Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μερικοί από τους μεγαλύτερους εκβιασμούς και μπλόφες στην ιστορία των παγκόσμιων αγορών έχουν παιχτεί για την ελληνική κρίση χρέους. Στην πλάτη των Ελλήνων πολιτών.
Ίσως δε, να είναι οι μεγαλύτερες μετά την κρίση (και κατάρρευση) της Βρετανικής Στερλίνας. Οι επιπόλαιοι βλέπουν σήμερα την (εκτός ευρώ) Βρετανία και φαντάζονται προφανώς κάπως έτσι, μπορεί να μια δραχμική Ελλάδα μετά από δέκα χρόνια. Μια Ελλάδα που θα έχει απαλλαγεί από τα πειθαρχικά δεσμά της γερμανικής δημοσιονομικής σχολής, θα έχει το δικό της μοντέλο ανάπτυξης και θα «τα φέρνει βόλτα». Αυτό είναι και το κακό. Η Ελλάδα δεν έχει την παραμικρή σχέση με την Βρετανία σε οποιοδήποτε επίπεδο σύγκρισης, ενώ οι Έλληνες ευημέρησαν με τα δανεικά ευρώ που περιστασιακά τους πρόσφερε το (γερμανικά σχεδιασμένο) ευρώ. Και βέβαια τώρα που τους τα ζητά πίσω, με τον παραδοσιακά άκομψο γερμανικό τόπο, δυσανασχετούν.


Σε αυτό το παιχνίδι της μπλόφας και των εκβιασμών οι ξένοι εκβιάζουν με την προοπτική της αποχώρησης (ή εκδίωξης) της Ελλάδας από το ευρώ και την Ένωση, ενώ οι Έλληνες απειλούν με την κατάρρευση του ενιαίου νομίσματος λόγω της αποχώρησης τους. Ο πρώτος που είχε το θάρρος να παίξει στα ίσα την μπλόφα αυτή από ελληνικής πλευράς ήταν ο Βενιζέλος, την περίοδο που ως αντιπρόεδρος ζήτησε αναδιαπραγμάτευση του μνημονίου και έδιωξε την Τρόικα, προκειμένου να το «ξανασκεφτεί». Το αποτέλεσμα οικτρό: Τιμωρήθηκαν οι Έλληνες με την επιβολή σκληρότερων όρων λόγω της καθυστέρησης που αυτός έπαιξε κι έχασε. Τιμωρήθηκε και ο ίδιος με τον εξοβελισμό του από το διεθνές σύστημα. Αν τον είδατε πόσο «καλό παιδί» ήταν χθες στη συνάντηση με τον Γερμανό σοσιαλδημοκράτη ηγέτη Γκάμπριελ, θα καταλάβατε…


Και βέβαια δεν θέλω να κάνω τον Μπένι ήρωα, αλλά χρησιμοποιώ το παράδειγμα ως διδαχή για τους επόμενους. Ούτε μνημονιακός είμαι, ούτε αντιμνημονιακός. Απλά ψάχνω να βρω την αλήθεια μεταξύ εκβιασμού και μπλόφας. Ας δούμε την ρεαλιστική προσέγγιση και αυτή δεν είναι άλλη από αυτήν που σήμερα φαντάζει ως μια ισχυρή πιθανότητα:


Η εκλογή μιας κεντροαριστερής κυβέρνησης στην Ελλάδα συνοδεύεται από άρση των ελληνικών δεσμεύσεων προς το μνημόνιο, και τελικά έξοδο της χώρα από το ευρώ. Το μπλoκ των εκβιαστών απάντησε ήδη χθες με δημοσίευμα του Reuters κατά το οποίο το Eurogroup Working Group ζήτησε από τις κυβερνήσεις της ευρωζώνης να ετοιμάσουν σχέδια εκτάκτου ανάγκης για την πιθανότητα η Ελλάδα να αποφασίσει την έξοδό της από τη ζώνη του ευρώ. Το μήνυμα μεταφέρθηκε στις κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης τη Δευτέρα, ανέφεραν οι πηγές του Reuters που υποστηρίζει ότι έχει δει memo το οποίο ετοιμάστηκε από χώρα-μέλος και δίνει ορισμένες λεπτομέρειες για το τι θα πρέπει να εξετάσουν οι χώρες.


Σύμφωνα με το Reuters, το memo περιέχει λεπτομέρειες για τις πιθανές επιπτώσεις ελληνικής εξόδου σε κάθε κράτος-μέλος και υπογραμμίζει ότι αν κάτι τέτοιο τελικά συμβεί θα πρέπει να επιδιωχθεί ένα «βελούδινο διαζύγιο». Και τέλος αναφέρει ότι αν η Ελλάδα αποφασίσει να φύγει μπορεί να της παρασχεθεί στήριξη από το ΔΝΤ και την Ε.Ε ύψους 50 δισ. ευρώ.


Ο νέος Γάλλος πρόεδρος και το ελληνικό υπουργείο οικονομικών διέψευσαν ότι κάτι τέτοιο ισχύει, αλλά όχι τόσο σθεναρά… ενώ ο υπουργός Οικονομικών του Βελγίου Steven Vanackere, επιβεβαίωσε εμμέσως την ύπαρξη του υπομνήματος, δηλώνοντας ότι «θα ήταν ανεύθυνο να μην έχουμε σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την περίπτωση εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ».


Το πρόβλημα λοιπόν είναι μήπως οι ευρωπαίοι, τελικά παίζουν αυτοί μια μπλόφα, αφήνοντας μας να υποστούμε τις συνέπειες μιας εξόδου. Σαν κι αυτό που λέγαμε παλιά, ότι «οι παραιτήσεις ενίοτε γίνονται και αποδεκτές»…


Ο Αλέξης Τσίπρας ευρισκόμενος σε φιλικό πολιτικό ακροατήριο, και απαντώντας στο ερώτημα, τι θα κάνει με το μνημόνιο (ανάμεσα σε ερωτήματα αν είναι ο πιο «ποπ» Έλληνας πολιτικός) μια κυβέρνηση της Αριστεράς, απάντησε ξερά: «Θα καταργήσουμε τους νόμους του μνημονίου και θα ζητήσουμε αλλαγής στρατηγικής σε όλη την Ευρώπη».


Λίγο αργότερα όμως ο πρόεδρος των γερμανών Σοσιαλδημοκρατών Σίγκμαρ Γκάμπριελ που είδε και τον Βενιζέλο (στο προαναφερθέν ενσταντανέ) του τράβηξε το αυτό, μάλλον άγαρμπα: «Τον κάλεσα για να του πω, ότι η πολιτική του οδηγεί την Ελλάδα στο αδιέξοδο, και το αν η Ελλάδα δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις, δεν θα το κάνει και η Γερμανία με τους εταίρους της, με αποτέλεσμα τη διακοπή των πληρωμών». Ο Γκάμπριελ (που προσωπικά δεν βλέπω σε τι διαφέρει από την φουκαριάρα τη Μέρκελ) απέκρουσε οποιαδήποτε αλλαγή στους όρους του δεύτερου μνημονίου «Δεχόμαστε μόνο την πρόταση Γιούνκερ, η οποία αποβλέπει στην πιο ελαστική εφαρμογή των όρων του μνημονίου - τίποτα περισσότερο», είπε.


Επομένως, δεν βλέπω τον λόγο για τον οποίο, μήπως είναι οι Ευρωπαίοι που κάνουν τη μπλόφα και μας αφήσουν να κάνουμε αυτό που (τόσο πολύ) θέλουμε: να φύγουμε. Το τι μπορεί να γίνει μετά το περιγράφει γλαφυρά ο καθηγητής του Χάρβαρντ, Ρίτσαρντ Πάρκερ τον οποίο είχε προσλάβει ο ΓΑΠ ως σύμβουλο και ο οποίος έγινε διάσημος προ ημερών όταν δήλωσε στο δίκτυο Sky News ότι το σενάριο της επιστροφής στη δραχμή «εξετάστηκε σοβαρά» από την Ελλάδα. Ο διδάκτορας του διάσημου Kennedy School που μίλησε προ ημερών στο ΒΗΜΑ ανέλυσε τις προοπτικές της Ελλάδας μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου:


«Εκείνη την εποχή συνεργαζόμουν με ανώτερους αξιωματούχους του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης. Εγώ ήμουν αυτός που είπε "κοιτάξτε, πρέπει τουλάχιστον να φτιάξετε ένα μοντέλο που θα περιγράφει την επιλογή της εξόδου. Μπορεί να εξαναγκαστείτε σε έξοδο, μπορεί να θέλετε να βγείτε οικειοθελώς, και δεν έχετε αίσθηση τι σημαίνει αυτή η επιλογή". Τους είπα ότι με αυτόν τον τρόπο δεν υπηρετούν σωστά ούτε την κυβέρνηση ούτε τους έλληνες πολίτες. Έτσι κάναμε μια οικονομική άσκηση που ανέλυε τις επιλογές, ποιους τομείς της οικονομίας θα έπληττε περισσότερο μια συντεταγμένη ή ανεξέλεγκτη χρεοκοπία. Δημιουργήσαμε σενάρια. Ήταν μια συνηθισμένη άσκηση επί χάρτου στην οποία εμπλέκονται οι οικονομολόγοι σε καταστάσεις κρίσης».


Το μοντέλο επιβεβαίωσε την άποψή μου ότι η έξοδος από το ευρώ έχει στην πράξη σοβαρές και επικίνδυνες επιπτώσεις. Αν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα επιστρέψει αύριο στη δραχμή, η αγοραστική αξία της δραχμής θα είναι το μισό, το ένα τρίτο, το ένα τέταρτο, ακόμη και το ένα δέκατο του ευρώ και η ισοτιμία ανταλλαγής θα είναι πολύ αδύναμη λόγω του οικονομικού χάους. Η Ελλάδα δεν έχει εγχώρια πετρελαιοβιομηχανία, εισάγει πετρέλαιο. Αν σε περίπτωση εξόδου η δραχμή έχει τη μισή αξία από τη σημερινή αξία του ευρώ, η τιμή οποιουδήποτε προϊόντος παράγεται με βάση το πετρέλαιο θα διπλασιαστεί. Προσπάθησε να φανταστείς ότι βάζεις βενζίνη στο αυτοκίνητό σου και ότι είναι τρεις, πέντε ή και δέκα φορές ακριβότερη απ' ό,τι ήταν χθες επειδή το νόμισμά σου έχει καταρρεύσει.



«Έχω ξοδέψει πολύ χρόνο συνομιλώντας με τις ευρωπαϊκές τράπεζες και τα κλιμάκια της τρόικας. Το πρόβλημα είναι ότι η αξιοπιστία της Ελλάδας επλήγη το 2011 λόγω της μη ολοκλήρωσης των μεταρρυθμίσεων που είχε υποσχεθεί. Για να έχει ισχυρή διαπραγματευτική θέση μια νέα κυβέρνηση και να διεκδικήσει περισσότερη βοήθεια πρέπει να δείξει ότι κάποιες μεταρρυθμίσεις υλοποιούνται. Γνωρίζετε ότι τον Ιανουάριο του 2010 σχεδόν όλα τα αρχεία του ΙΚΑ ήταν χειρόγραφα, ότι δεν είχαν μηχανογραφηθεί; Το ΙΚΑ απασχολούσε τότε περισσότερους ανθρώπους για την τήρηση των αρχείων του απ' ό,τι ο ασφαλιστικός οργανισμός των ΗΠΑ, μιας χώρας 30 φορές μεγαλύτερης από την Ελλάδα. Αυτό είναι τρέλα. Όταν ζήτησα το 2010 από το υπουργείο Οικονομικών μια εκτύπωση για την εκτέλεση του περυσινού προϋπολογισμού και τη μηχανογραφημένη εκτίμηση για τον εφετινό, μου είπαν ότι δεν υπήρχε κάτι τέτοιο. Γιατί ιστορικά δεν υπήρχε στην Ελλάδα το 2010 σύστημα συλλογής και αρχειοθέτησης βασικών πληροφοριών του Δημοσίου με οργανωμένο και μηχανογραφημένο τρόπο. Τώρα πλησιάζουν στην υλοποίησή τους πολλά από αυτά, αλλά ως τον Νοέμβριο που ήμουν στην Ελλάδα δεν είχαν ολοκληρωθεί. Αν μετά τις επόμενες εκλογές ο κ. Τσίπρας, ή οποιοσδήποτε άλλος είναι ο νέος πρωθυπουργός, μπορεί να πείσει ότι η Ελλάδα θα εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της όταν θα ζητεί στήριξη για την ανάπτυξη, πιστεύω ότι θα βρει θετική ανταπόκριση στην Ευρώπη. Αν παίξετε "το παιχνίδι του δειλού" απειλώντας ότι θα φύγετε από το ευρώ, χωρίς αξιόπιστη δέσμευση και στοιχεία ότι αλλάζετε την ελληνική διοίκηση, θα σας αφήσουν να φύγετε»…



Joffrey Postman