Σειρά ανησυχιών εντός και εκτός Τουρκίας προκαλεί το υπό ανέγερση πυρηνικό εργοστάσιο στο Ακουγιού, στη γειτονική χώρα. Και αυτό γιατί οι ειδικοί, φοβούνται πως θα μετατραπεί σε μια «οικολογική βόμβα», με απρόβλεπτες συνέπειες για την Ελλάδα, την Κύπρο και συνολικότερα την ανατολική Μεσόγειο.

Τούρκοι περιβαλλοντολόγοι εκφράζουν μια σειρά από φόβους που εκτείνονται από τα ατυχήματα κατά τη διάρκεια της κατασκευής έως και στις συνέπειες που θα έχει για τη θάλασσα και το οικοσύστημά της η λειτουργία του.  «Το πυρηνικό συγκρότημα Ακούγιου, από την έναρξη της κατασκευής και κατά τη λειτουργία του αλλά και από τα πιθανά απρόβλεπτα ατυχήματα, θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην οικολογία, τη βιογεωγραφία, την οικονομία και το βιοπορισμό των ανθρώπων που ευδοκιμούν στον θαλάσσιο οικοσύστημα και στον τουριστικό κλάδο γύρω από τη Μεσόγειο» δήλωσε στο ahvalnews.com ο πυρηνικός φυσικός και περιβαλλοντολόγος Χαϊρετίν Κίλιτς.

Ο Φουλ Ουγκουρχάν ιατρός και αντι-πυρηνικός ακτιβιστής στη μεσογειακή επαρχία Μερσίν, όπου κατασκευάζεται το εργοστάσιο, δήλωσε ότι η τοποθεσία δεν ήταν κατάλληλη για πυρηνικό σταθμό.

«Πρώτα απ 'όλα, οι θερμοκρασίες του θαλασσινού νερού είναι πολύ υψηλές, πράγμα που σημαίνει περισσότερη ενέργεια για την ψύξη του αντιδραστήρα. Επίσης, το θαλασσινό νερό θα καταλήξει να είναι ακόμη θερμότερο (από την εκροή του εργοστασίου στη θάλασσα) και θα διαταράξει την οικολογία μέσα στη θάλασσα», είπε χαρακτηριστικά.

Ένας ακόμη μεγάλος και υπαρκτός φόβος είναι το ενδεχόμενο να πλήξει το εργοστάσιο ένας σεισμός, ο οποίος δυνητικά θα μπορούσε να προκαλέσει ζημιές στο εργοστάσιο και ολέθριες συνέπειες σε περίπτωση διαρροής ραδιενέργειας. Η τοποθεσία επιλέχθηκε καθώς το πιο κοντινό ρήγμα θεωρήθηκε πως πλέον δεν είναι ενεργό ωστόσο την περιοχή Μερσίν έπληξε σεισμός 5,2 Ρίχτερ (τον Ιούλιο του 2015). Το πυρηνικό εργοστάσιο μπορεί να αντέξει σεισμό 6,5 Ρίχτερ.

Ανησυχία και στην ΕΕ

Είναι ενδεικτικό πως οι η τουρκική απόφαση δεν ενεργοποιεί μονάχα ακτιβιστές στη γειτονική χώρα, αλλά και Ευρωπαϊκούς θεσμούς, όπως η Ευρωβουλή, που έχει συστήσει στην Άγκυρα να τερματίσει την κατασκευή, λόγω της τοποθεσίας του σε μια περιοχή που θεωρείται επιρρεπής σε σεισμούς.

Μεγάλοι φόβοι επικρατούν και στην Κύπρο, η οποία βρίσκεται κοντά στην περιοχή και έχει διαμαρτυρηθεί επανηλλειμμένως.

Ο Κίλιτς δήλωσε ότι το Ακούγιου θα είναι στην πραγματικότητα το πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο στον κόσμο που θα κάνει χρήση νερού και θα απορρίπτει νερό στη θάλασσα με αλατότητα έως και 39% και θερμοκρασίες έως 30 βαθμούς Κελσίου.

«Κάθε μέρα δισεκατομμύρια γαλόνια πολύ διαβρωτικών θαλασσίων υδάτων θα παρεμποδίσουν την απόδοση του συστήματος ψύξης και τελικά θα μειώσουν την λειτουργική ζωή του εργοστασίου», είπε.

Ο Yuriy Galanchuk, γενικός διευθυντής της εταιρείας Akkuyu Nuclear JSC, δήλωσε ότι ο αντιδραστήρας VVER-1200 «χρησιμοποιεί σύγχρονα συστήματα ασφαλείας που συνδυάζουν ενεργητικά και παθητικά συστήματα που εξασφαλίζουν την ασφάλεια του σταθμού ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες».

«Οι σύγχρονες εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας δεν βλάπτουν το περιβάλλον και, επιπλέον, παίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα», υποστήριξε ο Yuriy Galanchuk.

Ο Τούρκος Πρόεδρος, Ταγίπ Ερντογάν, δήλωσε ότι η πυρηνική ενέργεια θα μειώσει τις επιβλαβείς εκπομπές και θα μειώσει την εξάρτηση της Τουρκίας από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Τι θα γίνει με τα πυρηνικά απόβλητα

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής είναι λιγότερο επιβλαβείς για το περιβάλλον από ό, τι οι μονάδες άνθρακα ή αερίου που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ενέργειας στην Τουρκία, επειδή δεν εκπέμπουν επιβλαβείς εκπομπές στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο, συμφωνούν επίσης ότι δεν υπάρχει 100% ασφαλής μέθοδος διάθεσης πυρηνικών αποβλήτων, η οποία είναι εξαιρετικά επιβλαβής για όλους τους ζώντες οργανισμούς.

Ακόμη ένας λόγος ανησυχίας είναι το γεγονός ότι η Τουρκία έχει κακό ιστορικό στην συντήρηση στρατηγικών υποδομών, πολλώ δε μάλλον εγείρονται βάσιμοι προβληματισμοί εάν είναι σε θέση να συντηρήσει ένα εργοστάσιο τόσο περίπλοκο. Ιδίως εάν αναλογιστεί κανείς πως η χώρα δεν έχει «πυρηνική» προϊστορία.

Ο Pınar Demircan, ακτιβιστής και ερευνητής αναφέρει χαρακτηριστικά: «Εάν η Τουρκία πραγματοποιήσει επενδύσεις στην ηλιακή και την αιολική ενέργεια και δώσει κίνητρα για αυτούς τους δύο τομείς αντί για την πυρηνική ενέργεια, θα έχει πολύ περισσότερες ευκαιρίες για να καλύψει τις ενεργειακές της ανάγκες από τοπικές και εθνικές πηγές ενέργειας».

Ακόμα, μία έρευνα έδειξε ότι το 86% των πολιτών στο Μερσίν είναι αντίθετοι με την κατασκευή πυρηνικού εργοστασίου ενώ το 2011 δημιουργήθηκε μια ανθρώπινη αλυσίδα μήκους 100 μιλίων ως ένδειξη διαμαρτυρίας.

«Οι πολίτες είναι εναντίον του πυρηνικού σταθμού και έχουν εκφράσεις τις διαμαρτυρίες τους. Έχουν υπάρξει πολλές νομικές υποθέσεις εναντίον του σταθμού», σημείωσε και πρόσθεσε πως «αν δημιουργηθεί (ξανά) ένα δημοκρατικό περιβάλλον και πάλι χιλιάδες πολίτες θα διαμαρτυρηθούν βγαίνοντας στους δρόμους».

«Η τουρκική κυβέρνηση πρέπει ακόμα να περάσει έναν περιεκτικό πυρηνικό νόμο, ο οποίος θα πρέπει να περιλαμβάνει έναν μηχανισμό για να καταστεί η ΤΑΕΚ (σ.σ. Τουρκική Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας) πραγματικά ανεξάρτητη», δήλωσε ο Aaron Stein, κάτοικος ανώτερος υπάλληλος στο think tank της Atlantic Council.

«Η ρυθμιστική αρχή δεν πληροί ακόμα τα κριτήρια για να αποκαλείται ανεξάρτητη και επομένως μπορεί να είναι επιρρεπής σε εξωτερικές παρεμβάσεις που υπονομεύουν το ρόλο της ως ρυθμιστικής αρχής», σημείωσε.

Ο Κίλιτς δεν πιστεύει ότι η Τουρκία είναι έτοιμη για πυρηνική ενέργεια. «Η τουρκική κυβέρνηση, με την ανεπαρκή νομική και τεχνολογική υποδομή της, δεν είναι σε θέση ή είναι έτοιμη να εφαρμόσει ένα ασφαλές και σωστά διαχειριζόμενο πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας», δήλωσε.

«Τι είδους κέρδος μπορεί να αποκομίσει η Τουρκία από το σχέδιο εξακολουθεί να αποτελεί ερωτηματικό για μένα, τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική άποψη», δήλωσε ο Kerim Has, εμπειρογνώμονας στις τουρκικές-ρωσικές ενεργειακές σχέσεις στο κρατικό πανεπιστήμιο της Μόσχας.

«Ειλικρινά, δεν βλέπω κανένα κέρδος για την τουρκική πλευρά», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Εκτίμησε ακόμα ότι το Ακούγιου θα αυξήσει την εξάρτηση της Άγκυρας από τη Μόσχα, η οποία ήδη παραδίδει στην Τουρκία το 56% του φυσικού αερίου της και το 11% του πετρελαίου της.

«Η ενεργειακή εξάρτηση θα μετατραπεί σε πολύ πιο πολιτική εξάρτηση», δήλωσε.

Αξίζει να σημειωθεί πως την εκμετάλλευση του εργοστασίου θα έχει ρωσική εταιρεία.