Από τη Φανή Πλατσατούρα

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ήταν το 1978 όταν η Εστία έφυγε από την οδό Σταδίου για να επαναλειτουργήσει στη Σόλωνος και να μετατρέψει την έρημη οδό σε «γειτονιά του βιβλίου». Στις 30 Μαρτίου 2013 το θρυλικό βιβλιοπωλείο κατέβασε ρολά με μία λιτή ανακοίνωση, θυροκολλημένη: «Eίμαστε αναγκασμένοι να κλείσουμε... ελπίζουμε όλοι μας να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τη βαθύτατη κρίση που πλήττει τις επιχειρήσεις και τη χώρα μας γενικότερα». Και μπόρεσαν... Η «Εστία» καίει και πάλι! 

Ο νέος χώρος στέγασης του ιστορικού βιβλιοπωλείου βρίσκεται στη συμβολή των οδών Διδώτου και Δελφών. Eκσυγχρονισμένη και με πλήρη επίγνωση της εποχής που αλλάζει, η Εστία αποδεικνύεται πολύ σκληρή για να πεθάνει!

Άλλωστε χωρίς περιπέτεια ο πολιτισμός είναι σε πλήρη παρακμή, είχε πει κάποτε ένα σπουδαίο μαθηματικό μυαλό. Και η Εστία αποτελούσε φορέα πολιτισμού. Το εκδοτήριο όλων των μεγάλων μας ποιητών και πεζογράφων (Παλαμάς, Κάλβος, Παπαδιαμάντης, Θεοτοκάς, Ξενόπουλος, Δημουλά), το φιλολογικό σαλόνι της δεκαετίας του ΄80 και του '90, χώρος πνευματικής αναζήτησης για σημερινούς φοιτητές και νέους με φλογισμένα μάτια. Έχει εκδόσει πάνω από 11.000 τίτλους, έχει συνδεθεί άρρηκτα με την ιστορία του βιβλίου στη σύγχρονη Ελλάδα και μέχρι πρότινος έδινε μια καθημερινή μάχη για την αξιοπρέπεια και τη διαιώνιση του βιβλίου.

Το αίφνιδιο κλείσιμό της σηματοδότησε μια άλλη εποχή, λιγότερο πνευματική, περισσότερο σκοτεινή και αβέβαιη. Ήταν τα διογκωμένα χρέη που την έπνιξαν, καθότι δεν ήταν σε θέση να προμηθευτεί νέους τίτλους. Ήταν η αισχρότητα της τηλεόρασης που υπερίσχυσε της συντροφιάς του βιβλίου. Αυτό το μαγαζί όμως, που όπως είχε πει ο Νίκος Παντελάκης (επί 77 χρόνια εργαζόμενος στους χώρους του), «ακόμα κι η σκόνη από τα παπούτσια έχει αξία γιατί έμπαιναν και μπαίνουν σημαντικοί άνθρωποι...», ασθμένει ακόμη. Σαν έναν ασθενή διασωληνομένο που το καρδιογράφημα δείχνει τους παλμούς του να λιγοστεύουν, οι γιατροί φωνάζουν «σβήνει» και ένα θαύμα τον κρατά στη ζωή.

«Εάν λείψει η Νέα Εστία, πιστεύω ότι θα λείψει ένας πυλώνας της Νέας Ελληνικής λογοτεχνίας», είχε πει πριν κάποια χρόνια η ιδιοκτήτριά του κα. Μάνια Καραϊτίδη, οσφριζόμενη το κλίμα των καιρών που σκιαγραφούν θορυβώδεις εκπτώσεις.

Και ευτυχώς η λύση βρέθηκε εγκαίρως και το βιβλιοπωλείο - ορόσημο του πνευματικού κόσμου ανοίγει και πάλι τις πόρτες του προς μεγάλη ευχαρίστηση των βιβλιόφιλων. Όταν ανακοινώθηκε το λουκέτο του, δεν βρέθηκαν ούτε επενδυτές, ούτε σανίδες σωτηρίας. Όυτε ένας πολιτικός θόρυβος δεν έγινε, έτσι για το θεαθήναι. Το άφησαν στη μοίρα του, η οποία αποδείχθηκε ευοίωνη και σπλαχνική και του έδωσε και πάλι ανάσα να συνεχίζει να προσφέρει γνώση και όραμα.

Πολιτικοί, δημοσιογράφοι, πνευματικοί οδηγητές και δημοσιογράφοι, όλοι είχαν περάσει από την Εστία, εκεί που το διάβασμα αποτελούσε μέθη και εισαγωγή στον κόσμο μιας βαθιάς, ποιοτικής, όλο αναζητήσεις μάθησης. Ήταν ο αγαπημένος τόπος συνάντησης των βιβλιόφιλων, ένα άτυπο πανεπιστήμιο στο οποίο πρωτόμπαινες από καθαρή περιέργεια και έβγαινες με πτυχίο γνώσης. Και από τους νεότερους… Από τον Νάνο Βαλαωρίτη και τον Αντώνη Σαμαράκη μέχρι τον Παύλο Μάτεσι και τον Θανάση Βαλτινό, όλοι φρόντιζαν να περάσουν τα πρωινά του Σαββάτου μια βόλτα από την Εστία, να κεραστούν ουζάκι και να ανταλλάξουν ιδέες στο γραφείο της πάντα φιλόξενης κυρίας Μάνιας, για την οποία ο Χρήστος Χωμενίδης είχε πει: «Η Μάνια Καραϊτίδη ήταν μια μεγάλη κυρία. Έδινε ευκαιρία σε νέους συγγραφείς, ήταν πνευματικός εμψυχωτής, έφερνε σε επαφή τους πιο ετερόκλητους συγγραφείς. Τον Φρέντυ Γερμανό με τον Κώστα Αξελό, εμένα με τον Άγγελο Βλάχο».

Η Εστία επιβίωσε δύο Παγκοσμίων Πολέμων, μιας Μικρασιατικής Καταστροφής, της Κατοχής και της Χούντας. Θα κιότευε μπροστά σε έναν μνημονιακό πόλεμο συμφερόντων;