Νέο «mea culpa» από το ΔΝΤ με αιχμές για τους Ευρωπαίους για τα λάθη του πρώτου μνημονίου

Νέο «mea culpa» από το ΔΝΤ με αιχμές για τους Ευρωπαίους για τα λάθη του πρώτου μνημονίου

Σαφέστατη παραδοχή λάθους – για πολλοστή φορά-  με αιχμές όμως για τους ευρωπαίους εταίρους κάνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σχετικά με το πρώτο μνημόνιο για την Ελλάδα. Αυτό προκύπτει από την έκθεση του Ανεξάρτητου Γραφείου Αξιολόγησης του Ταμείου (Independent Evaluation Office- ΙΕΟ), η οποία δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.

Σύμφωνα με την έκθεση η οποία αναλύει τα προγράμματα της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας γίνεται εκτενής αυτοκριτική στην αποτυχία του Ταμείου να αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης, καθώς επίσης και για τις υπέρ του δέοντος αισιόδοξες προβλέψεις που διατυπώθηκαν, ενώ αφήνονται αιχμές πως στην περίπτωση της κρίσης στην Ευρωζώνη το ΔΝΤ χρησιμοποίησε την τακτική των δύο μέτρων και δύο σταθμών, αθετώντας πολλούς από τους κανόνες του.

Ειδικότερα αναφέρεται, με αιχμές για τους Ευρωπαίους, ότι αν και ο κανονισμός του Ταμείου προέβλεπε ότι πρέπει να εξασφαλίζεται βιωσιμότητα χρέους επικράτησε η «εντολή» των Ευρωπαίων να μην γίνει αναδιάρθρωση, μια επιλογή που κατά την Λαγκάρντ, έδωσε τον χρόνο που χρειάζονταν η Ευρωζώνη για να χτίσει τα «τείχη προστασίας».

Καταγράφει επίσης δηλώσεις εμπλεκομένων στις οποίες υποστηρίζεται ότι το ΔΝΤ πρακτικά «προσαρμόστηκε» στις αποφάσεις των Ευρωπαίων να μην γίνει κούρεμα και τις οποίες είχε αποδεχτεί από την πλευρά της και η τότε ελληνική κυβέρνηση.

Το Γραφείο εκτιμά πως το ΔΝΤ υπό τον φόβο της μετάδοσης της κρίσης (οι τράπεζες των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών διακρατούσαν μεγάλο ποσοστό των ελληνικών ομολόγων), αναγκάστηκε να τροποποιήσει τους κανόνες του και να επιτρέψει έκτακτη χρηματοδότηση προς την ελληνική κυβέρνηση.

Ακόμη ένα συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η έκθεση είναι το ΔΝΤ προχώρησε σε υπεραισιόδοξες προβλέψεις σχετικά με την πορεία της ανάπτυξης, παραβλέποντας τον υφεσιακό αντίκτυπο των μέτρων λιτότητας που επιβλήθηκαν. «Τα προγράμματα του Ταμείου στην Ελλάδα και την Πορτογαλία περιείχαν συνολικά αισιόδοξες προβλέψεις για την ανάπτυξη. Τα μαθήματα από τις προηγούμενες κρίσεις δεν εφαρμόστηκαν», τονίζεται.

Ευθύνες αποδίδονται και σε τεχνοκρατικό επίπεδο για τις εν λόγω προβλέψεις και ειδικότερα για την Ελλάδα. «Ακολουθώντας τις λανθασμένες εκτιμήσεις για την ανάπτυξη, έπεσαν έξω και οι εκτιμήσεις για την ανεργία. Το ποσοστό ανεργίας το 2012 ήταν 25%, έναντι πρόβλεψης για 15%» αναφέρει η έκθεση, αφήνοντας έτσι σαφείς αιχμές κατά στελεχών όπως ο Πουλ Τόμσεν που τότε ήταν επικεφαλής του κλιμακίου του Ταμείου στη χώρα μας.

Ανάμεσα στα προβλήματα που αντιμετώπισε το Ταμείο ήταν πως χρειάστηκαν αρκετοί μήνες για να συνειδητοποιήσει ότι ο διοικητικός μηχανισμός της Ελλάδας ήταν αρκετά αδύναμος και ότι οι συντεχνίες δημιουργούσαν συνεχώς προσκόμματα στην εφαρμογή του προγράμματος. Ταυτόχρονα διατυπώνεται το συμπέρασμα πως η τρόικα, ως μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων αποδείχτηκε αναποτελεσματικός.

Τα λάθη

  • Ως βασικό λάθος, το ταμείο αναγνωρίζει ότι δεν επέμεινε εξ αρχή για αναδιάρθρωση χρέους πριν την έναρξη του πρώτου προγράμματος.
  • Το PSI του 2012, έγινε με μεγάλη καθυστέρηση και το καθαρό όφελος του δεν ξεπέρασε τα 85 δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που κατά την έκθεση κρίθηκε ανεπαρκές.
  • Κρίνεται πως η στρατηγική διάσωσης που υιοθετήθηκε ήταν παρακινδυνευμένη. Η δημοσιονομική προσαρμογή που επιβλήθηκε με το πρώτο μνημόνιο, σύμφωνα με την έκθεση ήταν εξαιρετικά εμπροσθοβαρής κυρίως επειδή έπρεπε να αποκλιμακωθεί ο λόγος χρέους/ΑΕΠ από το 2013.
  • Οι φιλόδοξες προβλέψεις είχαν ως αποτέλεσμα τη διαρκή αποτυχία επίτευξης των στόχων που είχαν τεθεί. Αναφορά γίνεται στον στόχο για συγκέντρωση 50 δισεκατομμυρίων ευρώ από αποκρατικοποιήσεις, έναντι 12,5 δισεκατομμυρίων που αρχικά είχε προβλεφθεί.
  • Δεν δόθηκε μεγάλη σημασία στο γεγονός πως η Ελλάδα ως μέλος νομισματικής ένωσης δεν έχει ιδιαίτερη ευελιξία, καθώς η συμμετοχή της δημιουργούσε περιορισμούς για εναλλακτική στρατηγική, όπως αυτή της της υποτίμησης του νομίσματος.
  • Η ελληνική πλευρά δεν ανέλαβε την ευθύνη (ιδιοκτησία) του προγράμματος, με αποτέλεσμα οι τεχνοκράτες του Ταμείου να αναλώνονται στον καθορισμό υπερβολικά αναλυτικών προαπαιτούμενων μέτρων και να επικρατεί έτσι η εντύπωση ότι τα μέτρα επιβάλλονται από τους δανειστές.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι αστοχίες στην εκτίμηση για την ύφεση αποδίδονται στους εξής παράγοντες:

  • Κάθετη πτώση ιδιωτικών επενδύσεων, αντίθετα με τις προβλέψεις του προγράμματος
  • Το πρόγραμμα έλαβε υπόψη πολλαπλασιαστή 0,5 παρά τις παραδοχές των στελεχών του Ταμείου ότι η κλειστή ελληνική οικονομία και η απουσία εργαλείων υποτίμησης του νομίσματος θα πολλαπλασίαζε το δημοσιονομικό σοκ.
  • Το μέγεθος του δυνητικού ΑΕΠ ενδεχομένως να είχε υπερεκτιμηθεί.
  • Η εμπιστοσύνη προς την ελληνική οικονομία επηρεάστηκε δυσμενώς από εσωτερικές κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις και από τις αναφορές Ευρωπαίων πολιτικών περί εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη (Grexit).

Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση

Λαγκάρντ: Ειδική περίπτωση η Ελλάδα

Σε δήλωσή της για την έκθεση, η γενική διευθύντρια του Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ παραδέχεται πως η Ελλάδα αποτελεί ειδική περίπτωση στα χρονικά του ΔΝΤ.

Με δήλωση της, υποστηρίζει ότι:

Η Ελλάδα έθεσε πρόσθετες και μοναδικές προκλήσεις. Με απαράμιλλη διεθνή στήριξη, η χώρα προχώρησε σε μία αξιοσημείωτη δημοσιονομική προσαρμογή. Ωστόσο η χώρα επλήγη σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι οι άλλες χώρες εξαιτίας των αντιδράσεων που εκδηλώθηκαν από οργανωμένα συμφέροντα, από σοβαρά προβλήματα εφαρμογής του προγράμματος, καθώς και από τις επαναλαμβανόμενες πολιτικές κρίσεις. Τα παραπάνω οδήγησαν σε πολλαπλές κρίσεις, υπονομεύοντας έτσι την εμπιστοσύνη προς τη χώρα, αφήνοντας τον φόβο του Grexit να επικρέμεται. Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα η ύφεση στη χώρα να είναι πολύ βαθύτερη σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις του Προγράμματος.

Η Κρ. Λαγκάρντ αναγνωρίζει ότι κανένα από αυτά τα εμπόδια που προέκυψαν κατά την εφαρμογή του Προγράμματος δεν είχε προβλεφθεί εκ των προτέρων, με αποτέλεσμα το πρώτο πρόγραμμα να αποδειχθεί εξαιρετικά αισιόδοξο. «Παρά ταύτα η Ελλάδα παρέμεινε μέλος της ζώνης του ευρώ, επιτυγχάνοντας έτσι τον βασικό στόχο που είχε τεθεί εξ αρχής, τόσο από την ίδια τη χώρα όσο και από τα υπόλοιπα μέλη της ευρωζώνης».

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο