Την επιτάχυνση εφαρμογής του μεταρρυθμιστικού προγράμματος προϋποθέτει η απόφαση για την εκταμίευση της δόσης των 31,3 δισ. ευρώ, τονίζει η Eurobank στη σημερινή της ανάλυση με τίτλο «7 ημέρες Οικονομία», ενώ εκτιμά πως πρέπει να αποφευχθεί η τμηματική καταβολή της δόσης με βάση την πορεία υλοποίησης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που έχουν απομείνει. 

 

Σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank, η ψήφιση του Προϋπολογισμού του 2013 από το Ελληνικό Κοινοβούλιο στις 11 Νοεμβρίου 2012 σε συνδυασμό με την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου  Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2013-16 και διαρθρωτικές αλλαγές) ολοκλήρωσε, κατά το μεγαλύτερο μέρος, τις προαπαιτούμενες δράσεις από πλευράς της ελληνικής κυβέρνησης για την εκταμίευση της δόσης των €31,3 δισ. του 2ου Προγράμματος Σταθεροποίησης. Παρ’ όλ’ αυτά, το χθεσινό Eurogroup δεν ενέκρινε την εκταμίευση της δόσης. Ενέκριναν μόνο τη διετή παράταση (για τα έτη 2015-16) του προγράμματος χωρίς να λάβουν καμία απόφαση αναφορικά με:

•    την επιπλέον χρηματοδότηση που απαιτεί η διετής παράταση 

•    την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους.

Οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών μελών της Ευρωζώνης αναγνώρισαν την σημαντική πρόοδο που έχει επιτύχει η Ελλάδα όσον αφορά την προώθηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων αλλά και στη δημοσιονομική σύγκλιση. Το γεγονός αυτό αναγνωρίζεται και στο προσχέδιο της 1ης Αξιολόγησης του 2ου  Προγράμματος Σταθεροποίησης που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα. Βέβαια σημειώνουμε εδώ ότι η επικεφαλής του ΔΝΤ C. Langarde δήλωσε μεταξύ άλλων, ότι το θέμα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί για την ελληνική κυβέρνηση. 

Θεωρούμε ότι στις μη ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνονται οι νομοθετικές ρυθμίσεις για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (που όμως θα ολοκληρωθούν στις επόμενες ημέρες) αλλά και μια σειρά από δράσεις που απαιτούνται (πέρα από το πολυνομοσχέδιο) για την ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων όπως για παράδειγμα οι περαιτέρω αποφάσεις που απαιτούνται για την απελευθέρωση των κλειστών επαγγελμάτων, η περαιτέρω αναμόρφωση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού κτλ.

Οι εκπρόσωποι των δανειστών πλέον γνωρίζουν καλά την ελληνική πραγματικότητα και τις πιέσεις που δέχεται το πολιτικό σύστημα για να μην προωθήσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Αναμένουμε ότι η πίεση σχετικά με την ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων δε θα τερματιστεί στην ψήφιση του πολυνομοσχεδίου. Θα συνεχιστεί μέχρι την ολοκλήρωση της εφαρμογής του μεταρρυθμιστικού προγράμματος.

Στην ανάλυση αναφέρεται ότι στην τελική απόφαση για την εκταμίευση της δόσης των €31,3 δισ. (σύμφωνα και με τις δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών Γ. Στουρνάρα) αναμένεται να ληφθεί στο έκτακτο Eurogroup στις 20 Νοεμβρίου 2012. Η κυβέρνηση έχει ήδη θέσει το θέμα της ταυτόχρονης εκταμίευσης των δόσεων του Σεπτεμβρίου (€5,1 δισ.) και του Δεκεμβρίου (€8,3 δισ.) και απομένει η απόφαση των δανειστών. Δεν θα πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι δανειστές να επιμείνουν σε τμηματική καταβολή μέρους της δόσης (πέρα από τα €25 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και των κεφαλαίων που απαιτούνται για την αποπληρωμή ομολόγων. Όπως έχουμε επισημάνει και στο παρελθόν  είναι αναγκαίο να αποφευχθεί η τμηματική καταβολή της δόσης αφού κάτι τέτοιο δε θα έλυνε το πρόβλημα ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας. Η καταβολή του συνολικού ποσού των €44,7 δισ. (31,3+5,1+8,3) θα αποτελούσε μια σημαντική οδό διαφυγής από το πρόβλημα ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα απαιτούσαν οι δανειστές σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Σίγουρα η πλήρης εφαρμογή του συνόλου των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων θα ήταν το ελάχιστο προαπαιτούμενο.

Η ελληνική κυβέρνηση σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της και να δείξει ότι είναι αποφασισμένη να ολοκληρώσει τα ανοικτά θέματα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Αναμένουμε ότι η κυβέρνηση θα παρουσιάσει σύντομα ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ενίσχυσης της ρευστότητας της ελληνικής οικονομίας που να μην επικεντρώνεται μόνο στην πληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Ελληνικού Δημοσίου  αλλά α) να ενεργοποιήσει τα κεφάλαια του ΕΣΠΑ και τους σχετικούς επενδυτικούς νόμους, β) να επιταχύνει την επανεκκίνηση των μεγάλων έργων που έχουν διακοπεί λόγω προβλημάτων χρηματοδότησης και γ) να επιταχύνει το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Σημειώνουμε εδώ ότι στο προσχέδιο της 1ης Αξιολόγησης του 2ου  Προγράμματος Σταθεροποίησης αναφέρεται ότι η Ελλάδα έχει καθυστερήσει σημαντικά όσον αφορά το πρόγραμμα των αποκρατικοποιήσεων. Αποκλίσεις από τους στόχους του προγράμματος στο μέλλον θα πρέπει να εξαλειφθούν με τη λήψη νέων μέτρων. 

Η απόφαση για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημόσιου χρέους είναι αναγκαίο να ληφθεί άμεσα, υπογραμμίζει η Eurobank. 

Στο Eurogroup της 20ης Νοεμβρίου 2012 αναμένονται και οι αποφάσεις για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και τη χρηματοδότηση της διετούς παράτασης. Μέχρι στιγμής προτάσεις όπως α) ο δανεισμός της Ελλάδας από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) και η επαναγορά του χρέους από τη δευτερογενή αγορά, β) η αγορά από τον ESM των ελληνικών ομολόγων που έχει στην κατοχή της η ΕΚΤ και η απομείωση τους (κούρεμα) στη συνέχεια, γ) η μείωση των επιτοκίων στα υπάρχοντα διμερή δάνεια μεταξύ Ελλάδας και ΕΕ/ΕΚΤ/ΔΝΤ και δ) η επιτάχυνση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, δείχνουν ότι υπάρχει διάλογος για το θέμα στο παρασκήνιο. 

Πρόσφατη μελέτη του Οικονομικού Ινστιτούτου Bruegel δείχνει πως μόνο με ένα συνδυασμό των παραπάνω μέτρων το ελληνικό χρέος μπορεί να οδηγηθεί στο επίπεδο του 127,0% του ΑΕΠ το 2020. Σύμφωνα με την συγκεκριμένη μελέτη για την επιστροφή του ελληνικού δημοσίου χρέους σε βιώσιμα επίπεδα (χρέος<120% του ΑΕΠ) απαιτείται η απομείωση (κούρεμα) των δανείων του επίσημου τομέα (διμερών δανείων) . 

Κάτι τέτοιο φυσικά συνεπάγεται σημαντικές απώλειες για τους δανειστές της Ελλάδας και θα συναντήσει σημαντικές δυσκολίες κατά την ψήφιση του στα κοινοβούλια των χωρών-μελών της Ευρωζώνης. Ας μην ξεχνάμε ότι οι εκλογές στην Γερμανία, το βασικό δανειστή μας, θα πραγματοποιηθούν τον Σεπτέμβρη του 2013. Οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με την βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους δε θα πρέπει να μειώνει τις πιθανότητες επανεκλογής της A. Merkel.

Οι αποφάσεις για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και τη χρηματοδότηση της διετούς παράτασης της Ευρωζώνης αφορούν τους δανειστές μας (τις χώρες της Ευρωζώνης, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ). Οι καθυστερήσεις της ελληνικής κυβέρνησης χρησιμοποιήθηκαν μέχρι στιγμής ως πρόφαση για να μη ληφθούν οι συγκεκριμένες αποφάσεις. Πλέον όμως ο χρόνος μετράει αντίστροφα. Το πρόβλημα της αποπληρωμής των Εντόκων Γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου που λήγουν την 16η Νοεμβρίου 2012 αναμένεται να ξεπεραστεί μέσω της παρέμβασης των ελληνικών τραπεζών (με δεδομένη τη σχετική έγκριση της ΕΚΤ) αλλά η κρίση ρευστότητας στην ελληνική οικονομία που βρίσκεται ήδη στον πέμπτο χρόνο ύφεσης και χωρίς ευοίωνες προοπτικές δεν επιτρέπει άλλες καθυστερήσεις.

Σημειώστε ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την εκταμίευση της δόσης και την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημοσίου χρέους έχει οδηγήσει σε αυξητική πορεία τα περιθώρια επιτοκίου του 10-ετους ομολόγου του Ελληνικού Δημοσίου έναντι του αντίστοιχου Γερμανικού τίτλου (στις 1652,4 μβ στις 12/11/2012 από το χαμηλό των 1485.2 μβ στις 19/10/2012). (Σχήμα 1). Τα αντίστοιχα περιθώρια των ισπανικών και των πορτογαλικών ομολόγων συνεχίζουν την έντονα αυξητική τους πορεία εξαιτίας του κλίματος αβεβαιότητας σχετικά με την ένταξη της Ισπανίας στον ESM και την αντίδραση που συναντούν στην Πορτογαλίας τα νέα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, σημειώνουν οι αναλυτές της Eurobank.