Με ένα απέραντο γεωπολιτικό ναρκοπέδιο μοιάζει αυτή τη στιγμή η λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου, αφού ένα θερμό επεισόδιο είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμο να σημειωθεί, προκαλώντας ανησυχητική ανάφλεξη, σε μια περιοχή που εμπλέκει άμεσα και την Ελλάδα. Ο άτυπος πόλεμος για τα ενεργειακά κοιτάσματα έχει από τη μία πλευρά, την Τουρκία, η οποία προσπαθεί να προωθήσει τις διεκδικήσεις της «κερδίζοντας» την εμπιστοσύνη των αραβικών χωρών (και υλοποιώντας τα σχέδια για την ηγεσία μιας αραβικής ηγεμονίας) και από την άλλη το Ισραήλ, που είναι διαχρονικός εχθρός των Αράβων, έχοντας στο πλευρό του την Κύπρο, όπως και τη χώρα μας.

Οι τελευταίες εξελίξεις, πάντως δείχνουν ότι το «φιτίλι» της έντασης στην περιοχή δεν θέλει και πολύ να ανάψει. Χθες βράδυ, ημέρα που το γεωτρύπανο «Όμηρος» έφθασε στο Οικόπεδο 12, στην κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), η Αγκυρα αποφάσισε να κλιμακώσει εντυπωσιακά τις προκλήσεις της, αφού εξέδωσε το απόγευμα της Πέμπτης ναυτική αγγελία (NAVTEX) για τη διεξαγωγή ερευνών νοτίως του Καστελορίζου, δείχνοντας ξεκάθαρα τις προθέσεις της. Είχε προηγηθεί η ανακοίνωση ότι προτίθεται να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας με το ψευδοκράτος. Ως γνωστόν, η Κύπρος έχει δρομολογήσει, με τη «βοήθεια» της αμερικανικής Noble Energy τις γεωτρήσεις για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων της, με το Ισραήλ να είναι δίπλα της, αφού η ισραηλινή Delek, που συμμετέχει με ένα ποσοστό 4% στον όμιλο της Noble.

«Κανείς δεν μπορεί να παραμείνει θεατής εάν κάποιοι επιχειρήσουν να κάνουν έρευνες πετρελαίου σε μια περιοχή όπου δεν είναι ξεκάθαρο ποια είναι τα χωρικά ύδατα των χωρών», υποστήριξε ο Τούρκος υπουργός αρμόδιος για θέματα ΕΕ, Εγκεμέν Μπαγίς, ο οποίος έχει απειλήσει με στρατιωτική επέμβαση, εάν ξεκινήσουν οι γεωτρήσεις στην περιοχή την 1η Οκτωβρίου. Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε χθες ότι «το Ισραήλ δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει στην ανατολική Μεσόγειο, επισημαίνοντας ότι τουρκικά πολεμικά πλοία μπορούν να καταπλεύσουν εκεί οποιαδήποτε στιγμή», επισημαίνοντας ότι «οι σχέσεις με το Ισραήλ δεν θα μπορέσουν να εξομαλυνθούν όσο καιρό δεν ζητάει συγγνώμη για το στολίσκο, δεν αποζημιώνει τις οικογένειες των μαρτύρων και δεν αίρει τον αποκλεισμό της Γάζας».

Λίγες μέρες νωρίτερα, με αφορμή τη δημοσιοποίηση της έκθεσης του ΟΗΕ, για την αιματηρή επιδρομή των Ισραηλινών πέρυσι στο πλοίο Mavi Marmara που κατευθυνόταν στη Γάζα και την άρνηση του Τελ Αβίβ να ζητήσει συγνώμη για την ενέργειά του αυτή, οι σχέσεις Άγκυρας-Τελ Αβίβ ψυχράνθηκαν... επικίνδυνα. Το επεισόδιο με το Mavi Marmara, το οποίο φυσιολογικά προκαλεί τριβές, δεν ήταν η αιτία, αλλά η αφορμή, αφού καμία από τις δύο πλευρές δεν σκοπεύει να μείνει έξω από το ενεργειακό παιχνίδι.

Ενδεικτικό γεγονός της επιθετικής πολιτικής του τούρκου πρωθυπουργού, Ταγίπ Ερντογάν, είναι η πρόθεση της Άγκυρας να πραγματοποιήσει επιχειρήσεις στο βόρειο Ιράκ με στόχο θέσεις των Κούρδων Αυτονομιστών (PKK), αλλά και, φυσικά, την επιρροή στην περιοχή, που διαθέτει κοιτάσματα πετρελαίου.

Την ίδια ώρα, η κόντρα του Ισραήλ με τον αραβικό κόσμο έχει σημαντικά ανοικτά μέτωπα, αφού το παλαιστινιακό ζήτημα βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, με τους Παλαιστίνιους να είναι έτοιμοι να ζητήσουν αναγνώριση από τον ΟΗΕ και την κυβέρνηση Νετανιάχου να είναι κάθετα αντίθετη στο ενδεχόμενο αυτό. Παράλληλα, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε την αντιπαράθεση του Ισραήλ (και των ΗΠΑ) και με το Ιράν, όπως και την ψύχρανση των σχέσεων με την Αίγυπτο, μετά τα γεγονότα στην ισραηλινή πρεσβεία στο Κάιρο, με την εισβολή αιγυπτίων διαδηλωτών σε αυτήν να ακολουθεί την ακούσια δολοφονία αιγυπτίων στρατιωτών στα σύνορα, κατά τη διάρκεια μίας καταδίωξης Παλαιστινίων.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ πιέζουν για αποκλιμάκωση της κρίσης κι αυτό γιατί βλέπουν δύο από τους συμμάχους τους να βρίσκονται σε αντιπαράθεση. Αν χρειαστεί πάντως να επιλέξουν πλευρά, θα σταθούν δίπλα στους ισραηλινούς, δεδομένης της ισχυρής ύπαρξης του εβραϊκού λόμπι σε υψηλά πολιτικά και -κυρίως- οικονομικά αξιώματα στις ΗΠΑ.


Βαγγέλης Βιτζηλαίος