ΔΙΕΘΝΗ

Νέα κυβέρνηση στην Ιταλία

του Δημήτρη Δεληολάνη - Δημοσίευση 21 Μαΐου 2018, 07:14 / Ανανεώθηκε 21 Μαΐου 2018, 07:14
Νέα κυβέρνηση στην Ιταλία
Facebook Twitter Whatsapp

Σαλβίνι - Ντι Μάιο: Φιλόδοξες ασκήσεις επί χάρτου

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Υψώνοντας τη σημαία της κεϋνεσιανής σχολής, που υπαγορεύει μεγάλες παρεμβάσεις του κράτους στην οικονομία, η νέα ιταλική κυβέρνηση ρίχνει το γάντι στον νεοφιλελευθερισμό που κυριαρχεί στην ευρωζώνη.

Οι προθέσεις του Κινήματος 5 Αστέρων και της Λέγκας καταγράφονται λεπτομερώς σε προγραμματικό κείμενο 58 σελίδων υπό τον τίτλο «Συμβόλαιο για την κυβέρνηση της αλλαγής». Αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία συμφώνησαν, μετά 20 ημέρες σκληρών διαπραγματεύσεων, οι ηγέτες της Λέγκας Ματέο Σαλβίνι και του Κινήματος 5 Αστέρων Λουΐτζι Ντι Μάιο, για να σχηματίσουν κυβέρνηση συνασπισμού. Το κείμενο εγκρίθηκε το Σάββατο από τα μέλη του Κινήματος 5 Αστέρων σε δημοψήφισμα-αστραπή (μέσω Διαδικτύου, βεβαίως), ενώ την τρέχουσα εβδομάδα το ίδιο θα πράξει και η Λέγκα.

Η νέα ιταλική κυβέρνηση διακηρύσσει ότι δεν θα σεβαστεί τις δεσμεύσεις της προηγούμενης. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός Πάολο Τζεντιλόνι είχε διαμηνύσει στις Βρυξέλλες ότι φέτος το ποσοστό του ελλείμματος θα κυμαινόταν περί του 1,6% του ΑΕΠ, ενώ οι Ευρωπαίοι ζητούσαν να περιοριστεί στο 1,3%. Τώρα ο Ντι Μάιο και ο Σαλβίνι δηλώνουν –στο Συμβόλαιο– ότι θα ξεπεράσουν το όριο του 3%,«ακριβώς όπως κάνει για περισσότερο από μια δεκαετία η Γαλλία κι έκανε κατά καιρούς η Γερμανία, η οποία κωφεύει στις ευρωπαϊκές συστάσεις για το υπερβολικό πλεόνασμά της».

Το ιταλικό δημόσιο πρέπει –κατά το Συμβόλαιο– «να κάνει παραγωγικές και αναπτυξιακές επενδύσεις στην πραγματική οικονομία για να σταματήσει η αποβιομηχάνιση και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας». Και οι επενδύσεις αυτές θα εξαιρεθούν από το δημόσιο έλλειμμα.

Στις προηγούμενες ιταλικές κυβερνήσεις είχε επιβληθεί ο διαβόητος και στην Ελλάδα «κόφτης», βάσει του οποίου μια τόσο θεαματική αύξηση του ελλείμματος θα έπρεπε να οδηγήσει σχεδόν αυτομάτως στην αύξηση του ΦΠΑ στο 23%. Η νέα κυβέρνηση προτίθεται να αγνοήσει και αυτή τη δέσμευση.

Το Συμβόλαιο προβλέπει την καταβολή κοινωνικού εισοδήματος 780 ευρώ σε όσους έχουν ανάγκη και δεν διαθέτουν άλλους πόρους. Τίθεται όμως ως όρος να μην έχουν απορρίψει πάνω από δύο φορές εντός διετίας τις προτάσεις εργασίας που θα δεχθούν από τα κρατικά γραφεία ευρέσεως εργασίας, δομές που τώρα υπολειτουργούν αλλά η νέα κυβέρνηση προτίθεται να αναχρηματοδοτήσει. Το Συμβόλαιο αναφέρει ότι οι μόνες χώρες της ευρωζώνης που δεν θέσπισαν το κοινωνικό εισόδημα είναι η Ιταλία και η Ελλάδα.

Θα καταργηθεί η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού που έκανε το 2012 η τεχνοκρατική κυβέρνηση του Μάριο Μόντι, η οποία όριζε το ηλικιακό όριο των 67 ετών για τη συνταξιοδότηση ανδρών και γυναικών. Θα αυξηθούν και οι συντάξεις που είναι τώρα λιγότερο από 780 ευρώ.

Οι αλλαγές αυτές, σύμφωνα με έναν πρώτο υπολογισμό, θα κοστίσουν περίπου 170 εκατομμύρια ευρώ. Η κυβέρνηση προτίθεται να τα εξασφαλίσει με δραστικές περικοπές στα έξοδα λειτουργίας του Κοινοβουλίου και των υπουργείων: κομμένες οι λιμουζίνες κρατικών στελεχών, που είναι περισσότερες από 30.000 και στοιχίζουν περίπου ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Δραστική μείωση επίσης στις αμοιβές και στις συντάξεις των μελών του Κοινοβουλίου –με 14.650 ευρώ τον μήνα είναι οι πιο καλοπληρωμένοι βουλευτές της Ευρώπης.

Προβλέπεται η δυνατότητα να εθνικοποιηθούν οι τράπεζες. Σε μια παλαιότερη εκδοχή του Συμβολαίου που διέρρευσε στον τύπο, προβλέπονταν και μέτρα για τη μείωση του ιταλικού χρέους. Στο 130% του ΑΕΠ, το ιταλικό χρέος είναι το δεύτερο μεγαλύτερο της ευρωζώνης μετά το ελληνικό. Σε απόλυτους αριθμούς όμως είναι δυσθεώρητο: το δεύτερο μεγαλύτερο παγκοσμίως. Στο προγενέστερο κείμενο προβλεπόταν να γίνει διαπραγμάτευση ώστε να «παγώσουν» τα ιταλικά ομόλογα για 250 δισεκατομμύρια ευρώ που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο της ποσοτικής χαλάρωσης. Στο τελικό κείμενο η πρόταση διεγράφη, αλλά ηγετικά στελέχη και των δύο κομμάτων αναφέρθηκαν συχνά στην αναγκαιότητα «να γίνουν περικοπές» στο χρέος.

Η νέα ιταλική κυβέρνηση είναι εμφανώς κατά των πολιτικών λιτότητας, αλλά δεν κρύβει και τον δεξιό προσανατολισμό της. Τα εργασιακά θέματα ουσιαστικά αγνοούνται στο Συμβόλαιο, παρά τις καταστροφικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης του Ματέο Ρέντσι. Η προτεινόμενη φορολογική μεταρρύθμιση προβλέπει μόνο δύο κλίμακες, 15% και 20%. Είναι κάτι που είχε προσπαθήσει με επιμονή στο παρελθόν και ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, αλλά σκόνταψε στη συνταγματική επιταγή η φορολογία να επιβάλλεται με «προοδευτικό τρόπο, ανάλογα με το εισόδημα».

Το μεταναστευτικό καταλαμβάνει πέντε ολόκληρες σελίδες στο Συμβόλαιο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορείται –πολύ σωστά– ότι εγκατέλειψε την Ιταλία και την Ελλάδα να αντιμετωπίσουν μόνες ένα κατακλυσμικό φαινόμενο, ενώ οι νέοι ιταλοί κυβερνώντες αφήνουν να διαφανεί η πρόθεσή τους να μιμηθούν τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

«Στην Ιταλία», γράφουν, «βρίσκονται 500.000 παράτυποι μετανάστες, οι οποίοι πρέπει να επαναπατριστούν το συντομότερο». Ο Σαλβίνι είχε δηλώσει πριν μερικές ημέρες ότι ήταν σε διαπραγμάτευση ώστε να οργανωθούν «δεκάδες πτήσεις τσάρτερ» για τη μεταφορά των μεταναστών. Μάλλον σύντομα παρά αργά θα ανακαλύψει ότι δεν είναι και τόσο εύκολο.

Το ερώτημα όλων είναι πώς θα αντιδράσει η Ευρώπη –δηλαδή η Γερμανία– στη νέα πολιτική ηγεσία της Ιταλίας. Η αύξηση του σπρεντ των ιταλικών ομολόγων, που το 2011 οδήγησε στην ανατροπή της κυβέρνησης Μπερλουσκόνι, τώρα δεν τρόμαξε ουσιαστικά κανέναν, παρά τις φιλότιμες κινδυνολογίες των ιταλικών μέσων ενημέρωσης. Τα ίδια μέσα τα οποία για μια δεκαετία έλεγαν στους Ιταλούς πως «ζουν πάνω από τις δυνατότητές τους» και ότι οι θυσίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη. Φέτος, η ανάπτυξη στην Ιταλία μετά βίας θα φθάσει το 1% του ΑΕΠ.