Γράφει ο Βαγγέλης Βιτζηλαίος


Δίχως τέλος είναι η πολιτική αστάθεια στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, αφού για διαφορετικούς λόγους οι κυβερνήσεις σε Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία περνούν δύσκολες ώρες προκαλώντας, για ακόμα μία φορά, νευρικότητα στην ευρωζώνη. Παραδόξως, η αναταραχή αυτή δεν μεταφέρεται, προς το παρόν, στις αγορές, που εμφανίζονται «ήρεμες».


Η κεντροδεξιά κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι στην Ισπανία βρίσκεται εδώ και μέρες στη δίνη του σκανδάλου Μπαρθένας, μιας υπόθεσης διαφθοράς που μπορεί να την οδηγήσει στην κατάρρευση. Οι αποκαλύψεις του προφυλακισμένου Λουίς Μπαρθένας, πρώην ταμία του κυβερνώντος Λαϊκού Κόμματος (ΡΡ) περί μιζών και παράνομων πληρωμών από επιχειρηματίες προς τον Ραχόι και επιφανή στελέχη της παράταξης, παράλληλα με ντοκουμένα-«φωτιά» που δημοσιεύει ο ισπανικός τύπος, έχουν προκαλέσει οργή στην Ισπανία κατά του συντηρητικού πρωθυπουργού. 


Οι απογοητευμένοι από τις πολιτικές λιτότητας του Ραχόι, Ισπανοί, κατέβηκαν στους δρόμους 30 πόλεων ζητώντας την παραίτηση της κυβέρνησης, ενώ έντονες είναι και πιέσεις του Σοσιαλιστικού Κόμματος διά στόματος του αρχηγού του, Αλφρέντο Πέρες Ρουμπαλκάμπα. Η παραίτηση του Λαϊκού Κόμματος δεν είναι, πάντως, πιθανή, αφού το κόμμα της Αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν μπορεί να συνέλθει από την καταστροφή της εποχής Θαπατέρο που έβαλε την χώρα στον κυκεώνα της κρίσης. Άρα τι μένει; Οι αντιδράσεις των πολιτών και έναν κυβερνών κόμμα με εξαντλημένο πολιτικό κεφάλαιο, που μπορεί να πέσει στην επόμενη αρνητική εξέλιξη.


Παραμένοντας στην Ιβηρική Χερσόνησο, λίγο πιο δυτικά, στην Πορτογαλία, ο Πέδρο Πάσος Κοέλιου δεν είναι σε καθόλου καλύτερη θέση σε σχέση με τον ισπανό ομόλογό του. Η παραίτηση δύο υπουργών, μεταξύ των οποίων του αρχιτέκτονα του προγράμματος λιτότητας, υπουργού Οικονομικών Βίτορ Γκάσπαρ, προκάλεσε μία οξεία πολιτική κρίση που δεν λέει να λάβει τέλος. Μπορεί η πρόταση μομφής κατά της κυβέρνησης, που σχηματίζουν το Σοσιαλδημοκρατικό PSD και το συντηρητικό CDS-PP, να απορρίφθηκε, όμως ο κυβερνητικός συνασπισμός δεν τα βρήκε με τους Σοσιαλιστές ώστε να υπάρξει ένα «σύμφωνο εθνικής σωτηρίας», με γνώμονα την έξοδο από αυτήν την πολιτική κρίση. Την ίδια ώρα, οι Πορτογάλοι «βράζουν» κατά του Κοέλιου για τα αυστηρά μέτρα λιτότητας, που δείχνουν ότι η συνταγή της τρόικας σημαίνει αδιέξοδο.


Στην Ιταλία η κρίση που ξέσπασε αυτή την εβδομάδα είχε ονοματεπώνυμο: Αντζελίνο Αλφάνο. Ο υπουργός Εσωτερικών, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και επικεφαλής του μπερλουσκονικού κόμματος «Λαός της Ελευθερίας» (PdL) βρέθηκε αντιμέτωπος με την πρόταση δυσπιστίας της αντιπολίτευσης. Αιτία οι χειρισμοί του στην υπόθεση της απέλασης από την Ιταλία, της συζύγου και της κόρης ενός επιχειρηματία και αντιφρονούντα ολιγάρχη από το Καζακστάν, του Μουχτάρ Αμπλιαζόφ, η οποία πραγματοποιήθηκε -όπως διέρρευσε- μετά τις έντονες πιέσεις της πρεσβείας της ασιατικής χώρας. Η εύθραυστη συνοχή της κυβέρνησης του Ενρίκο Λέτα κλονίστηκε για πολλοστή φορά και πώς να μη γίνει αυτό από τη στιγμή που υπάρχει η «βραδυφλεγής βόμβα» που ακούει στο όνομα Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Η ιταλική οικονομία βαδίζει από το κακό στο χειρότερο και μία κυβέρνηση που θυμίζει... βαζάκι με νιτρογλυκερίνη δεν μπορεί να βρει λύσεις.

Από την αστάθεια του ευρωπαϊκού Νότου δεν θα πρέπει να εξαιρέσουμε και την ελληνική περίπτωση, με την πρόσφατη αποχώρηση της ΔΗΜΑΡ από το κυβερνητικό σχήμα να προκαλεί κραδασμούς, που λίγο έλειψαν να οδηγήσουν σε πρόωρες κάλπες.

Το ήρεμο καλοκαίρι

Το παράδοξο του φετινού καλοκαιριού, όμως, είναι ότι οι αγορές δεν αποτυπώνουν το πολιτικό κλίμα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Η ηρεμία στις αγορές ομολόγων δίνει ελπίδες για ήρεμες θερινές ημέρες. Παρά τις εντάσεις σε Μαδρίτη και Ρώμη, τα ισπανικά δεκαετή ομόλογα, τα οποία κινούνται αντίστροφα με τις τιμές έπεσαν κατά 4,7% αυτή την εβδομάδα, κάτι το οποίο σημειώθηκε και για τα αντίστοιχα ιταλικά.


Σύμφωνα με τους Financial Times, η μεγαλύτερη διαφορά σε σχέση με τα προηγούμενα ταραχώδη καλοκαίρια είναι ότι οι επενδυτές θεωρούν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ενεργήσει ως «ασπίδα» στο ενδεχόμενο μιας νέας δομικής κρίσης στη νομισματική ένωση. Ο επικεφαλής της, Μάριο Ντράγκι, είχε υποσχεθεί πριν από έναν χρόνο ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να διατηρήσει τη σταθερότητα της ευρωζώνης.


Φυσικά, μετά τις γερμανικές εκλογές θα ξεκαθαρίσουν αρκετά πράγματα, όπως και από την απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου για το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων των προβληματικών χωρών της ευρωζώνης (ΟΜΤ). Μέχρι τότε αναβάλλονται οι... κραδασμοί