Το έβλεπες; Το έπαιξες; Ένας γενικός γραμματέας καταναλωτή επιχείρησε μεσούσης της διαδικασίας του PSI, της αναχρηματοδότησης των τραπεζών και του ελέγχου της Blackrock να ανοίξει ζητήματα προστασίας των υπερχρεωμένων δανειοληπτών. Επιδίωξε επίσης να θεσπίσει κανόνες διαφάνειας στα ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής σε μια περίοδο που ο συγκεκριμένος κλάδος περιμένει τους απογοητευμένους από την κοινωνική ασφάλιση πελάτες με…ανοικτές αγκάλες. Δεν ήταν και δύσκολη η πρόβλεψη. Ο γενικός γραμματέας καταναλωτή πηγαίνει σπίτι του (ή στο δικηγορικό του γραφείο αν προτιμάτε) και οι καταναλωτές θα περιμένουν να πληροφορηθούν μετά το Πάσχα αν μια νομοθετική ρύθμιση που αποσύρθηκε με συνοπτικές διαδικασίες, θα επανέλθει έστω και με τη μορφή Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 

Η χθεσινή παραίτηση του Δημήτρη Σπυράκου, ήταν περίπου προδιαγεγραμμένη. Από τη στιγμή που κάθε πρωτοβουλία που έπαιρνε έπεφτε στο κενό, η παρουσία του είχε φτάσει το τελευταίο διάστημα να έχει σχεδόν… διακοσμητικό ρόλο. Κι ας είναι εξαιρετικά ευαίσθητη η θέση που κατείχε για τον Έλληνα καταναλωτή. Τι προηγήθηκε της παραίτησης; Το «θάψιμο» δύο εξαιρετικά σημαντικών άρθρων που είχαν αρχικά συμπεριληφθεί σε νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας. 


Τι έλεγαν αυτά τα άρθρα; 


Πρώτον, βελτίωναν τον νόμο περί προσωπικής πτώχευσης των νοικοκυριών. Τον περίφημο νόμο Κατσέλη, στον οποίο ήδη αναζητούν «καταφύγιο» περισσότεροι από 10.000 Έλληνες. Οι βελτιώσεις φαίνεται ότι ενόχλησαν παρά το γεγονός ότι έκαναν απλώς το αυτονόητο: 
  • να δίνουν μια μεγαλύτερη ευκαιρία στον υπερχρεωμένο να  σώσει την κύρια κατοικία του 
  • Να κατοχυρώνουν το ακατάσχετο ενός τραπεζικού λογαριασμού με υπόλοιπο 1500 ευρώ για να μπορεί και ο υπερχρεωμένος να καλύπτει άμεσες ανάγκες και 
  • Να βελτιώνουν τις διαδικασίες του νόμου ώστε ο δανειολήπτης να μην χρειάζεται να δαπανήσει 7-8 χρόνια από τη ζωή του για να ξεμπερδέψει με τις παλαιές αμαρτίες. 
Συνέπεσε χρονικά η κατάθεση αυτών των άρθρων με τις διαρροές περί «κουρέματος» των δανείων των νοικοκυριών, ζήτημα το οποίο στην πραγματικότητα δεν ήταν τίποτα περισσότερο από μια επικοινωνιακή «φούσκα». Κάποιοι όμως τρόμαξαν. Μεταξύ αυτών και υψηλόβαθμα τραπεζικά στελέχη που έσπευσαν να κατηγορήσουν τον γενικό γραμματέα καταναλωτή για «ενέργειες που θα γκρεμίσουν το τραπεζικό σύστημα σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο για τη χώρα». Κάπως έτσι, έμπλεξε στην υπόθεση η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η υπόθεση πήρε την ευρωπαϊκή γραφειοκρατική οδό.

Κι ενώ χθες το βράδυ ο πρόεδρος της Βουλής είχε ήδη αποχαιρετήσει το Σώμα, ο υπουργός Εργασίας έσπευσε με νυκτερινή ανακοίνωση να ξανανοίξει το θέμα που «καίει» τα νοικοκυριά. Δήλωσε ότι θα εισηγηθεί στον πρωθυπουργό την επαναφορά των διατάξεων που είχε εισηγηθεί ο Δημήτρης Σπυράκος όχι με νόμο (καθώς η Βουλή είναι πλέον κλειστή) αλλά με πράξη νομοθετικού περιεχομένου (σ.σ το έργο το είχαμε δει και το 2009 όταν η τότε κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έτρεχε να περάσει διατάξεις μετά τη διάλυση της Βουλής). 


Αυτό ήταν το ένα μέτωπο. Υπήρχε και ένα δεύτερο εξίσου μεγάλο. Στο ίδιο νομοσχέδιο, είχαν συμπεριληφθεί αρχικά μια σειρά από διατάξεις για τη θέσπιση κανόνων διαφάνειας όσον αφορά στα ασφαλιστήρια σύμβολαια ζωής. Τι έλεγαν οι διατάξεις; Να καθίσταται απολύτως κατανοητό στους υποψήφιους ασφαλισμένους το ποιες είναι οι συνέπειες πρόωρου σπασίματος του συμβολαίου, το τι λένε τα ψιλά γράμματα, το ποιες είναι οι πραγματικές αποδόσεις κλπ. Αυτό το ξεκαθάρισμα του τοπίου, ενδεχομένως να επηρέαζε τον όγκο των ασφαλιστήριων συμβολαίων ενδεχομένως και όχι.

Σε άλλες χώρες, οι κανόνες διαφάνειας είχαν αρνητική επίπτωση στις πωλήσεις και σε άλλες ουδέτερη (σ.σ ναι η διαφάνεια, δεν αποτελεί ελληνική πατέντα). Αντίστοιχοι κανόνες έχουν θεσπιστεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων και η Γερμανία. Γιατί όμως ο κλάδος να αναλάβει ένα τέτοιο…ρίσκο. Τι ήταν προτιμότερο; Να αποσυρθεί η διάταξη και να τεθεί στο περιθώριο ο εισηγητής της. Ο οποίος μάλιστα, είχε φροντίσει να ενοχλήσει με τις πράξεις του ακόμη και στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Έσπευσε, βλέπετε να προαναγγείλει τις ευνοϊκές ρυθμίσεις από το βήμα ενός συνεδρίου, πριν προλάβουν να το χειριστούν σε ανώτερο επίπεδο οι πολιτικοί του προϊστάμενοι.  


Όσοι γνωρίζουν τις πρωτοβουλίες του παραιτηθέντος γενικού γραμματέα καταναλωτή στο παρελθόν, δεν εκπλήσσονται από την τροπή που πήραν τα πράγματα. Ο Δημήτρης Σπυράκος, ήταν ο δικηγόρος που έφτασε να κερδίσει υπόθεση στον Άρειο Πάγο, η οποία υποχρέωνε τις  τράπεζες να επιστρέψουν τόκους στους δανειολήπτες από στεγαστικά δάνεια (σ.σ είναι η γνωστή υπόθεση όπου οι τράπεζες εξακολουθούσαν να τοκίζουν τους πελάτες τους με υψηλά επιτόκια παρά το γεγονός ότι το επιτόκιο της ΕΚΤ κατρακυλούσε στα ιστορικά χαμηλά του). Αυτή η ιστορία, πρέπει να κόστισε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Και αυτά δεν ξεχνιούνται εύκολα. 


Ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί με τον γενικό γραμματέα καταναλωτή, το ζητούμενο για τα νοικοκυριά είναι πλέον όχι μόνο το αν θα περάσει η διάταξη με την πράξη νομοθετικού περιεχομένου, αλλά και το ποιο θα είναι το περιεχόμενό της. Οι γνωρίζοντες ποντάρουν στο ότι θα γίνουν οι παρεμβάσεις στον νόμο Κατσέλη (σ.σ οι τράπεζες τις θεωρούν ανώδυνες καθώς δεν τίθεται θέμα κουρέματος σε καμία περίπτωση) και στο ότι θα παραμείνουν στα συρτάρια οι διατάξεις για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Η συνέχεια, επι της πράξης νομοθετικού περιεχομένου…


Aρίστος Οικονομίδης