Στην Ευρώπη, ειδικότερα δε στο πλαίσιο της ΟΝΕ, η οικονομική κρίση τείνει να αναγιγνώσκεται, κυρίαρχα, ως απόρροια της «δημοσιονομικής αμετροέπειας». Η εξέλιξη αυτή έχει ιδωθεί, από τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ της «Γηραιάς Ηπείρου», ως μία καλή ευκαιρία, εν μέσω μίας κακής συγκυρίας, για τη -μεταξύ άλλων- δραστική περιστολή των δημόσιων δαπανών, την αναμόρφωση -προς την κατεύθυνση της συρρίκνωσης- του κράτους πρόνοιας, αλλά και το ριζοσπαστικό μετασχηματισμό των εργασιακών σχέσεων, με την έμφαση να δίνεται στην ενίσχυση της ευελιξίας και της ανταγωνιστικότητας.


Εκείνο που μοιάζει ενδιαφέρον είναι η μέχρι στιγμής πλήρης διάψευσης των προσδοκιών που γέννησαν οι παραπάνω σχεδιασμοί, που προτάσσουν το δρόμο της «δημοσιονομικής αρετής» από το μονοπάτι της «αναπτυξιακής κακίας».


Εδώ και δύο περίπου χρόνια, η κοινής λογικής πανευρωπαϊκές πολιτικές αδυνατούν να επιφέρουν έστω και μικρά θετικά αποτελέσματα στη ζωή των κοινωνιών, που μέσα στη διαφορετικότητά τους βιώνουν τις οδυνηρές συνέπειες της κρίσης.


Η Γαλλία
 

Στη Γαλλία, βιομηχανικός κολοσσός της χώρας στον κλάδο του αυτοκινήτου ανακοίνωσε την πρόθεση περικοπής χιλιάδων θέσεων εργασίας. Σε ένα κράτος που το 2000 η νομοθετική ρύθμιση Ζοσπέν για τις 35 ώρες εβδομαδιαίας εργασίας είχε προκαλέσει τη μήνη των συντηρητικών, ως μέτρο που «σκοτώνει» την επιχειρηματικότητα και την ανταγωνιστικότητα, σήμερα, οι πολίτες δυσκολεύονται να κατανοήσουν την αιτία που οδηγεί στις μαζικές απολύσεις εν μέσω πολιτικών που έχουν καταστήσει σαφώς πιο «φιλελεύθερη» την αγορά εργασίας.


Η Ισπανία
 

Όμως και στον άλλοτε παράδεισο του real estate, στην Ισπανία του Μαριάνο Ραχόι, που προτάσσει -και αυτός- «το λιγότερο κακό από το χείριστο σενάριο», η σταδιακή απελευθέρωση της αγοράς εργασίας και η φιλελευθεροποίηση της οικονομίας, που χαρακτηριζόταν από παραγωγική διαφοροποίηση, εξωστρέφεια, δυναμισμό αλλά και μεγάλη εσωτερική αγορά στο πλαίσιο ενός αποκεντρωμένου κράτους, δεν απέτρεψε τη χώρα των Ιβήρων από το να είναι η ευρωπαία πρωταθλήτρια (και) στην ανεργία, η οποία σύμφωνα με επίσημα στατιστικά αφορά στο ¼ και πλέον του συνολικού πληθυσμού.


Η Μεγάλη Βρετανία
 

Και στη Μεγάλη Βρετανία όμως, χώρα που ασφαλώς δε διακρίνεται για τη… μεσογειακή αμετροέπειά της, ούτε βέβαια για τον κρατικό παρεμβατισμό της πάνω στις αγορές, εκείνης της εργασίας συμπεριλαμβανομένης, το σχέδιο για τη «Μεγάλη Κοινωνία» που εκπόνησε ο συντηρητικός Ντέιβιντ Κάμερον καταρρέει.
 

Η πρόθεση αφενός αποδέσμευσης των Βρετανών από εκείνο που εκλαμβάνεται ως «ομηρία των επιδοματικών πολιτικών», αφετέρου εκ νέου εξοικείωσής τους με την κουλτούρα της εργασίας, μοιάζει να βαλτώνει στα «απόνερα» της κρίσης».
 

Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες η εργασία και των δύο συζύγων μιας εργατική ή και μικρομεσαίας αστικής οικογένειας δεν επαρκεί για να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα του «νοικοκυριού» και την ποιοτική διαβίωση του παιδιού.
 

Οι σαρωτικές περικοπές στο στεγαστικό επίδομα ωθούν χιλιάδες φτωχούς  ανθρώπους που το λαμβάνουν στην αβεβαιότητα ακόμα και για το πλέον στοιχειώδες, την εξεύρεση ενός καταλύματος. Οι, σχεδόν εξωφρενικές, αυξήσεις στα ετήσια δίδακτρα των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, υποχρεώνουν δεκάδες χιλιάδες παιδιά να μείνουν εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Την ίδια ώρα, στο Κάρντιφ της Ουαλίας, έρευνα δείχνει ότι  όσοι διαβιούν στις εύπορες περιοχές της πόλης έχουν προσδόκιμο ζωής κατά δέκα χρόνια μεγαλύτερο από όσους ζουν στις υποβαθμισμένες συνοικίες της.


Η Ιταλία
 

Στην Ιταλία του συρρικνούμενου ΑΕΠ, του υποβαθμιζόμενου βιοτικού επιπέδου και των ενέσεων ρευστότητας προς τη Σικελία για να μη χρεοκοπήσει, το δημόσιο χρέος επιδεινώθηκε δραματικά στα χρόνια της φιλελευθεροποίησης και ο νυν τεχνοκράτης πρωθυπουργός, Μάριο Μόντι, εδώ και μήνες αδυνατεί να ανακόψει την πορεία κατάρρευσης.
 

Την ίδια ώρα αρκετοί σκέπτονται ότι η Ιταλία είναι πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει εντός της ευρωζώνης, αλλά και τόσο οικονομικά σημαντική που ίσως να μπορεί με δικό της νόμισμα να διέλθει πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά του «τούνελ της κρίσης».


Η Ελλάδα
 

Στην Ελλάδα πάλι, οι παραδοξότητες έχουν την τιμητική τους και ενόσω εγκλωβιζόμαστε στις αντιφάσεις (μας), οι ανισότητες αρχίζουν να λαμβάνουν διαστάσεις που θυμίζουν αναπτυσσόμενη χώρα.
 

Πως αλλιώς άλλωστε μπορεί να περιγραφεί το ότι θεωρείται πως η χώρα διέθετε «δρακόντειους» εργασιακούς περιορισμούς, όταν η αδήλωτη εργασία έφθανε στο ¼ της νόμιμης;
 

Ή πως ένα κράτος θυμίζει… σοβιετία, από τον κρατικό παρεμβατισμό, όταν η παράλληλη της τυπικής οικονομική δραστηριότητα, με πλήθος παράνομων δράσεων (εισφοροδιαφυγή, φοροδιαφυγή κ.ά) αφορά στο 30% και πλέον του ΑΕΠ;
 

Αντίστοιχα πως είναι συνολικά «γενναιόδωρο» ένα κράτος πρόνοιας που διακρίνεται για τις πιο… ελλειμματικές κοινωνικές πολιτικές στην ONE;
 


«Ο εγκλωβισμός στο χρυσό κουτί της αποτυχίας»
 

Τα παραδείγματα είναι πολλά και όλα διακρίνονται για την εσωτερική λογική ασυνέπεια που χαρακτηρίζει το εγχείρημα των δύο τελευταίων χρόνων. Κάθε «χρυσό» μέτρο που λαμβάνεται για ένα συγκεκριμένο σκοπό, επιδεινώνει το φαινόμενο το οποίο κλήθηκε να «θεραπεύσει».
 

Μέχρι και τώρα, οι μόνες «ανάσες» για τους πολίτες έρχονται από πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών. Όμως, οι φιλανθρωπικές τράπεζες τροφίμων στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα κοινωνικά παντοπωλεία ή και η δωρεάν διάθεση βασικών διατροφικών ειδών στις πλατείες της Αθήνας, καίτοι αναδεικνύουν  ένα πολύτιμο αίσθημα αλληλεγγύης και εθελοντικής προσφοράς που αποδεικνύεται ευεργετικό για αρκετούς ανθρώπους, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις υφιστάμενες απώλειες.

Η ανάκτηση της αξιοπρέπειας και η επίτευξη του αξιοβίωτου των ευρωπαϊκών κοινωνιών, χρειάζεται, όχι μόνο, αλλά πρώτιστα, συνολικό, πολυεπίπεδο και πολυδιάστατο σχεδιασμό.
 


Παναγιώτης Σκευοφύλακας