Λίγα είναι γνωστά μέχρι σήμερα για τον μακρινό, γαλάζιο Ουρανό, τον οποίο μελέτησε βιαστικά η ιστορική αποστολή Voyager στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Τώρα, τηλεσκόπιο που λειτουργεί στο όρος Μάουνα Κέα της Χαβάης προσφέρει τις πρώτες πειστικές ενδείξεις για τη σύσταση των νεφών του πλανήτη.

Και όπως φαίνεται η κατάσταση βρομάει.

Διεθνής ομάδα ερευνητών αναφέρει στην επιθεώρηση Nature Astronomy ότι τα ανώτερα σύννεφα του Ουρανού περιέχουν υδρόθειο, την ελαφρώς δηλητηριώδη ουσία στην οποία οφείλεται η οσμή του χαλασμένου αβγού.

«Αν κάποιος ατυχής άνθρωπος μπορούσε να κατέβει στα σύννεφα του Ουρανού, θα είχε να αντιμετωπίσει ιδιαίτερα δυσάρεστες και οσμηρές συνθήκες» σχολιάζει ο Πάτρικ Άιργουιν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.

Η μπόχα, όμως, δεν θα ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος: «Πριν επιδράσει η οσμή, θα γίνονταν εμφανείς οι επιπτώσεις της ασφυξίας και της έκθεσης σε μια ατμόσφαιρα που αποτελείται κυρίως από υδρογόνο, ήλιο και μεθάνιο σε θερμοκρασία -200 βαθμών Κελσίου» προειδοποιεί ο ερευνητής.

Ο Ουρανός είναι ο προτελευταίος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος και έχει φωτογραφηθεί από κοντά μόνο από το σκάφος Voyager 2 το 1986. Μαζί με τον πιο μακρινό Ποσειδώνα συγκαταλέγεται στους λεγόμενους «παγωμένους γίγαντες», οι οποίοι αποτελούνται κυρίως από πάγους διαφόρων χημικών ενώσεων.

Αν και ήταν γνωστό ότι οι παγωμένοι γίγαντες έχουν διαφορετική σύσταση από τους «αέριους γίγαντες» Δία και Κρόνο, μέχρι σήμερα οι πλανητολόγοι αδυνατούσαν να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν ότι η ατμόσφαιρά τους περιέχει υδρόθειο.

Την απάντηση προσέφερε το γιγάντιο τηλεσκόπιο Gemini North, με κάτοπτρο διαμέτρου 8 μέτρων, το οποίο λειτουργεί κάτω από τον πεντακάθαρο ουρανό του όρους Μάουνα Κέα στη Χαβάη.

Χάρη σε ένα εξάρτημα υπέρυθρης φασματοσκοπίας, σχεδιασμένο κυρίως για τη μελέτη μελανών οπών που κρύβονται στα κέντρα μακρινών γαλαξιών, το τηλεσκόπιο μπόρεσε να διακρίνει την αμυδρή φασματική υπογραφή της δύσοσμης ουσίας.

Και τα ευρήματα προσφέρουν σημαντική βοήθεια στην προσπάθεια των πλανητολόγων να ερμηνεύσουν την εξέλιξη των εξώτερων πλανητών του Ηλιακού Συστήματος. Η μελέτη δείχνει ότι τα ανώτερα σύννεφα του Ουρανού, και πιθανώς και του Ποσειδώνα, έχουν διαφορετική σύσταση από τα νέφη των αέριων γιγάντων, τα οποία αποτελούνται κυρίως από παγοκρυστάλλους αμμωνίας.

Όπως εξηγεί ο Λι Φλέτσερ του Πανεπιστημίου του Λέστερ, μέλος της διεθνούς ερευνητικής ομάδας, η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι παγωμένοι γίγαντες και οι αέριοι γίγαντες σχηματίστηκαν σε διαφορετικές αποστάσεις από τον Ήλιο, και επομένως σε διαφορετικό εύρος θερμοκρασίας.

«Κατά τη διάρκεια του σχηματισμού του Ηλιακού Συστήματος, η ισορροπία ανάμεσα στο άζωτο (το οποίο περιέχεται στην αμμωνία) και το θείο (που περιέχεται στο υδρόθειο) καθορίστηκε από τη θερμοκρασία και την τοποθεσία του σχηματισμού των πλανητών» λέει ο ερευνητής.

Τα ευρήματα, επισημαίνει η ερευνητική ομάδα, έχουν σημασία όχι μόνο για την κατανόηση των παγωμένων γιγάντων και της εξέλιξης του Ηλιακού Συστήματος, αλλά και για τη μελέτη παρόμοιων πλανητών που περιφέρονται γύρω από άλλα άστρα πέρα από τον Ήλιο.

Αυτές είναι εξάλλου οι καλύτερες μετρήσεις που διαθέτουμε σήμερα για τα σύννεφα του Ουρανού, δεδομένου ότι δεν προγραμματίζονται αποστολές για τη μελέτη του πλανήτη από κοντά τις επόμενες δεκαετίες.