Ο Γρηγόρης Βαλτινός στο Newpost: «Όχι, θα μιλάω»!

Ο Γρηγόρης Βαλτινός στο Newpost: «Όχι, θα μιλάω»!

Aπό τη Φανή Πλατσατούρα

Το ραντεβού δόθηκε στο θέατρο Ιλίσια. Έξω ορθώνεται μεγάλη, χρωματιστή, φωτισμένη η αφίσα του έργου: «Δείπνο με φίλους». Μέσα το ίδιο το θέατρο. Τέχνη. Το καμαρίνι του γεμάτο αναμνήσεις ζωής. Φωτογραφίες παντού και ένα τηλέφωνο να χτυπά ασταμάτητα: τηλεοπτικές εμφανίσεις και συνεντεύξεις. Η ερώτηση βγήκε αυθόρμητα: «Σας κουράζουν οι συνεντεύξεις;» «Όχι μ΄ αρέσουν», μου απαντά λακωνικά, «καταθέτω την αλήθεια μου». Το μαγνητόφωνο ανοίγει, η ώρα τους έφτασε...

- Μπορεί εύκολα ένας καλλιτέχνης να παγιδευτεί μέσα στην εξουσία που του δίνει η σκηνή;

«Εξαρτάται από το αίσθημα ηθικής που τον διακρίνει. Όταν διακατέχεται από ναρκισσισμό και τον ενδιαφέρει πρωτίστως η προσωπική του προβολή, μπορεί εύκολα να μολύνει την ουσία του ρόλου και ο θεατής να κινδυνεύει να ταυτιστεί με έναν αρνητικό χαρακτήρα. Εάν ο καλλιτέχνης εντοπίσει νωρίς τους στόχους που έχει βάλει, τότε θεωρώ απόλυτα νόμιμο να χρησιμοποιήσει την οποιαδήποτε δύναμη επιρροής και εξουσίας του δίνει η σκηνή και η αγάπη του κόσμου προς όφελος της παράστασης. Αν ο δικός σου βαθμός ηθικής και εντιμότητας είναι μειωμένος τότε οδηγείς και τον θεατή σε λάθος μονοπάτια, με αποτέλεσμα να φύγει στο τέλος της παράστασης θολωμένος».

- Σας έχει συμβεί; Να βλέπετε το κοινό σας να φεύγει θολωμένο;

«Υπήρξαν τέτοιες στιγμές και το καταλάβαινα από την πρεμιέρα ακόμη ότι αυτό το έργο για παράδειγμα, δεν θα περπατήσει. Όχι ακριβώς θολωμένοι αλλά όχι και πολύ ικανοποιημένοι. Δεν τους αφορούσε ιδιαίτερα το θέμα που επέλεξα και το καταλάβαινα. Βεβαίως υπάρχουν έργα που είναι ιδιαίτερα γοητευτικά, γιατί ακριβώς έχουν πολλούς σκιερούς τόπους. Στα σκοτεινά σημεία τους ο κάθε θεατής ακουμπάει τη δική του ψυχούλα και την αφήνει κρυμμένη εκεί μέσα. Έτσι λοιπόν η γοητεία μερικών έργων κρύβεται στα σκιερά τους σημεία. Ένα τέτοιο έργο ήταν το "Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ" με το οποίο ασχολήθηκα δύο φορές στην πορεία μου και το οποίο χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα δυσκολότερα έργα του 20ου αιώνα».

- Πόσα χρόνια κλείνετε φέτος στο θέατρο; Ποιες δυνατές καλλιτεχνικές στιγμές ξεχωρίζετε;

«Κλείνω σε αυτή τη δουλειά 35 χρόνια. Θα μου πεις πώς είναι δυνατόν να είμαι 25 χρονών και να ασχολούμαι 35 χρόνια με το θέατρο; Γίνεται αυτό στην Τέχνη. Ξεχωρίζω πολλές στιγμές: Το ξεκίνημά μου με τη Μελίνα Μερκούρη και τον Γιάννη Φέρτη στο "Γλυκό πουλί της Νιότης", ήταν η πρώτη θεατρική παράσταση που έπαιξα. Τον "Βιολιστή στη Στέγη", μία από τις ωραιότερες παραστάσεις που έχω κάνει, τον "Οιδίπους Τύραννο", το "Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ" που είχα ανεβάσει. Είμαστε άλλωστε το παρελθόν μας...».

- Με αφορμή την αναφορά στη Μελίνα Μερκούρη, θα ήθελα να ρωτήσω πως σας φάνηκαν οι δηλώσεις της Ροζίτας Σώκου, όπου χαρακτήρισε τη Μελίνα "ελεεινή ηθοποιό".

«Για να φτάσει κανείς να μιλήσει έτσι για κάποιον πρέπει να είναι επίσημα απαξιωμένος, πρέπει η ιστορία να τον έχει κρίνει και να τον έχει καταδικάσει. Και σε ό, τι έχει να κάνει με τα συγκεκριμένα πρόσωπα, κάθε άλλο παρά συνέβη αυτό. Μιλώντας άσχημα για τη Μελίνα ή την Αλίκη καταδικάζεις έναν ολόκληρο λαό που τις αγάπησε. Κάτι θα είχαν αυτοί οι άνθρωποι, δεν μπορεί να ήταν τόσο άχρηστοι. Και εν πάση περιπτώσει λίγη ευγένεια στην κρίση μας δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Και σεβασμός...»

- Οι ηθοποιοί σέβονται το θέατρο σήμερα; 

«Ανεβαίνουν πολλές παραστάσεις που δεν έχουν κανέναν λόγο ύπαρξης. Είναι ένα μεγάλο δίλημμα όλο αυτό. Δεν μπορείς να καταργήσεις τον πειραματισμό, δεν μπορείς να αφαιρέσεις από τα νέα παιδιά και τις ομάδες το δικαίωμα να εκφραστούν. Κατά συνέπεια πρέπει να γίνει το κακό και μετά να το τοποθετήσεις εκεί που νιώθεις. Ευτυχώς, υπάρχει μια αόρατη καλλιτεχνική αστυνομία στο θέατρο που βάζει τα πράγματα στη θέση τους. Γεννάνε οι μάνες καινούργια ταλέντα και μέχρι να τελειώσουν και να ξεσκαρτάρουν αυτά τα ταλέντα, μπορεί να μας ταλαιπωρούν και να κάνουν και κακό στους θεατές. Έχω βρεθεί σε τέτοιες παραστάσεις και έχω ακούσει νέα παιδιά στο τέλος της παράστασης να λένε "άμα ξαναπάω εγώ στο θέατρο, να με φτύσεις". Αυτόν τον θεατή τον έχασες... Γι΄ αυτό λοιπόν ο καλλιτέχνης οιφείλει να έχει ανεπτυγμένο το αίσθημα της συλλογικής ευθύνης».

- «Δείπνο με Φίλους» από τον Οκτώβριο στο θέατρο Ιλίσια. Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο;

«Πρόκειται για ένα πολύ αγαπημένο μου έργο. Το είχα ανεβάσει και πριν 13 χρόνια αλλά δεν είχα εξοφλήσει τους λογαριασμούς μου μαζί του. Πρόκειται για ένα έργο που έχει να κάνει με την καθημερινότητά μας, τις σχέσεις μας, τη συμβίωση και τα ερωτημάτα "γιατί χώρισες;", "γιατί παντρεύτηκες;", "που πήγε η αγάπη;" , "που πάνε οι φίλοι όταν χωρίζουν τα ζευγάρια;". Όλα αυτά τα καθημερινά ερωτήματα ξετυλίγονται και απαντώνται μέσα στην παράσταση γι' αυτό και το συγκεκριμένο έργο θεωρείται τόσο πετυχημένο και μάλιστα έχει πάρει και βραβείο Πούλιτζερ».

- Η παράσταση δείχνει πως μέσα από τις ανθρώπινες σχέσεις προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε το τέρας της καθημερινότητας. Σκοτώνεται τελικά αυτό το τέρας ή απλά αλλάζει μορφές;

«Το τέρας είναι η ίδια η ζωή, η σκληρότητά της, η καθημερινότητα είτε με τη μορφή της ρουτίνας, είτε με τη μορφή των δυσκολιών και απαιτήσεων. Θα ήταν πολύ όμορφο η ζωή να έχει μόνο ευτυχισμένες στιγμές αλλά τότε δεν θα τις νιώθαμε. Θα είχαμε πάθει έναν μιθριδατισμό ευτυχίας. Έχω μια φράση μέσα στο έργο που νομίζω τα λέει όλα: "Και ξέρεις ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα; Ο χρόνος. Αυτόν πρέπει να ξεγελάσουμε. Ο χρόνος ταϊζει το θηρίο που ζει ανάμεσά μας και το θηρίο όλο και μεγαλώνει, γίνεται τέρας και μας απομακρύνει. Ήρωας δεν είναι αυτός που τρομάζει και το βάζει στα πόδια. Ήρωας είναι αυτός που σκοτώνει το θηρίο"».

- Τα δικά σας προσωπικά θηρία ζουν ακόμη;

«Κάποια ναι. Έχω προβλήματα με τον εαυτό μου κυρίως, όχι με τους άλλους. Εγώ τις πιο πολλές φορές είμαι το προβληματικό άτομο στις σχέσεις μου. Ξέρω όμως, τους δαίμονές μου και παλεύω μ΄αυτούς. Έχω εναποθέσει την ελπίδα μου στον χρόνο. Να έρθουν τα γεράματα, να πέσουν οι δυνάμεις και να σταματήσω να δίνω αίμα στους Δαίμονες». 

- Και εδώ έρχεται ο ρόλος της Τέχνης: Διώχνει μακριά τους δαίμονες ή γεννά και άλλους;

«Η Τέχνη είναι εχθρός των δαιμόνων. Η Τέχνη σε μορφώνει, σε διαμορφώνει, σε κάνει να κοιτάξεις μέσα σου -αρκεί να είσαι ανοιχτός-. Εγώ έγινα ηθοποιός πρώτα για εμένα και ύστερα για τους άλλους. Δεν με διακρίνει κανένας ουμανισμός σε αυτό το θέμα. Αν αυτό που διάλεξα για να σώσω εμένα βοηθάει και κάποιους άλλους είναι συμπτωματικό και ευτύχημα».

- Τι ήρωες έχει ο Γρηγόρης Βαλτινός;

«Έχω μια αρχή στη ζωή μου: Είμαι πολύ πιο προσεχτικός και σεβάσμιος σε ανθρώπους που έχουν λιγότερο προβελημένα επαγγέλματα από το δικό μου. Έχω αδυναμία μεγάλη στους ανώνυμους καθημερινούς ήρωες και τους σέβομαι απεριόριστα γιατί αυτοί είναι τα γρανάζια της μηχανής του κόσμου. Χωρίς αυτούς δεν θα δούλευε το μηχάνημα. Σέβομαι πάρα πολύ την καθαρίστρια του θεάτρου γιατί νιώθει πως είναι πιο κάτω από εμένα και δεν θέλω με τη συμπεριφορά μου να την κάνω να το σκεφτεί ποτέ αυτό. Γιατί την πληγώνει. Γιατί και εμένα με εκφυλίζει, μου αλλοιώνει τον χαρακτήρα. Δεν θα τσακωθώ ποτέ με κάποιον πιο αδύναμο από εμένα. Άμα έχω καρύδια να τα βάλω με ανώτερούς μου και όχι με κατώτερους. Γιατί οι κατώτεροι θα σιωπήσουν από αδυναμία, από φόβο...»

- Όταν λέτε ανοιχτά τη γνώμη σας είστε έτοιμος για εκείνον τον αντίλογο που καμιά φορά πληγώνει;

«Ο καλλιτέχνης οφείλει να μιλάει. Καμιά φορά δεν σου κρύβω ότι το μετανιώνω. Γιατί υπάρχει μία συνήθεια -η οποία εκπορεύεται αν θέλεις είτε από αμορφωσιά είτε από επαγγελματική διαστροφή- να πάρουμε φράσεις από τον καθέναν, να τις απομονώσουμε και να διαστρεβλώσουμε τα λεγόμενά του. Αυτό συνέβη όταν μίλησα ανοιχτά για τον Αντώνη Σαμαρά. Αναγκάστηκα να αναδημοσιεύσω όλη μου τη φράση, η οποία ήταν απειλή για την κυβέρνηση και όχι έπαινος. "Δεν έχεις καμία άλλη επιλογή από το να κάνεις καλό στην πατρίδα σου", αυτό εννούσα. Όταν λοιπόν αυτή η φράση σου ερμηνεύεται σαν τρόπαιο και σαν έπαινος σημαίνει ότι δεν ξέρουμε ελληνικά. Και το βρίσκω και λίγο ύποπτο όλο αυτό, σαν να σου λένε "βούλωστο δεν χρειάζεται να μιλάς πολύ για τέτοια θέματα γιατί θα σε διαστρεβλώσουμε πάλι και θα σου κάνουμε κακό". Είναι η σιωπή των αμνών... Εκεί όμως, πεισμώνεις και λες "όχι θα μιλάω"». 

- Σε ποιους επιρρίπτετε ευθύνες για τη σημερινή κατάσταση της χώρας μας;

«Ξέρετε τι τον έφαγε τον Έλληνα; Ο χαβαλές! Είτε στην καθημερινότητά του, είτε στη διασκέδαση και την εκπαίδευσή του. Ο Έλληνας μπερδεύτηκε. Πίστεψε ότι ζωή ίσον χαβαλές. Eγκατέλειψε την πειθαρχία, τη νομιμότητα, την νοικοκυροσύνη, χαλάρωσαν τα ήθη, οι ιδέες, εκφυλίστηκε. Έναν χαβαλέ για να μην σκεφτόμαστε και τώρα που πρέπει να σκεφτούμε δεν έχουμε πια μυαλό. Δόθηκε η ψευδαίσθηση ότι ο καθένας μπορεί να γίνει κάτοικος Μυκόνου με την πλαστική κάρτα του, να αγοράσει ένα πούρο από το περίπτερο, να νοικιάσει και μια ξαπλώστρα στην παραλία και να χτυπήσει δυο χαζογκόμενες που ψάχνουν πλούσιους γαμπρούς». 

- Και το σχέδιο παρακάτω ποιο είναι; Τι βλέπετε να γίνεται από εδώ και πέρα;

«Οι δανειστές να μας χαρίσουν μία μόνιμη μιζέρια. Νομίζω ότι ούτε ένα θαύμα δεν μπορεί να σώσει την Ελλάδα. Δεν έχω ακόμη καταφέρει να συμπεράνω αν όλο αυτό που ζούμε έχει σχεδιαστεί εδώ και δεκαετίες με στόχο να εξαφανίσουν τους Έλληνες ή αν είμαστε και εμείς θύματα ενός μεγάλου παγκόσμιου σεισμού. Θύματα μιας αρρώστιας του συστήματος, του κεφαλαίου, του καπιταλισμού. Από αυτές που κάθε τόσο περνούν τα συστήματα, πιθανόν απαραίτητη για να δημιουργήσουν αντισώματα. Πιστεύω λοιπόν, πως οι Έλληνες πάντα ενοχλούσαν, και δεν ενοχλούσε το παρόν τους γιατί αυτό το εγκατέλειψαν εδώ και πολλά χρόνια, ενοχλούσε το ένδοξο παρελθόν τους. Καμιά φορά μισείς τον ευεργέτη σου γιατί ήταν πιο άξιος από εσένα. Δώσαμε τα πάντα σε αυτόν τον πλανήτη και αυτό δεν συγχωρείται εύκολα. Είμαστε από το να σωθούμε ζώντας μια μίζερη ζωή και σερβίροντας κρύες μπύρες στους ανθρώπους που θα πάρουν τα σπίτια μας -τους νέους κατοίκους αυτής της χώρας-, μέχρι το να πεισμώσουμε πολύ, να βρούμε δύναμη και να πούμε ένα δεύτερο "όχι". Υπάρχει βέβαια και ένα τρίτο σενάριο: ότι όλοι οι πολιτικοί είναι διορισμένοι απ΄ έξω και μιλημένοι και συμφωνημένοι, άρα;...»

- Σας έχουν γίνει αρκετές πολιτικές προτάσεις. Γιατί επιλέξατε να μην στρατευθείτε με κανένα κόμμα;

«Γιατί αυτά που λέω τώρα εδώ μαζί σας, δεν θα μπορούσα ποτέ να τα πω μέσα στη Βουλή. Να μιλήσω ελεύθερα...»

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο