ΔΙΕΘΝΗ

Διάσκεψη για τη Λιβύη: Διπλωματικός πυρετός στο Βερολίνο – Οι συναντήσεις, οι στόχοι και το παρασκήνιο – Τι προβλέπει το προσχέδιο του ανακοινωθέντος

Δημοσίευση 19 Ιανουαρίου 2020, 15:00 / Ανανεώθηκε 19 Ιανουαρίου 2020, 17:12
Διάσκεψη για τη Λιβύη: Διπλωματικός πυρετός στο Βερολίνο – Οι συναντήσεις, οι στόχοι και το παρασκήνιο – Τι προβλέπει το προσχέδιο του ανακοινωθέντος
Facebook Twitter Whatsapp

Μπαράζ συναντήσεων πριν τη διάσκεψη

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Πυρετός διαπραγματεύσεων βρίσκεται σε εξέλιξη στο Βερολίνο όπου διεξάγεται η διάσκεψη για τη Λιβύη η οποία επισήμως ξεκίνησε στις 15:10 (ώρα Ελλάδος).

Όπως έγινε γνωστό λίγο πριν τις 14 :30 ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκε με τον Βλαντιμίρ Πούτιν ενώ ήδη ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου συναντήθηκε με τον ομόλογό του της Ιταλίας Λουίτζι ντι Μάιο και τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο.

Εν τω μεταξύ η Άνγκελα Μέρκελ υποδεχόταν τον πρόεδρο του Κονγκό Ντένις Σάσου Νγκουέσο, ο οποίος θα τεθεί επικεφαλής της Υψηλής Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης για την Λιβύη.

Από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, είχε συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Όπως αναφέρεται στη σχετική ανάρτηση στο Twitter ο Αμερικανός ΥΠΕΞ τόνισε την ανάγκη να υπάρξει μια εκεχειρία που θα διαρκέσει αλλά και να σταματήσει κάθε ξένη παρέμβαση στη Λιβύη.

Παράλληλα είναι σε εξέλιξη η τελετή υποδοχή από την Άνγκελα Μέρκελ των συμμετεχόντων στην Διάσκεψη, η οποία θα ολοκληρωθεί με κοινή συνέντευξη Τύπου.

Πούτιν: Δεν χάνουμε την ελπίδα

Ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε σήμερα πως ελπίζει ότι η διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη θα μπορέσει να φέρει περαιτέρω πρόοδο και πως οι ειρηνευτικές προσπάθειες της Μόσχας έφεραν τα πρώτα αποτελέσματα.

«Δεν χάνουμε την ελπίδα ότι ο διάλογος θα συνεχισθεί και η σύγκρουση θα επιλυθεί», δήλωσε ο Πούτιν πριν συναντηθεί με τον τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της διάσκεψης.

Ο Πούτιν δήλωσε πως η Ρωσία και η Τουρκία έκαναν «ένα πολύ καλό βήμα» όταν κάλεσαν τις λιβυκές παρατάξεις να σταματήσουν τις μάχες και πρόσθεσε πως οι μεγάλες στρατιωτικές ενέργειες έχουν σταματήσει στη Λιβύη.

Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, είπε ότι ο στρατιωτικός διοικητής της ανατολικής Λιβύης Χαλίφα Χάφταρ πρέπει να βάλει τέλος στην επιθετική στάση του ώστε να ανοίξει ο δρόμος για μια πολιτική διαδικασία στη Λιβύη.

«Για να εφαρμοσθούν τα άλλα στάδια της πολιτικής διαδικασίας και της λύσης, η επιθετική στάση του Χάφταρ πρέπει να τερματισθεί», δήλωσε ο Ερντογάν σε σχόλιά του που μεταδόθηκαν από την τουρκική τηλεόραση κατά την έναρξη της συνάντησής του με τον Πούτιν.

Τι θέλουν οι «μεγάλοι»

Νωρίτερα, το Bloomberg φιλοξενούσε στην ιστοσελίδα του ανάλυση για το τι επιδιώκουν οι συμμετέχοντες.

Τουρκία

Το ενδιαφέρον της Άγκυρας για τη Λιβύη χρονολογείται από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Τούρκοι αξιωματικοί όπως ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, οργάνωσαν τη Λιβυκή αντίσταση εναντίον της εισβολής ιταλικών στρατευμάτων πριν από έναν αιώνα.

Σήμερα, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θεωρεί μια συμφωνία για τα θαλάσσια σύνορα με την κυβέρνηση της Τρίπολης που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ ως βασική προϋπόθεση για μεγαλύτερη τουρκική επιρροή στα πλούσια σε πόρους νερά της Μεσογείου, γεγονός που ανησυχεί το έτερο μέλος του ΝΑΤΟ στην περιοχή, την Ελλάδα.

Οι Τούρκοι εργολάβοι έχουν επίσης απαιτήσεις ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων από προηγούμενα έργα που έχουν γίνει στη Λιβύη, όπου δραστηριοποιούνταν μέχρι την ανατροπή του Καντάφι

Ρωσία

Μαζί με τον Ερντογάν, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν πίεσε τα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα της Λιβύης να συμμετάσχουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες της Μόσχας.

Η Ρωσία και η Τουρκία υποστηρίζουν αντίθετες πλευρές στη Λιβύη -όπως και στη Συρία- και ο Πούτιν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμή του για να εξασφαλίσει παραχωρήσεις από τον Ερντογάν και στις δυο αυτές χώρες. Μεγάλη επιδίωξη της Ρωσίας είναι να εξασφαλίσει πρόσβαση σε πετρελαϊκές συμφωνίες της Λιβύης.

Γερμανία

Η χώρα δεν συμμετείχε ενεργά στην ανατροπή του Καντάφι και τώρα μπορεί να εμφανιστεί ως ο ουδέτερος διαμεσολαβητής στη σύγκρουση. Το βασικό ενδιαφέρον της Μέρκελ είναι να υπάρξει μια σταθερή κυβέρνηση που θα μπορεί να σταματά τις προσφυγικές ροές από την Κεντρική Αφρική, ενώ για τη Γερμανία η Λιβύη αποτελεί κι έναν σημαντικό παράγοντα στην αντιμετώπιση των τζιχαντιστών.

Ιταλία

Η Λιβύη ήταν ιταλική αποικία από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι και μετά τον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός Eni SpA είναι ο μεγαλύτερος παίκτης στη λιβυκή πετρελαϊκή βιομηχανία, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Σίλβιο Μπερλουσκόνι ήταν πολύ κοντά στον Καντάφι και εξαιρετικά επιφυλακτικός με την απομάκρυνσή του.

Μεταξύ των Ιταλών αξιωματούχων υπάρχει μια έντονη αίσθηση του στυλ «σας τα είχαμε πει» για το χάος που ακολούθησε μετά την αεροπορική εκστρατεία του ΝΑΤΟ υπό την ηγεσία της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ιδιαίτερα επικρίνουν την γαλλική παρέμβαση στη χώρα. Η Ιταλία βρίσκεται επίσης στην πρώτη γραμμή της προσφυγικής κρίσης καθώς οι μετανάστες διασχίζουν τη Μεσόγειο και καταλήγουν σε αυτήν.

Γαλλία

Η Γαλλία ήταν η κύρια δύναμη κρούσης του ΝΑΤΟ στην επιχείρησης ανατροπής του Καντάφι και παίζει και στα δύο ταμπλό στη Λιβύη. Από το 2015, το έτος μετά τη διάσπαση της χώρας, το Παρίσι υποστήριξε την ειρηνευτική διαδικασία με τη διαμεσολάβηση των Η.Π.Α., αλλά βοήθησε επίσης και τον Χαφτάρ.

Ένας λόγος είναι ότι ο στρατηγός θεωρείται ως κάποιος που μπορεί να σταματήσει την προμήθεια όπλων και χρημάτων σε τζιχαντιστικές ομάδες. Ο Πρόεδρος Μακρόν το 2017 είχε προσκαλέσει τον Σάρατζ και τον Χαφτάρ στο Παρίσι, με στόχο μια συμφωνία κατανομής της εξουσίας.

Αίγυπτος

Η κυβέρνηση στο Κάιρο θεωρεί επίσης τον Χαφτάρ ως το μόνο πραγματικό προπύργιο κατά του ισλαμικού εξτρεμισμού. Υπάρχει ανησυχία ότι τα ανατολικά σύνορα της Λιβύης θα μπορούσαν να γίνουν ένα ασφαλές καταφύγιο για τους τζιχαντιστές. Ο Χαφτάρ = έχει παραδεχθεί τη στενή συνεργασία με το Κάιρο, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική βοήθεια.

Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα

Όπως και η Αίγυπτος, τα ΗΑΕ θεωρούν τον Χαφτάρ ικανό να συντρίψει την απειλή που συνιστούν οι ισλαμιστές μαχητές. Το κράτος του Κόλπου παρείχε στον στρατάρχη της Λιβύης στρατιωτική και υλικοτεχνική υποστήριξη και διεξάγει επιθέσεις με drones για λογαριασμό του.

Βρετανία

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αποσυρθεί σε μεγάλο βαθμό από τον ενεργό ρόλο του στη Μέση Ανατολή, ειδικά σε ό, τι αφορά την αλλαγή του καθεστώτος, μετά την απόφαση του πρώην πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ να ταχθεί στο πλευρό του τότε προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους σχετικά με την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ.

Κάποια στιγμή, το Ηνωμένο Βασίλειο φάνηκε να συναγωνίζεται με τη Γαλλία για το ποιος θα ηγηθεί της παρέμβασης στην περιοχή, αλλά ο Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον επικρίθηκε από τους βουλευτές ότι συμβάλλει στη δημιουργία ενός αποτυχημένου κράτους. Από το 2016, η χώρα αναλώνει τις δυνάμεις της στην προσπάθεια αποχώρησης από την ΕΕ.

ΗΠΑ

Από τότε που δολοφονήθηκε ο Πρεσβευτής των ΗΠΑ, Κρις Στίβενς στη Βεγγάζη το 2012, η Ουάσινγκτον έχει περιορίσει τον ρόλο της σε περιστασιακές αεροπορικές επιθέσεις κατά μελών του Ισλαμικού Κράτους. Επίσης στέλνει αντιφατικά μηνύματα στα αντίπαλα στρατόπεδα της Λιβύης μέχρι να δει τι θα κάνει ο Πούτιν. Αξιωματούχοι είπαν στο Bloomberg ότι η Ρωσία έστειλε εκατοντάδες μισθοφόρους το Σεπτέμβριο για να υποστηρίξει τον Χαφτάρ (ο Πούτιν το αρνείται αυτό). Λίγες εβδομάδες αργότερα, καταρρίφθηκε αμερικανικό drone και οι Αμερικανοί άρχισαν να πιέζουν τον Χαφτάρ για εκεχειρία, ελπίζοντας σε μια ειρηνευτική συμφωνία που θα έβγαζε από το κάδρο τη Ρωσία.

Κίνα

Το Πεκίνο ζήτησε την επιστροφή στις συνομιλίες και τον τερματισμό της βίας στη Λιβύη, εν μέρει για να βοηθήσει τις κρατικές επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν συμφωνίες και να εξασφαλίσουν πόρους. Ενώ η Κίνα έχει χαμηλότερο διακύβευμα από πολιτικής άποψης, θέλει να διασφαλίσει ότι τα συμφέροντά της είναι εξασφαλισμένα και αποστέλλει έναν κορυφαίο διπλωμάτη της στο Βερολίνο.

Τον Μάιο του 2018, για παράδειγμα, η PetroChina συμφώνησε να αγοράσει αργίλιο από τη Λιβύη. Προσβλέπει επίσης και σε πιθανές ευκαιρίες που μπορεί να υπάρξουν από την ανασυγκρότηση της χώρας και που μπορεί να συνδεθούν με άλλα κινεζικά έργα στη Μεσόγειο, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Belt and Road Infrastructure.

Τι προβλέπει το προσχέδιο του τελικού ανακοινωθέντος

Η διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη που θα πραγματοποιηθεί σήμερα καλεί όλες τις πλευρές να απέχουν από εχθροπραξίες κατά πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, σύμφωνα με το προσχέδιο του τελικού ανακοινωθέντος.

Επίσης η κρατική εταιρεία πετρελαίου NOC που εδρεύει στην Τρίπολη αναγνωρίζεται ως η μόνη νόμιμη οντότητα που επιτρέπεται να πωλεί λιβυκό πετρέλαιο, σύμφωνα με το προσχέδιο αυτό που θα συζητηθεί κατά τη διάσκεψη.

Το αίτημα αυτό γίνεται αφότου δυνάμεις πιστές στον στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ απέκλεισαν τους κύριους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής πετρελαίου στην ανατολική Λιβύη.