Μίλτος Πασχαλίδης: «Έχει φτάσει η λέξη έντεχνο να θεωρείται λοιδορία, ρετσινιά...»

Μίλτος Πασχαλίδης: «Έχει φτάσει η λέξη έντεχνο να θεωρείται λοιδορία, ρετσινιά...»

Συνέντευξη στη Φανή Πλατσατούρα

Κλείνει τα μάτια πάνω στη σκηνή του Σταυρού του Νότου και τραγουδά: «Αγύριστο Κεφάλι»! «Κι ένας ντελάλης σ΄ έρημη πλατεία τριάντα χρόνια ψάχνει την αιτία...». «Σε ποιους κόσμους ταξιδεύεις όταν πιάνεις το μικρόφωνο;» τον ρωτάω, με το μαγνητόφωνο ανοιχτό και τις νοητές περιπλανήσεις να καταγράφονται μελωδικές στην κασέτα. «Κάθε φορά και αλλού. Υπάρχουν βέβαια κάποια τραγούδια που με στέλνουν πάντα κάπου συγκεκριμένα». Αυτό το «συγκεκριμένα» ήταν η λέξη - κλειδί που γύρευα: Σίγουρη πλέον πως εκείνο το κρύο βράδυ της Παρασκευής που ανέβηκε πάνω και ερμήνευσε το συγκεκριμένο τραγούδι με τα βλέφαρα χαμηλωμένα, ταξίδεψε στον Άλκη. Είναι ο ίδιος Άλκης που πρωταγωνιστεί στις σελίδες του νέου του βιβλίου. Άλκης Αλκαίος λοιπόν, «Αγύριστο Κεφάλι», εκδόσεις Λιβάνη. Κυκλοφορεί...

- Ας αρχίσουμε με τον ποιητή Άλκη Αλκαίο. Γιατί απομονώθηκε για πολλά χρόνια σ΄ ένα δωμάτιο; Γιατί δεν έδινε συνεντεύξεις; Γιατί κινήθηκε μια ολόκληρη ζωή στο σκοτάδι;

«Ήταν "αγύριστο κεφάλι"... Είχε μια άποψη στην οποία παρέμεινε πιστός μέχρι το τέλος. Να γίνονται γνωστά τα παιδιά του (τραγούδια) και όχι ο ίδιος. Δεν ήταν απόμακρος, ήταν ένας αόρατος στιχουργός. Μην ξεχνάς, ότι ταλαιπωρήθηκε πολύ. Αντιμετώπιζε σοβαρά κινητικά προβλήματα. Η πάθησή του είχε επιδεινωθεί λόγω των βασανισμών που υπέστη στη Χούντα. Οι γιατροί του είχαν διαγνώσει "ρευματοειδή και αγγειωτική πολυαρθρίτιδα". Για τα επόμενα 30 χρόνια λοιπόν, ήταν ένας άνθρωπος εθελούσια αποκλεισμένος στο σπίτι του. Αυτό τον καθιστούσε αόρατο, ακόμη και στην πιάτσα. Γι΄ αυτόν τον λόγο, αποφάσισα να γράψω το συγκεκριμένο βιβλίο, να γνωρίσουμε τον Άλκη. Τον σπάνιο μάστορα του λόγου, που αγαπούσε τις λέξεις σε βαθμό λαγνείας και πάλευε μαζί τους ολιμερίς και ολονυχτίς. Ίδιον όλων των ποιητών».

- Τον Μίλτο Πασχαλίδη τον παιδεύουν ακόμη οι λέξεις;

«Nαι οι ριμάδες. Όσο περνά ο καιρός, δυσκολεύει το κόλπο. Δεν είναι εύκολο να γεμίσεις το λευκό χαρτί, όταν έχεις γράψει ήδη αρκετά και δεν θες να επαναλάβεις τον εαυτό σου. Άλλωστε τα θέματα για τα οποία γράφουν οι άνθρωποι δεν είναι πολλά: η σχέση σου με τον άνθρωπο και η σχέση σου με το σύμπαν».

- Σε κατατάσσουν μουσικά στην κατηγορία του «έντεχνου τραγουδιστή». Τι σημαίνει τελικά αυτό το «έντεχνο»; 

«Αφήστε με ήσυχο με το έντεχνο, δεν μπορώ άλλο. Δεν έχω ιδέα τι είναι έντεχνο. Είναι μια κενή λέξη, που έχει φτάσει να θεωρείται λοιδορία, ρετσινιά... Για να πούμε τι σημαίνει έντεχνο, πρέπει να πούμε τι σημαίνει άτεχνο. Είναι ένας προσδιορισμός που χρησιμοποιούν οι ημιμαθείς για να περιγράψουν κάτι που δεν καταλαβαίνουν. Eγώ γράφω μπαλάντες και οι μπαλάντες είναι αφηγηματικά τραγούδια. Τώρα αν η κατασκευή της φόρμας τους είναι ροκ ή λαικότροπη ή δημοτικοφανής, είναι ένα θέμα αλλά το έντεχνο δεν υπάρχει ως όρος, δεν τον αναγνωρίζω».

- Ποια θα έλεγες λοιπόν, πως είναι η καταγωγή των τραγουδιών σου;

«Το τραγούδι μας κατάγεται από τους μεγάλους τραγουδοποιούς του παρελθόντος, με προεξέχοντα στην Ελλάδα τον Σαββόπουλο. Αλλά και πριν από αυτόν, κατάγεται από τους ποιητές -τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Καββαδία- από τους συνθέτες μας και το δημοτικό τραγούδι. Προσπαθούμε αυτό το τραγούδι να το υπηρετήσουμε όσο τον δυνατόν καλύτερα, να γίνει χρήσιμο. Ένα τραγούδι που θα μπαίνει στα στόματα των ανθρώπων, θα τους παρηγορεί και θα τους κάνει καλύτερους. Άλλωστε, τα τραγούδια είναι στέγη και τροφή, όπως έλεγε και ο Άλκης».

- Τα τραγούδια σου μιλούν για χαμένες αξίες, ιδανικά του παρελθόντος, μια κοινωνική επανάσταση. Υπάρχουν φορές που νιώθεις πως η Τέχνη σου αντιμετωπίζεται ως παράνομη (σε εισαγωγικά πάντα);

«Παράνομοι δεν είμαστε. Καμαρώνω για τη μουσική οικογένεια στην οποία ανήκω και δεν έχω να απολογηθώ σε κανέναν γι΄ αυτή. Ούτε σκοπός μου είναι να περνώ κάθε είδους μηνύματα μέσα από τα τραγούδια μου. Το μόνο που ψάχνω είναι τη συγκίνηση, αυτή που νιώθω εγώ και αυτήν που μπορώ να μεταφέρω. Έχω ακούσει τραγούδια να μιλάνε για τον έρωτα και να αποτελούν βαθιές πολιτικές πράξεις και τραγούδια να μιλάνε για πολιτική και είναι γεμάτα συνθήματα και κατευθυνόμενες βλακείες».

- Όταν ανεβαίνεις πάνω στη σκηνή και κλείνεις τα μάτια, σε ποιους ιδεατούς κόσμους μεταφέρεσαι;

«Kάθε φορά και αλλού, δεν έχω λιμάνι. Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν κάποια τραγούδια που με στέλνουν πάντα κάπου συγκεκριμένα, αλλά το μαγικό στη σκηνή είναι ότι μπορείς ακαριαία να ονειρεύεσαι. Πολύ συχνά ταξιδεύω σε τόπους ή σε πρόσωπα χωρίς όμως, να είναι πάντα τα ίδια. Και φυσικά, υπάρχουν και φορές που δεν ταξιδεύω πουθενά. Το ιδανικό βέβαια, είναι να ταξιδεύεις...»

- Φαντάζομαι όσο περνά ο καιρός, μεγαλώνει και η ευθύνη απέναντι στο κοινό.

«Ναι ρε γαμώτο. Ειδικά σε αυτές τις δύσκολες περιόδους που διανύουμε, δυστυχώς ο κόσμος έρχεται να σε ακούσει έχοντας στο μυαλό του ότι θα ταυτιστεί μ' αυτά που λες. Επειδή δεν έχει μικρόφωνο αυτός, σου λέει "πες τα εσύ για 'μενα". Αυτό όμως, είναι ένα επικίνδυνο παιχνιδάκι, που μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε λαϊκισμό. Δεν είναι απαραίτητο να του λες πάντα, αυτά που θέλει να ακούσει. Αν το κάνεις διαρκώς, απλά τον κολακεύεις. Σε αυτό το παιχνίδι λοιπόν, δεν θέλω να μετέχω. Πάντως η μεγαλύτερη ευθύνη μας νιώθω πως είναι απέναντι στα νέα παιδιά...»

- Ένιωσες κάποια στιγμή να κλονίζεται η πίστη σου στον άνθρωπο;

«Όχι , ίσα ίσα που τώρα τους αγαπώ περισσότερο. Όσο πιο δύσκολα περνάμε, τόσο μεγαλύτερη αγκαλιά αισθάνομαι πως έχω. Θέλω να πάρω όλον τον κόσμο μια μεγάλη αγκαλιά. Βλέπω συνεχώς γύρω μου μια τρομακτική επιθετικότητα, μια τρομερή αγένεια. Μερικές φορές πέφτω και εγώ σε αυτήν, είναι η αλήθεια...» 

- Έχεις γράψει και τραγουδήσει πάνω από 100 τραγούδια. Ξεχωρίζεις κάποιο ως «πιο αγαπημένο» από τα «αγαπημένα»;

«Η αγάπη μου για τα τραγούδια ανακυκλώνεται. Υπάρχουν περίοδοι που αγαπώ κάποια πολύ, μετά κάποια που τα βαριέμαι, κάποια άλλα που τα ξαναθυμάμαι. Συνήθως όλοι μας βαριόμαστε κάποια στιγμή αυτά που υποχρεωνόμαστε να τραγουδήσουμε, επειδή τα αγαπά ο κόσμος ή μας έχουν κάνει γνωστούς. Έρχεται δηλαδή η στιγμή που λες "πόσες φορές θα πω ακόμη τις «κακές συνήθειες»"; Από την άλλη, δεν γίνεται να μην τις πω γιατί κατανοώ ότι ένας άνθρωπος που θα βγει μια φορά τον χρόνο και θα 'ρθει να με δει, θέλει να τις ακούσει. Και το σέβομαι αυτό...»

- Τραγουδάς για τον έρωτα. Πάντα αυτός νικάει στο τέλος;

«Ο έρωτας είναι ανίκητος γιατί είναι ασθένεια. Είχε πει κάποιος: "O έρωτας είναι μια κοινωνικά αποδεκτή μορφή τρέλας". Όταν είσαι ερωτευμένος δεν είσαι στα καλά σου, ούτε σωματικά ούτε ψυχικά. Είναι σαν να έχεις διαρκώς δέκατα. Σαν να έχεις έναν περίεργο πυρετό, μια ταχυκαρδία όλη την ώρα, κάνεις παλαβά πράγματα, μη συμβατά με τον υπόλοιπο εαυτό σου. Υπό αυτήν την έννοια, ο έρωτας είναι μια ασθένεια, μια τρέλα. Και με τους τρελούς δεν τα βάζεις...»

- Νιώθεις ότι οι πολιτικοί καλλιεργούν σταδιακά ένα κλίμα τρομοκρατίας;

«Σε γενικές γραμμές πιστεύω ότι τα τελευταία χρόνια το πολιτικό προσωπικό της χώρας είναι κατώτερο των περιστάσεων. Ανάξιο, με κάποιες λίγες εξαιρέσεις. Βέβαια θεωρώ ότι ένας λαός έχει τους ηγέτες που του αξίζουν, γιατί αυτός τους εξέλεξε. Πάντως το κλίμα τρομοκρατίας το καλλιεργούν πρώτα τα Μέσα Ενημέρωσης και οι δημοσιογράφοι και ύστερα οι πολιτικοί. Δυστυχώς, οι ίδιοι οι πολιτικοί σήμερα αλλά και οι πολιτικές που ακολουθούν δεν έχουν το ειδικό βάρος να ανταπεξέλθουν σε αυτή τη συγκυρία. Πρόκειται για πολιτικές αδιέξοδες. Θα σου πω το πιο απλό: Αν πας στην κόρη μου που είναι πέντε χρονών και της πεις ότι εδώ και τέσσερα χρόνια έχει διαλυθεί ολόκληρος ο κοινωνικός ιστός μιας χώρας, και το χρέος έχει αυξηθεί αντί να μειώνεται, θα σου πει "καλά χαζοί είστε;"»

- 20 χρόνια στη δισκογραφία: Ποιο είναι το συναίσθημα που κυριαρχεί;

«Στη δική μου την περίπτωση, η μνήμη έχει σταθεί μόνο στα καλά. Υπό αυτή την έννοια, μόνο χαρές έχω να θυμηθώ. Δηλαδή με έναν πρόχειρο απολογισμό, κερδισμένος είμαι. Έχω εισπράξει πολύ χαρά, πολύ αγάπη, πολύ συγκίνηση, τρυφερότητα, χειροκρότημα. Πιθανόν, να έχω εισπράξει στο πολλαπλάσιο αυτά που έχω προσφέρει».

*** Το βιβλίο του Μίλτου Πασχαλίδη «Αγύριστο Κεφάλι» κυκλοφορεί σε όλα τα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Λιβάνη. Περιλαμβάνει και το CD «Καλοκαίρι στην Αμοργό (και άλλες ιστορίες)», σε στίχους Άλκη Αλκαίου και μουσική Μίλτου Πασχαλίδη.

*** O Μίλτος Πασχαλίδης τελειώνει στις 7 Φλεβάρη τις εμφανίσεις του με τον Χρήστο Θηβαίο στον Σταυρό του Νότου (κάθε Παρασκευή) και συνεχίζει με σειρά συναυλιών στην επαρχία μαζί με την Μιρέλα Πάχου.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο