ΔΙΕΘΝΗ

Πορτογαλία: Ισορροπώντας σε προοδευτική κατεύθυνση

Δημοσίευση 13 Οκτωβρίου 2017, 16:55 / Ανανεώθηκε 13 Οκτωβρίου 2017, 17:16
Πορτογαλία: Ισορροπώντας σε προοδευτική κατεύθυνση
Facebook Twitter Whatsapp

Η ανάθεση της διαχείρισης της μεταμνημονιακής εποχής της χώρας στο συνασπισμό Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS), Κομμουνιστικού Κόμματος/Πρασίνων (PCP-PEV) και Μπλοκ της Αριστεράς (ΒΕ) θεωρήθηκε ακροβασία σε τεντωμένο σχοινί.

Στην πρόοδο της Πορτογαλικής Οικονομίας αναφέρεται το δελτίο Ευρωπαϊκών Εξελίξεων του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών (ΕΝΑ), ως «διπλό στοίχημα» που τελικά κερδήθηκε. 

Όπως αναφέρεται, «η προοδευτική κυβέρνηση της Πορτογαλίας κατάφερε να επιτύχει μια διπλή ισορροπία: Στο εσωτερικό μέτωπο κατόρθωσε να λειτουργήσει αρμονικά ως κυβερνητικός συνασπισμός τριών μερών με διακριτές διαφορές, εκμεταλλευόμενη το ευέλικτο κοινοβουλευτικό σύστημα της χώρας και παράλληλα κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγορών, προωθώντας –κι αυτό είναι το αξιοσημείωτο– μέρος της δικής της ατζέντας». 

Η επιτυχία του εγχειρήματος της προοδευτικής κυβέρνησης υπό τον σοσιαλιστή Αντόνιο Κόστα στην Πορτογαλία αμφισβητήθηκε ήδη από την ορκωμοσία της, τον Νοέμβριο του 2015. Η ανάθεση της διαχείρισης της μεταμνημονιακής εποχής της χώρας στο συνασπισμό Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS), Κομμουνιστικού Κόμματος/Πρασίνων (PCP-PEV) και Μπλοκ της Αριστεράς (ΒΕ) θεωρήθηκε ακροβασία σε τεντωμένο σχοινί. Οι αμφισβητίες διέκριναν μια σειρά από κινδύνους, με βασικότερο τον κίνδυνο πολιτικής αβεβαιότητας, λόγω της ετερόκλητης σύνθεσης του κυβερνητικού συνασπισμού, και εγκατάλειψης της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε συνθήκες σταθερά υψηλού χρέους (τρίτο υψηλότερο στην Ευρωζώνη, τέταρτο παγκοσμίως ως ποσοστό του ΑΕΠ).

Το διπλό στοίχημα που κερδίζεται

Κι όμως, η προοδευτική κυβέρνηση της Πορτογαλίας κατάφερε να πετύχει μιαδιπλή ισορροπία: Στο εσωτερικό μέτωπο κατόρθωσε να λειτουργήσει αρμονικά ωςκυβερνητικός συνασπισμός τριών μερών με διακριτές διαφορές, εκμεταλλευόμενη το ευέλικτο κοινοβουλευτικό σύστημα της χώρας με τις μεταβαλλόμενες πλειοψηφίες, που επιτρέπει ελιγμούς χωρίς να κινδυνεύει η δεδηλωμένη. Την ίδια στιγμή, κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγορών, προωθώντας –κι αυτό είναι το αξιοσημείωτο– μέρος της δικής της ατζέντας: αύξηση των κατώτερων μισθών, επέκταση των πολιτικών στήριξης των πιο αδύναμων στρωμάτων, «ξεπάγωμα» των μισθών στο Δημόσιο, επιτάχυνση της πρόσληψης εργαζομένων σε κρίσιμους τομείς είναι μερικές μόνο από τις κοινωνικά προσεσημασμένες αναπτυξιακές ρυθμίσεις που προωθεί η κυβέρνηση Κόστα εν μέσω μετα- προγραμματικής εποπτείας (post program monitoring).
Το τελευταίο διάστημα πολλαπλασιάζονται διαρκώς οι καλές ειδήσεις που αποτυπώνουν πλέον ξεκάθαρα την αλλαγή κλίματος και την ανοδική πορεία της πορτογαλικής οικονομίας: Στις 15 Σεπτεμβρίου ο οίκος Standard & Poor’s αναβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, σηματοδοτώντας την επιστροφή των ομολόγων της στην «επενδυτική» βαθμίδα ΒΒ+ από το «μη επενδυτικό προορισμό» ΒΒΒ- (junk), στον οποίο είχε εκπέσει το 2011, όταν είχε ζητήσει τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Η εξέλιξη αυτή απομακρύνει παράλληλα οποιονδήποτε κίνδυνο για τη συμμετοχή της Πορτογαλίας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σύμφωνα με την S&P, η πορτογαλική οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 2,8% τη φετινή χρονιά και 2,2% κατά μέσο όρο την περίοδο ως το 2020. Τον Ιούλιο η χώρα κατέγραψε το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας (8,9%) από τον Νοέμβριο του 2008.

Η πορτογαλική κυβέρνηση επιδιώκει να εκμεταλλευθεί το ευνοϊκό momentum και να προχωρήσει σε κινήσεις που θα της δώσουν ακόμη μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας. Η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (33% του δανείου που έλαβε το 2011, ποσό που μεταφράζεται σε 29,1 δισ. ευρώ) αναμένεται να αποτελέσει μια κίνηση με πολλαπλά οφέλη. Στόχος της κυβέρνησης Κόστα είναι να έχει αποπληρωθεί το 93% των δανείων (25,3 δισ. ευρώ) προς το Ταμείο έως το 2019 -οπότε είναι προγραμματισμένες οι επόμενες εκλογές- αντί του 2023, που προέβλεπε η αρχική σύμβαση.
Η επιλογή αυτή θα επιτρέψει στη Λισαβόνα να εξοικονομήσει χρήματα, αφού το ΔΝΤ δανείζει με υψηλότερα επιτόκια από την Ευρώπη, αλλά και να απαλλαγεί δύο χρόνια νωρίτερα από τις εξαμηνιαίες επισκέψεις των κλιμακίων του Ταμείου, γλιτώνοντας τις αρνητικές αξιολογήσεις του. Η κριτική του ΔΝΤ επικεντρώνεται στις πολιτικές αντιστροφής της λιτότητας, με έμφαση στην «απουσία διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» στην αγορά εργασίας για την ενίσχυση της παραγωγικότητας της οικονομίας.

Φυσικά, απομένουν ακόμα πολλά να γίνουν ώστε η Πορτογαλία να σταθεί γερά στα πόδια της. Μείωση του δημόσιου χρέους (132% του ΑΕΠ τον Ιούλιο) και εξυγίανση του τραπεζικού τομέα είναι δύο μεγάλες προκλήσεις.

Προκλήσεις και θετικές προοπτικές

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα και ο ηγέτης του αφουγκράστηκαν τα αίτια της βαθιάς κρίσης της Σοσιαλδημοκρατίας τόσο στην Πορτογαλία όσο και στην Ευρώπη, αποφασίζοντας τη συγκρότηση προοδευτικής κυβέρνησης με Κομμουνιστικό Κόμμα/Πράσινους και Μπλοκ της Αριστεράς.

Σε αντίθεση με την εκλογική τύχη άλλων σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων που συνέχισαν τον συντηρητικό δρόμο συμπράττοντας με νεοφιλελεύθερες/ κεντροδεξιές δυνάμεις, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το SPD στη Γερμανία, οι εκλογικές επιδόσεις του PS φαίνεται να δικαιώνουν αυτή την επιλογή.
Στις δημοτικές εκλογές της 1ης Οκτωβρίου, το κόμμα σημείωσε ευρεία νίκη, εξαναγκάζοντας σε παραίτηση τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργό Πέδρο Πάσος Κοέλιο, καθώς το κόμμα του (PSD) υπέστη βαριά ήττα. Κομμουνιστικό Κόμμα/Πράσινοι και Μπλοκ της Αριστεράς έχασαν δυνάμεις στην κάλπη, με διαρροή ψηφοφόρων προς το Σοσιαλιστικό Κόμμα, γεγονός που αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε σκλήρυνση των θέσεών τους εντός του κυβερνητικού συνασπισμού με στόχο τη συσπείρωση των ψηφοφόρων τους.

Έχουν ήδη υπάρξει σχετικά σημάδια: οι δύο ήσσονες κυβερνητικοί εταίροι, για παράδειγμα, είδαν με δυσπιστία την αναβάθμιση-έκπληξη από τον οίκο Standard & Poor’s κάνοντας λόγο για άσκηση πίεσης προς τη Λισαβόνα για συγκράτηση μισθών, συντάξεων και δημοσίων δαπανών.