ΔΙΕΘΝΗ

Το τουρκικό δημοψήφισμα βάφτηκε με αίμα – Τρεις νεκροί από πυροβολισμούς

Δημοσίευση 16 Απριλίου 2017, 12:36 / Ανανεώθηκε 16 Απριλίου 2017, 17:56
Το τουρκικό δημοψήφισμα βάφτηκε με αίμα – Τρεις νεκροί από πυροβολισμούς
Facebook Twitter Whatsapp

55 εκατ. πολίτες αποφασίζουν για τις εξουσίες του «Σουλτάνου»

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Σε εξέλιξη βρίσκεται το ιστορικό δημοψήφισμα στην Τουρκία, με περισσότερους από 55 εκατ. Τούρκους πολίτες να καλούνται να ψηφίσουν «Evet» (Ναι) ή «Hayır» (Όχι) όσον αφορά τη συνταγματική αναθεώρηση που θα ενισχύει τις εξουσίες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και θα τον κάνει «σουλτάνο» και με τη... βούλα! Μάλιστα, όπως δήλωσε σύμβουλος του Τούρκου προέδρου, δεν αποκλείεται να γίνει και δεύτερο δημοψήφισμα, αν επικρατήσει το «Όχι».Πάντως δεν έλειψαν τα αιματηρά περιστατικά που σημάδεψαν τη διαδικασία, καθώς τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν από πυροβολισμούς σε εκλογικό κέντρο στο Ντιγιάρμπακιρ.

Οι κάλπες ήδη έκλεισαν στην ανατολική Τουρκία από τις 16:00, ενώ στις 17:00 θα κλείσουν και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας. Το αποτέλεσμα προαναγγέλλεται με μικρή διαφορά ασφαλής εκτίμηση θα υπάρξει στις 21:00 το βραδύ τα τελικά αποτελέσματα αναμένονται γύρω στα μεσάνυχτα, ενώ δεν υπάρχει exit poll.

Εν τω μεταξύ, τρία άτομα έχασαν τη ζωή τους και άλλα τρία τραυματίστηκαν από πυροβολισμούς σε εκλογικό κέντρο στο Ντιγιάρμπακιρ. Σύμφωνα με πληροφορίες, το περιστατικό δεν συνδέεται άμεσα με το δημοψήφισμα, καθώς το φονικό έγινε στο πλαίσιο πολιτικής διαφωνίας ανάμεσα σε δύο οικογένειες. Οι πρώτοι πυροβολισμοί φέρεται να προήλθαν από έναν από τους γιους του αρχηγού του τοπικού χωριού. Ο δράστης μαζί με έναν αδελφό του έχουν συλληφθεί.

Ερντογάν: Ψηφοφορία για το μέλλον της Τουρκίας το δημοψήφισμα

Λίγο πριν από τις 12:00 (ώρα Ελλάδος) ψήφισε και ο Ερντογάν, ο οποίος δήλωσε ότι το δημοψήφισμα θα ενισχύσει τις εξουσίες του προέδρου είναι μια ψηφοφορία για το μέλλον της Τουρκίας. «Θεού θέλοντος, το έθνος μας, εδώ και στο εξωτερικό, θα προχωρήσει προς το μέλλον απόψε, κάνοντας την προσδοκόμενη επιλογή», πρόσθεσε και υπογράμμισε ότι το δημοψήφισμα δεν είναι μια «συνήθης» εκλογική διαδικασία και ότι στόχος του είναι να αλλάξει το σύστημα διακυβέρνησης.

«Είμαι πεπεισμένος ότι ο λαός μας θα κάνει την επιλογή να ανοίξει τον δρόμο για την πιο γρήγορη ανάπτυξη, για ένα πραγματικό άλμα προς τα εμπρός», είπε ακόμα ο Ερντογάν και υπογράμμισε: 

«Πρέπει να κάνουμε μια επιλογή που δεν είναι συνηθισμένη ώστε να σταθούμε το ύψος του σύγχρονου πολιτισμού που οραματίστηκε ο Μουσταφά Κεμάλ».

Λίγο αργότερα, ο σύμβουλός του, Μεχμέτ Ουτζούμ, σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε στο πρακτορείο Bloomberg, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διενέργειας δεύτερου δημοψηφίσματος στην Τουρκία, σε περίπτωση που οι πολίτες αποφασίσουν να απορρίψουν την προτεινόμενη συνταγματική αναθεώρηση.

«Δε νομίζω ότι το μοντέλο που προτείνουμε υστερεί κάπως, αλλά εάν κριθεί ότι υστερεί, ίσως χρειαστεί να διευθετήσουμε [τα προβλήματα] και να προσφύγουμε στο λαό ξανά», είπε χαρακτηριστικά. «Θα μπορούσε να συζητηθεί νέο δημοψήφισμα», προσέθεσε, συμπληρώνοντας με νόημα ότι εάν επικρατήσει το «Όχι» ουδείς θα μπορεί να πει ότι το υφιστάμενο σύστημα είναι καλό και θα πρέπει να διατηρηθεί.

Από την πλευρά του, ο Τούρκος πρωθυπουργός, Μπιναλί Γιλντιρίμ, τόνισε πως  «η ετυμηγορία του λαού θα γίνει σεβαστή», όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.

Το σημερινό δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση θα κρίνει "τη μοίρα της Τουρκίας" δήλωσε ο αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης, Κεμάλ Κιλιντσάρογλου.

"Σήμερα τίθεται σε ψηφοφορία η μοίρα της Τουρκίας. Όλοι οι συμπολίτες μας θα πάνε στις κάλπες και θα ψηφίσουν υπεύθυνα" είπε ο Κιλιντσάρογλου.

Ποιοι τάσσονται υπέρ και ποιοι κατά - Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Το δημοψήφισμα βρίσκει σφόδρα αντίθετα τα δύο άλλα μεγάλα τουρκικά κόμματα, πλην του κυβερνώντος: το κεμαλικό και σοσιαλδημοκρατικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το αριστερό φιλοκουρδικό Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών (HDP).

Οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οργανώσεις για την προώθηση της Δημοκρατίας λένε επίσης "hayir" (όχι) στο δημοψήφισμα. Υποστηρίζουν ότι οι προτεινόμενες συνταγματικές αλλαγές ουσιαστικά θα επιτρέψουν στον Ερντογάν να κυβερνά ως δικτάτορας.

Σε περίπτωση που επικρατήσει το 'ναι', το δημοψήφισμα θα επιτρέψει στον Ερντογάν να διεκδικήσει δύο θητείες στην προεδρία κατά τις επόμενες εθνικές εκλογές στην Τουρκία το 2019. Επομένως θα μπορεί να παραμένει στην εξουσία μέχρι το 2029.

Εύλογα εκείνοι που τάσσονται υπέρ του "evet" ('ναι') είναι οι υποστηρικτές του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν. Ισχυρίζονται ότι οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για τον εξορθολογισμό της τουρκικής κυβέρνησης ώστε αυτή να μπορέσει να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του σύγχρονου πολιτικού περιβάλλοντος.

Πιο αναπάντεχη είναι η υποστήριξη του ακροδεξιού MHP (Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης) προς τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις καθώς το MHP ήταν παραδοσιακά αντίθετο στην ιδέα ενός προεδρικού συστήματος.
Φήμες θέλουν τον ηγέτη του κόμματος Ντεβλέτ Μπαχτσελί να έχει εξασφαλίσει θέση αντιπροέδρου με αντάλλαγμα τη συνεργασία του.
Το τουρκικό κοινοβούλιο έχει ήδη ψηφίσει τις συνταγματικές αλλαγές αλλά απαιτείται η έγκρισή τους με τη λαϊκή ψήφο για να γίνουν νόμος.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν μία μικρή πλειοψηφία υπέρ του «Ναι» στο δημοψήφισμα για την μετατροπή της Τουρκίας, από κοινοβουλευτική σε προεδρική δημοκρατία, με υπερεξουσίες στον πρόεδρο, ενώ η αλλαγή αυτή του πολιτεύματος απαιτείται, σύμφωνα με τον Ερντογάν, προκειμένου να ενισχυθεί η ασφάλεια, αλλά και ν΄ αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η Τουρκία.

Τι αφορά το δημοψήφισμα

Διευρυμένες εξουσίες του προέδρου, κατάργηση του θώκου του πρωθυπουργού και περισσότερους βουλευτές προβλέπει η συνταγματική μεταρρύθμιση, που επιθυμεί να περάσει ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Βάσει τις συνταγματικής μεταρρύθμισης, ο πρόεδρος Ερντογάν θα συγκεντρώνει τις περισσότερες εκτελεστικές εξουσίες, ορίζοντας ο ίδιος τους υπουργούς της κυβέρνησης, καθώς και έναν ή δύο αντιπροέδρους.

Ο θώκος του πρωθυπουργού καταργείται, ενώ βάσει των προβλέψεων του νομοσχεδίου, ο πρόεδρος θα μπορεί να επεμβαίνει άμεσα στον δικαστικό τομέα.

Ο πρόεδρος της Τουρκίας θα μπορεί να επιλέγει άμεσα ή έμμεσα έξι μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Δικαστών και Εισαγγελέων (HSYK), το οποίο είναι αρμόδιο για να διορίζει και να αποπέμπει τους δικαστικούς λειτουργούς. Το κοινοβούλιο θα επιλέγει τα υπόλοιπα επτά μέλη.

Τα στρατοδικεία, που έχουν στο παρελθόν καταδικάσει σε θάνατο πολλούς αξιωματούχους μεταξύ αυτών και ο πρώην πρωθυπουργός Αντνάν Μεντερές μετά το πραξικόπημα του 1960, θα απαγορευθούν πλην εξαιρέσεων.

Σύμφωνα με τη συνταγματική μεταρρύθμιση, η χώρα θα κηρύσσεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης μόνο σε περίπτωση "εξέγερσης ενάντια στην πατρίδα" ή όταν σημειώνονται "βίαιες ενέργειες που απειλούν το έθνος με διχασμό".

Ο πρόεδρος θα αποφασίζει αν θα κηρύξει ή όχι κατάσταση έκτακτης ανάγκης προτού θέσει σχετικό ερώτημα στο κοινοβούλιο. Στη συνέχεια το κοινοβούλιο θα μπορεί να την παρατείνει, να την αναστέλλει ή να περιορίζει τη διάρκειά της.

Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης αρχικά θα μπορεί να τίθεται σε ισχύ για έξι μήνες, και στη συνέχεια θα μπορεί να παρατείνεται για ανώτατη περίοδο 4 μηνών κάθε φορά.

Ο αριθμός των βουλευτών θα αυξηθεί από 550 σε 600, ενώ το όριο ηλικίας του εκλέγεσθαι θα μειωθεί από τα 25 έτη που είναι τώρα στα 18. Οι προεδρικές και οι βουλευτικές εκλογές θα διεξάγονται ταυτόχρονα κάθε πέντε χρόνια, έναντι τεσσάρων που ισχύει τώρα.

Το κοινοβούλιο θα εξακολουθήσει να μπορεί να καταρτίζει, να τροποποιεί και να καταργεί νόμους. Επίσης θα ελέγχει τις ενέργειες του προέδρου, όμως αυτός θα μπορεί να εκδίδει προεδρικά διατάγματα για τους τομείς που αφορούν τις διευρυμένες εκτελεστικές του εξουσίες. Αντίθετα, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι ο πρόεδρος δεν θα μπορεί να εκδίδει διατάγματα για θέματα τα οποία ρυθμίζονται ξεκάθαρα από τους νόμους.

Αν ο πρόεδρος κατηγορηθεί ή θεωρηθεί ύποπτος ότι διέπραξε κάποιο αδίκημα, το κοινοβούλιο θα μπορεί να ζητεί να διενεργηθεί έρευνα, όμως η απόφαση θα πρέπει να ληφθεί με διευρυμένη πλειοψηφία τριών πέμπτων.

Επιπλέον, το προσχέδιο της συνταγματικής μεταρρύθμισης ορίζει την 3η Νοεμβρίου 2019 ως ημερομηνία των επόμενων προεδρικών και βουλευτικών εκλογών.

Ο πρόεδρος εκλέγεται για μια πενταετή θητεία και για δύο φορές το ανώτατο. Πλέον δεν θα είναι υποχρεωμένος να παύει τις σχέσεις του με το κόμμα του.

Ο Ερντογάν, 63 ετών, εκλέχθηκε πρόεδρος τον Αύγουστο του 2014 αφού διετέλεσε πρωθυπουργός της Τουρκίας επί 12 χρόνια. Η τρέχουσα θητεία του ως πρόεδρος δεν θα προσμετράται όταν αλλάξει το σύστημα. Οπότε, ο Ερντογάν, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2003, μπορεί θεωρητικά να παραμείνει στην προεδρία ως το 2029.