Bloomberg: Έτσι θα λειτουργούσαν στην Ελλάδα οι κεφαλαιακοί έλεγχοι

Bloomberg: Έτσι θα λειτουργούσαν στην Ελλάδα οι κεφαλαιακοί έλεγχοι

Ο κίνδυνος κεφαλαιακών ελέγχων (capital controls) αυξάνεται, ενώ η Ελλάδα απορρίπτει τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, από ένα κρίσιμο Eurogroup την Πέμπτη, αναφέρει το Bloomberg, το οποίο παρουσιάζει με τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων αναλυτικά το πώς μπορεί να εφαρμοστούν οι έλεγχοι σε περίπτωση αδιεξόδου της διαπραγμάτευσης.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον έλεγχο κεφαλαίων, όπως προκύπτουν από συζητήσεις με οικονομολόγους και αναλυτές:

Πώς θα συμβεί;

Το πιθανό σενάριο είναι πως μια κατάρρευση των συνομιλιών θα οδηγήσει τις κυβερνήσεις να πουν στον Τσίπρα ότι δεν μπορεί να περιμένει ότι θα συνεχιστεί περαιτέρω η έκτακτη χρηματοδότηση από την ΕΚΤ, μέσω του ELA. Ο πρωθυπουργός θα βρεθεί τότε αντιμέτωπος με την εξής επιλογή: Ή να αφήσει τις τράπεζες να καταρρεύσουν ή να επιβάλει έλεγχο κεφαλαίων.

Τι θα γίνει αν η Ελλάδα αθετήσει μια υποχρέωσή της;

Πολλές από τις εγγυήσεις (collaterals) που δεσμεύονται έναντι του ELA, είναι ομόλογα εγγυημένα από την κυβέρνηση και ελληνικούς τίτλους, μεταξύ των οποίων και έντοκα γραμμάτια. Έτσι, εάν η Ελλάδα χάσει μια προθεσμία, οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρώζώνης πιθανώς να αποφάσιζαν πως τα πιστωτικά ιδρύματα δεν είναι πλέον επιλέξιμα για να δεχθούν έκτακτη ρευστότητα, καθώς ο εγγυητής δεν είναι φερέγγυος. Εναλλακτικά, η ΕΚΤ θα μπορούσε να επιβάλει ένα πολύ μεγάλο discount στην ονομαστική αξία των ελληνικών εγγυήσεων, βάζοντας ένα αυστηρό όριο για τον μέγιστο δυνητικό ELA. Η ΕΚΤ θα μπορούσε ακόμη και να διακόψει τον ELA άμεσα, αναγκάζοντας τον Αλέξη Τσίπρα να αποφασίσει επί τόπου.

Πώς θα δούλευε ο έλεγχος κεφαλαίων;

Θα ήταν επώδυνο. Κανένας δεν γνωρίζει ποιες θα είναι οι λεπτομέρειες για την Ελλάδα, αλλά στην Κύπρο συνέβη το εξής: Οι αναλήψεις από τα ΑΤΜ περιορίστηκαν στα 300 ευρώ ημερησίως ανά άτομο. Η μεταφορά για περισσότερα από 300 ευρώ στο εξωτερικό απαιτούσε έγκριση από μια ειδική επιτροπή. Οι εταιρείες χρειάζονταν έγγραφα για κάθε εντολή πληρωμής. Οι γονείς δεν μπορούσαν να στείλουν στα παιδιά τους που σπούδαζαν στο εξωτερικό περισσότερα από 5.000 ευρώ το τρίμηνο. Οι Κύπριοι που ταξίδευαν στο εξωτερικό μπορούσαν να έχουν μαζί τους όχι περισσότερα από 1.000 ευρώ. Oι επιταγές δεν μπορούσαν να εξαργυρωθούν.

Πώς θα επιβληθεί ο έλεγχος κεφαλαίων;

Συνήθως αποτελεί έκπληξη. Στην Κύπρο άρχισε με μια αργία (μεταξύ 16-28 Μαρτίου 2013). Αυτό έδωσε στη χώρα χρόνο να διαπραγματεύεται μια συμφωνία με τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης και το ΔΝΤ. Οι τράπεζες άνοιξαν ξανά έχοντας επιβληθεί οι περιορισμοί και ένα σχέδιο ανακεφαλαιοποίησης του τραπεζικού συστήματος της χώρας, το οποίο περιελάμβανε την επιβολή ζημίας επί των καταθέσεων. 

Ποιος παίρνει την απόφαση;

Η απόφαση είναι της κυβέρνησης. Σύμφωνα με νόμο του 1993, ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας μπορεί να επιβάλει περιορισμούς, αλλά χρειάζεται το υπουργείο Οικονομικών για να εγκρίνει την απόφασή του, την ίδια ημέρα.

Πόσο καιρό μπορεί να διαρκέσει;

Δεν υπάρχει πραγματικό όριο. Η Κύπρος διατήρησε τους ελέγχους για δύο χρόνια, αν και υποτίθεται πως προοριζόταν ως προσωρινό μέτρο. Οι περιορισμοί σταδιακά χαλάρωσαν προτού αρθούν οριστικά φέτος τον Απρίλιο. Η εμπειρία από άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ισλανδία αποδεικνύει ότι από την στιγμή που θα επιβληθούν μπορούν να αφαιρεθούν σταδιακά μόνο μετά από μια μεγάλη χρονική περίοδο. Η Ισλανδία δημιούργησε νόμο αυτό τον μήνα για να καταργήσει τους ελέγχους, που είναι σε ισχύ από το 2008.

Ποια άλλη επίδραση θα μπορούσαν να έχουν στην Ελλάδα;

Θα έδιναν στην Ελλάδα χρόνο. Αυτό θα έδινε στη χώρα τη δυνατότητα να αναπνεύσει και να πετύχει μια συμφωνία με τους πιστωτές σε μια τραπεζική αργία, αλλά το κόστος θα ήταν τεράστιο. Το όριο στις επιχειρηματικές συναλλαγές και η απόσυρση των καταθέσεων θα έπληττε τις πωλήσεις λιανικής, τον τουρισμό, την βιομηχανία, τις εισαγωγές και κάθε άλλο κλάδο της οικονομικής δραστηριότητας.

Θα είχε άλλες επιλογές ο Τσίπρας;

Οχι ακριβώς. Εάν η κυβέρνηση άφηνε τις τράπεζες να φθάσουν στο όριο της χρηματοδότησης έκτακτης ανάγκης, το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα ξέμενε από μετρητά μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς οι καταθέτες θα απέσυραν όσα περισσότερα χρήματα θα μπορούσαν. Αυτό θα οδηγούσε σίγουρα την Ελλάδα εκτός του ευρώ, από την στιγμή που καμία οικονομία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ρευστότητα. Ακόμη κι αν η κυβέρνηση σχεδιάζει να εγκαταλείψει το ευρώ, τα capital controls θα είχαν και τότε νόημα, καθώς θα σταματούσαν το ρολόι μέχρι να τυπωθεί νέο νόμισμα.

Ο έλεγχος κεφαλαίων είναι νόμιμος;

Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις. Ενώ η ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων είναι μια από τις τέσσερις βασικές ελευθερίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι περιορισμοί είναι δυνατοί μόνο «κάτω από αυστηρούς όρους για λόγους δημόσιας ασφάλειας». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέτρεψε στην Κύπρο να το κάνει και αυτό είναι το μόνο καταγεγραμμένο παράδειγμα, σημειώνοντας ότι «υπήρχε σημαντικός κίνδυνος πλήρους αποσταθεροποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος».

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο