κυρώσεων, την ανανέωση των οικονομικών δεσμών, τις κοινές επιχειρήσεις άντλησης πετρελαίου στον αρκτικό κύκλο και την ντε φάκτο αναγνώριση της προσάρτησης της Κριμαίας. Στο εσωτερικό ο Πούτιν έχει πετύχει τη σιωπή ή τη συνεργασία όλης της αντιπολίτευσης. Την μοναδική πιθανή απειλή, τον Μοσχοβίτη λαϊκιστή Αλεξέι Ναβάλνι το Κρεμλίνο κρατά απασχολημένο με πληθώρα εκκρεμών δικαστικών κλητεύσεων.

Η θεώρηση του Πούτιν ως σκοτεινή μεγαλοφυΐα είναι ίσως η βασική θεώρηση της Δύσης για τον Ρώσο Πρόεδρο και όσοι τηρούν μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις διανοητικές, πολιτικές και στρατηγικές ικανότητες του Ρώσου ηγέτη αντιμετωπίζονται ως αφελείς. Ωστόσο, η παρούσα κατάσταση της χώρας και των διεθνών της σχέσεων εγείρουν ερωτήματα για το μέγεθος της διάνοιάς του. Υπό την ηγεσία του, η Ρωσία βγήκε από το χάος της δεκαετίας του 1990 και μπήκε σε τροχιά σχετικής σταθερότητας και ευημερίας. Τώρα, ωστόσο, με τις χαμηλές τιμές πετρελαίου, ένα καταβαραθρωμένο ρούβλι, επιπλέον επικείμενες κυρώσεις από την ΕΕ και μια αντιπολίτευση με χαμηλό ηθικό, είναι δύσκολο να φανταστούμε το τέλος της εποχής Πούτιν χωρίς βία. Αν αυτό συνιστά μεγαλοφυΐα, τότε είναι πολύ περίεργου είδους.

2. Ο Πούτιν δεν είναι τίποτα

Σε έναν κόσμο που οι περισσότεροι είναι πεπεισμένοι ότι ο Πούτιν είναι διάνοια, η θεωρία ότι δεν είναι τίποτα αξίζει μια δεύτερη ματιά. Ο Πούτιν είναι από την πάστα του συνηθισμένου ανθρώπου. Ένας επιχειρηματίας που ον ήξερε από παλιά είχε δηλώσει σε Βρετανό δημοσιογράφο ότι ο Πούτιν είναι ένας εντελώς συνηθισμένος άνθρωπος. Υπάρχουν χιλιάδες σαν κι αυτόν στη Ρωσία. Αν και αυτό δεν είναι απόλυτα αληθές εμπεριέχει μια μεγάλη δόση αλήθειας. Ο Πούτιν είναι προϊόν της γενιάς και της εποχής του, παιδί της Σοβιετικής Ένωσης με τον εξισωτισμό αλλά και τους περιορισμούς της, ένα κοινό παράδειγμα του μέσου Ρώσου.,

3. Ο Πούτιν είχε πάθει εγκεφαλικό

Αυτού του είδους η παραφιλολογία άνθισε το 2005 με ένα άρθρο στην Ατλάντικ που είχε τίτλο «τύραννος από ατύχημα» που είχε αναφορά στο έργο της ψυχολόγου στο Naval War College, Μπρέντα Κόννορς. Η Κόννορς είχε μελετήσει τις κινήσεις του Πούτιν και είχε καταλήξει ότι έπασχε από μια εκφυλιστική νευρολογική ανεπάρκεια, πιθανόν από εγκεφαλικό στη μήτρα, που τον εμπόδιζε από τον πλήρη έλεγχο της δεξιάς του πλευράς. Μολονότι αυτή η υπόθεση δεν προσφέρει ερμηνευτικές προσεγγίσεις στο αν ο Πούτιν θα εισβάλει στη Λευκορωσία, προσθέτει στο μυστήριο.

4. Ο Πούτιν είναι πράκτορας της KGB

Μετά τη διάσημη συνάντησή του με τον Πούτιν, ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος Τζωρτζ Μπους δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι κοίταξε στα μάτια του Ρώσου Προέδρου και είδε την ψυχή του. Ο υπουργός των εξωτερικών Κόλλιν Πάουελ πήρε παράμερα τον Πρόεδρο. «Μπορεί να βλέπετε αυτό στα μάτια του,» είπε ο Πάουελ «αλλά εγώ βλέπω Κ-G-Β. Να θυμάστε, υπάρχει λόγος που ξέρει καλά Γερμανικά.» Και δεν ήταν ο μόνος. Όποτε ο Πούτιν είναι ευγενικός είναι γιατί χειραγωγεί τους ανθρώπους, όποτε είναι κακός, όπως τότε που γνώρισε στη Μέρκελ που φοβάται τα σκυλιά το λαμπραντόρ του, είναι γιατί ως πράκτορας θέλει να έχει το ψυχολογικό αβαντάζ.

Σίγουρα η KGB διαμόρφωσε τον κορμό της επαγγελματικής του εμπειρίας – δούλεψε εκεί από την πρώτη μέρα της αποφοίτησής του το 1974 μέχρι τον Αύγουστο του 1991. Και σίγουρα ο Πούτιν διατήρησε επαφές και έφερε στην κυβέρνηση πρώην συναδέλφους. Παρ’ όλο που πολλοί υιοθετούν αυτήν την οπτική, η υπόθεση της KGB είναι ελλιπής. Η χειραγώγηση των ανθρώπων δεν αποτελεί προνόμιο των μυστικών υπηρεσιών, αλλά μια συνήθη πρακτική – κατακριτέα, αλλά συνήθη – στον πολιτικό κόσμο.

Η χρήση του όρου KGB έχει και μια άλλη χροιά στον δυτικό κόσμο. Συνδέεται με τις δολοφονίες, παρενοχλήσεις και διωγμούς στους αντιφρονούντες και ως εκ τούτου φέρει ένα ηθικό στίγμα. Αλλά το να λέμε ότι όποιος υπηρέτησε εκεί ήταν σατανικός είναι καθαρός παρωπιδισμός, αντίστοιχος με την ιδέα της «αγνής, πατριωτικής, υπηρεσίας,» που ήθελε να έχει η ίδια για τον εαυτό της.

 

5. Ο Πούτιν είναι δολοφόνος

Η άποψη αυτή ακούγεται τόσο στην Αμερική και την Ευρώπη όσο και στους κόλπους της ρωσικής αντιπολίτευσης. Ο Πούτιν είναι δολοφόνος εξαιτίας του ψυχρού και ανέκφραστου προσώπου του, των ανέκφραστων ματιών του, της άρνησής του να χαμογελάσει. Ο βίαιος χαρακτήρας του, οι φονικοί πόλεμοι στην Τσετσενία, τη Γεωργία, την Ουκρανία σε κάνουν να το πιστεύεις αυτό.

Ωστόσο αυτού του είδους οι δολοφονίες δεν επιφέρουν και την μήνι της διεθνούς κοινότητας. Όταν ο Μπιλ Ο’ Ράιλι  επιτέθηκε στον Τραμπ λέγοντας ότι ο Πούτιν είναι δολοφόνος, ο Αμερικανός Πρόεδρος αμύνθηκε λέγοντας ότι «Υπάρχουν πολλοί δολοφόνοι.» Ο Ο΄Ράιλι είπε ότι δεν γνωρίζει ηγέτες χωρών που να είναι δολοφόνοι. Προφανώς, δεν αναφερόταν στο είδος δολοφόνων που εισβάλλουν στο Ιράκ, που υπογράφουν επιδρομές με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και που διεξάγουν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, αλλά το άλλο είδος, που σκοτώνει απλό κόσμο, δημοσιογράφους και αντιπολιτευόμενους .

Η ιδέα του Πούτιν ως δολοφόνου, όμως, είναι κάπως μετέωρη. Παρά τις κατηγορίες (για τη δημοσιογράφο Πολιτκόφσκαγια και τον ηγέτη της αντιπολίτευσης Νέμτσοφ), όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Πούτιν δεν είχε διατάξει τις δολοφονίες. Οι υποψίες στρέφονται προς τον Ραμζάν Καντίροφ, τον δικτάτορα της Τσετσενίας, που όμως ο Πούτιν ανέβασε στην εξουσία και συνεχίζει να υποστηρίζει.

Όμως το χειρότερο έγκλημα για το οποίο έχει κατηγορηθεί ο Πούτιν είναι οι βομβιστικές ενέργειες σε διαμερίσματα στη Μόσχα το 1999 που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο 300 ανθρώπων. Η επίσημη εκδοχή ήταν ότι τις έβαλαν Τσετσένοι αυτονομιστές και ως αποτέλεσμα η Ρωσία εισέβαλε στην Τσετσενία. Ωστόσο, πολλές, σοβαρές ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπήρξε κυβερνητική προπαγάνδα. Αλλά ακόμα και έτσι ο Πούτιν διαφεύγει. Αν κάτι τέτοιο συνέβη πραγματικά τότε ο ένοχος είναι ο Γέλτσιν που διέταξε τους βομβαρδισμούς και η μυστική υπηρεσία που τους πραγματοποίησε.

Βέβαια, αυτό δεν απαλλάσσει από όλες τις ευθύνες τον Πούτιν. Εάν ως Πρόεδρος είναι ανήμπορος να σταματήσει τη βία, τότε ίσως κάποιος άλλος πρέπει να αναλάβει. Εάν είναι μέτοχος, τότε σίγουρα πρέπει κάποιος άλλος να αναλάβει.

6. O κλεπτοκράτης Πούτιν

Μέχρι το 2009 τα παράπονα των φιλελεύθερων επικριτών του Πούτιν ήτσαν για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Χρειάστηκε η εκστρατεία ενάντια στη διαφθορά του Αλεξέι Ναβάλνι για να μεταφερθεί το επίκεντρο της κριτικής κάπου αλλού: στην κατάχρηση του δημόσιου χρήματος. Ο Πούτιν δεν ήταν πια ένας αιμοσταγής δολοφόνος, ήταν απλά κλέφτης.

Η κατηγορία είχε το πλεονέκτημα να είναι αδιαμφισβήτητα αληθής. Σε άλλη περίπτωση ένα εντυπωσιακός αριθμός φίλοι του Πούτιν αποδεικνύονταν ιδιοφυΐες στις επιχειρήσεις – έγιναν δισεκατομμυριούχοι με την άνοδό του στην εξουσία.

Εάν ο Πούτιν νοιάζεται για τους φίλους του και οι φίλοι του για τις τσέπες τους, έπεται ότι τα πλήγματα στις τσέπες των φίλων του Πούτιν μπορούν να τον κάνουν να υποχωρήσει στις πιο ακραίες του πολιτικές: βλέπε «στοχευμένες» κυρώσεις στην Ουκρανία. Και αν δεν ακούμε πια πολλά για την κλεπτοκρατία του Πούτιν ίσως να οφείλεται στο ότι οι κυρώσεις απέτυχαν σε μεγάλο βαθμό να αλλάξουν τη στάση του.

7. Το όνομα του Πούτιν είναι Βλαδίμηρος

Ένα πρόσφατο άρθρο στην ιστοσελίδα αμερικανικού περιοδικού προειδοποιούσε ότι δεν είναι τυχαίο που ο Πούτιν μοιράζεται το ίδιο όνομα με τον Λένιν: Βλαδίμηρος. Εάν δεν είναι τυχαίο, αυτό ίσως να συμβαίνει επειδή είναι από τα πιο κοινά ονόματα στη Ρωσία. Το όνομα του Πούτιν αποτελεί το ζενίθ ή το ναδίρ – ανάλογα από το πώς το βλέπει κανείς – της παραφιλολογίας περί Πούτιν. Στην ουσία αποκαλύπτει ότι όλη αυτή η «Πουτινολογία»
λειτουργεί ως κάποιου είδους δικαιολογία, ιδιαίτερα την περίοδο πριν και μετά την ορκωμοσία του Τραμπ. Δεν μπορεί να εκλέξαμε μόνοι μας αυτόν τον μισαλλόδοξο, ναρκισσιστή βλάκα, κάποιος μας τον φόρτωσε.

Ναι, είναι πια φανερό ότι οι Ρώσοι χακάραν τα γραφεία των δημοκρατικών. Αλλά ας βάλει κανείς από τη μια μεριά τα 40 χρόνια αποβιομηχανοποίησης των ΗΠΑ, κατά τα οποία πλούτισαν μόνον οι πλούσιοι, τον 25ετή πόλεμο της Δεξιάς στους Κλίντον, την οχτάχρονη επίθεση του Τea Party στα γεγονότα, τη μετανάστευση και τους φόρους, μια χλιαρή προεκλογική εκστρατεία από το κέντρο και την αποκάλυψη της τελευταίας στιγμής από τον διευθυντή του FBI για έρευνα για τη Χίλαρι. Αν βάλει από την άλλη τα e-mail που διέρρευσαν, θα δει ότι βρίσκονται χαμηλά στη λίστα με τους παράγοντες που οδήγησαν στη νίκη του Τραμπ. Όμως εξακολουθούν να κατηγορούν για την ήττα τους Ρώσους. Σε αυτό το σημείο η Πουτινολογία εμποδίζει την αυτοκριτική.

Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ δεχθεί πρόταση μομφής και καθαιρεθεί με την κατηγορία της συνωμοσίας με μια ξένη δύναμη για την υπονόμευση της αμερικανικής Δημοκρατίας, θα πανηγυρίσω όπως όλοι. Όμως, μακροπρόθεσμα, το χαρτί της Ρωσίας δεν είναι απλά κακή πολιτική, αλλά συνιστά και πνευματική και ηθική χρεοκοπία. Είναι μια προσπάθεια να χρεώσουμε τα βαθιά και μόνιμα προβλήματα της χώρας σε κάποια ξένη δύναμη. Όπως το έχουν θέσει μερικοί σχολιαστές είναι τακτική που θα εφάρμοζε και ο ίδιος ο Πούτιν.

Το παρόν αποτελεί συντόμευση του άρθρου του Keith Gessen στη Guardian