Το τεταμένο κλίμα, τις ανυποχώρητες θέσεις του υπουργού Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, αλλά και το σχέδιο  μετάθεσης λύσης του προβλήματος του ελληνικού χρέους γι αργότερα που κατέστρωσε με τον Πολ Τόμσεν, αποκαλύπτουν τα πρακτικά της θυελλώδους συνεδρίασης του Eurogoup της 22ας Μαΐου. Την ίδια ώρα επιβεβαιώνεται πως ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, έβαλε όντως ζήτημα αναίρεσης της ρύθμισης για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο να αρκείται να απαντήσει πως μπορούν να βρεθούν συμβιβασμοί.

Όπως προκύπτει από τα δακτυλογραφημένα πρακτικά που παρουσίασε η ιστοσελίδα Euro2day, ο κ. Τσακαλώτος πράγματι έβαλε βέτο στο δεύτερο προσχέδιο συμφωνίας που παρουσιάστηκε, έπειτα από συνεννόηση με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα. Ειδικότερα, στο δεύτερο μέρος του Eurogroup αρχικά τον λόγο έλαβε ο Πολ Τομσεν, που συμμετείχε στη συνεδρίαση εκ μέρους του ΔΝΤ και προχώρησε σε μια τοποθέτηση η οποία ήταν σε σκληρή γραμμή και σήμαινε πως το Ταμείο δεν θα έκανε καμία υποχώρηση. «Αντιλαμβάνομαι ότι θέλετε να προχωρήσετε με αυτό τον τρόπο, όμως έχουμε επίσης συμφωνήσει ότι το ΔΝΤ θα πρέπει να καταλήξει πως αυτή η δέσμη μέτρων θα μας φέρει on board, αλλά δεν είμαστε ακόμα εκεί. Δεν θα μπορέσουμε σήμερα να πούμε στο ΔΣ μας ότι οι προδιαγραφές τηρούνται. Δεν συμφωνήσαμε στα πρωτογενή πλεονάσματα, ούτε στις προβλέψεις για την ανάπτυξη. Θα χρειαστούμε αρκετά πιο συγκεκριμένα μέτρα, διαφορετικά δεν θα μας πείσετε να συμφωνήσουμε μαζί σας».

Αμέσως μετά, ο κ. Τσακαλώτος έλαβε το λόγο και υποστήριξε πως θα πρέπει να υπάρξει καθαρή λύση για το χρέος, χωρίς να μετατίθεται για αργότερα το πρόβλημα. «Νομίζω ότι εάν δημοσιεύσουμε αυτή την πρόταση όπως είναι, τα ελληνικά ομόλογα θα ανέβουν και η ελληνική οικονομία θα υποφέρει. Είχα πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις με το ΔΝΤ, με βέτο από τη Γερμανία και την Ολλανδία, έτσι ήμουν σε αδύναμη θέση. Δεχθήκαμε τους όρους του ΔΝΤ, έτσι έχουμε ένα πρόγραμμα με το ΔΝΤ. Η μπάλα είναι στο γήπεδό σας» είπε χαρακτηριστικά.

Και η τοποθέτηση του υπουργού Οικονομιών της Γαλλίας φανερώνει πως το Παρίσι στήριξε τις προσπάθειες της Αθήνας, ενώ εξαπέλυσε επίθεση κατά του ΔΝΤ για τις προβλέψεις του, λέγοντας πως δεν μπορεί να τις κατανοήσει. Είπε επίσης ότι η Γαλλία προτιμούσε 17 έτη επιμήκυνσης και πρωτογενή πλεονάσματα 2% (σ.σ. μετά το 2022). «Όμως δεν έχουμε ξεκάθαρη απάντηση, εάν το ΔΝΤ παραμένει ή όχι -δεν μπορεί να είναι μισό-μισό. Εάν δεν είναι μαζί μας το ΔΝΤ, η ΕΚΤ δεν μπορεί να δώσει το QE» είπε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών.

Σκληρή γραμμή από Σόιμπλε

Το άσχημο κλίμα βάρυνε ακόμη περισσότερο από τη σκληρή τοποθέτηση του γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ο οποίος αφού διάβασε την απόφαση του Μαΐου του 2016, υποστήριξε πως η συζήτηση που γινόταν επρόκειτο για νέα απόφαση και ότι δεν είχε εντολή από τη γερμανική Βουλή για διαπραγμάτευση. «Δεν μπορώ να διαπραγματευτώ μια καινούργια εντολή, άρα η βάση μας πρέπει να είναι αυτή (Μάιος 2016). Δεν δώσαμε βέτο στο ΔΝΤ, ούτε εμείς, ούτε η Ολλανδία. Να υπενθυμίσω ότι έχουμε ήδη εγκρίνει δύο προγράμματα από το Ταμείο. Δεν είναι αποδεκτό ότι ο ένας συμβιβασμός (2016) οδηγεί σε έναν άλλο (το νέο προσχέδιο). Δεν έχω εξουσιοδότηση. Εάν είναι αυτός ο δρόμος, τότε καλή τύχη! Δεν θα βρούμε λύση», είπε ο κ. Σόιμπλε με το ναυάγιο στο Eurogroup πλέον να είναι ξεκάθαρο.

Απαντώντας ο υπουργός Οικονομικών της Ιταλίας Πιερ Κάρλο Πάντοαν υποστήριξε πως η Ελλάδα έκανε σημαντικά βήματα και ότι οι αγορές περιμένουν ένα σημάδι. «Το έγγραφο που παρουσιάστηκε μπορεί να βελτιωθεί, όμως είναι μια καλή πλατφόρμα. Έχω μια ερώτηση για τους θεσμούς: Γιατί δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε τεχνική βάση στα μέτρα; Ιδεολογία; Μετά από τόσους μήνες, όλοι ξέρουμε τι χρειάζεται. Σας παρακαλώ, εξηγήστε γιατί δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε. Θέλω επίσης να ακούσω από το ΔΝΤ την αντίδρασή τους για την παράγραφο ως προς τον ρόλο που θα παίξει», είπε ο κ. Πάντοαν, που υπογράμμισε ότι δεν αποδέχεται ότι δεν υπάρχει χώρος για συζήτηση σε αυτό το σημαντικό θέμα.

Ο Σλοβάκος υπουργός Οικονομικών μάλιστα, κ. Καζιμίρ, παραδέχθηκε ότι «όλοι κάναμε λάθη, συμπεριλαμβανομένου και του ΔΝΤ, διαφορετικά δεν θα ήμαστε εδώ. Αυτό που έχει σημασία για εμάς είναι τα μέτρα να μην έχουν αρνητική επίπτωση στον EFSF και τον ESM. Για την ανάπτυξη, λέμε πραγματικά ότι η ελληνική οικονομία δεν θα αναπτυχθεί περισσότερο από 1% για τόσα χρόνια; Αυτό είναι αλχημεία, αλλά δεν είναι δική μας αλχημεία» (φωτογραφίζοντας το ΔΝΤ).

Τότε ο κ. Τόμσεν υπεραμύνθηκε της αρνητικής του στάσης λέγοντας ότι «πρέπει να πάμε πέρα από τη δέσμη μέτρων που έχει προβλεφθεί. Αυτό (η πρόταση) τα βάζει σε πιο συγκρατημένο πλαίσιο», αναγνωρίζοντας ότι δεν θα υπάρξει κούρεμα ή δημοσιονομικές μεταφορές (transfers) για το χρέος.

Τότε παρενέβη ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ ο οποίος υπογράμμισε ότι η απόφαση του 2016 είναι σαφής στο τι μπορεί και τι δεν μπορεί να γίνει. «Δεν μπορούμε να πάμε πίσω στα κοινοβούλια και να ζητήσουμε επιπλέον εγγυήσεις από τον EFSF, σας στο λέω, η Ολλανδία θα πει όχι. Οσο για την ανάπτυξη, υπάρχουν διαφορετικές προβλέψεις. Το έχουμε ενσωματώσει εκεί που αναφέρεται ότι χρειάζεται νέα αξιολόγηση βάσει των προβλέψεων του ΔΝΤ».

Εκεί διέκοψε ο Αυστριακός υπουργός Οικονομικών λέγοντας: «Το ΔΝΤ μάς είπε ότι το DSA δεν είναι αξιόπιστο. Τώρα λέει ότι ακόμα δεν είναι αξιόπιστο; 1% ανάπτυξη τα επόμενα 40 χρόνια; τότε ποιος ο λόγος να έχουμε πρόγραμμα; Το ΔΝΤ πρέπει να αποφασίσει: είναι μέσα ή όχι; Δεν μπορούμε να συζητάμε μέτρα κάθε 4 εβδομάδες», ανέφερε και απευθυνόμενος προς τον Πολ Τόμσεν υποστήριξε: «Πολ, θέλεις να βάλουμε ένα στοίχημα; Αν είναι σωστή η Κομισιόν (για τις προβλέψεις για την ανάπτυξη) να πληρώσετε διπλά από ό,τι πρέπει. Εάν είστε εσείς σωστοί, να μην πληρώσετε τίποτα. Μπορούμε να βάλουμε αυτό το στοίχημα. Θα χάσετε», είπε χαρακτηριστικά.

Και σε εκείνο το σημείο έπεσε για πρώτη φορά η πρόταση για τεχνική συμμετοχή του ΔΝΤ χωρίς χρηματοδότηση και κατ επέκταση χωρίς ρύθμιση για το χρέος. Ειδικότερα, ο Ισπανός υπουργός Οικονομικών Ντε Γκίντος αναρωτήθηκε «πώς θα τετραγωνίσουμε τον κύκλο; Αντιλαμβάνομαι ότι η Ελλάδα και το ΔΝΤ έχουν ένσταση με την πρόταση. Μήπως να εξετάσουμε τον ρόλο του ΔΝΤ ως συμβούλου όπως στο ισπανικό μοντέλο;». «Δεν μπορείς να είσαι 50% έγκυος, όπως φαίνεται να είναι το ΔΝΤ τώρα» πρόσθεσε.

Λίγο αργότερα, ο πρόεδρος του Eurogroup αποφάσισε να διακόψει τη συνεδρίαση για να έχει διαβουλεύσεις με τα εμπλεκόμενα μέρη. «Θα ζητήσω από το ΔΝΤ να μπει με πρόγραμμα, ακόμα και εάν δεν δώσει χρήματα πριν κλείσει το θέμα με το χρέος», υποστήριξε.

«Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα πρόταση, που μπορούμε να συζητήσουμε. Να πάμε στο ΔΣ με πρόγραμμα και να δώσουμε χρήματα αργότερα», είπε ο κύριος Τόμσεν, για να προσθέσει ότι θα έπρεπε το θέμα να κλείσει έτσι ώστε να καθοριστούν κάποιες παράμετροι και κάποιες άλλες όχι.

Ακολούθησε η «έκρηξη» του Ευκλείδη Τσακαλώτου, ο οποίος είπε ότι δεν αντιλαμβάνεται αυτή την επιλογή. «Εάν αυτή είναι μια επιλογή, τότε είναι η χειρότερη των χειροτέρων για την Ελλάδα! Έχουμε διαπραγματευτεί ένα σκληρό πρόγραμμα με το ΔΝΤ, με την προϋπόθεση ότι θα έρθει με πρόγραμμα και θα πει ότι το χρέος είναι βιώσιμο, ώστε να γυρίσουμε σελίδα. Η συμμετοχή του ΔΝΤ πρέπει να είναι βασισμένη στο ότι πρέπει να πει ότι το χρέος είναι βιώσιμο» ανέφερε ο κ. Τσακαλώτος.

Ο κ. Τόμσεν ανταπάντησε ότι αντιλαμβάνεται την απογοήτευση του κ. Τσακαλώτου, όμως η πραγματικότητα είναι ότι δεν υπάρχει σύγκλιση στο χρέος. Πρόσθεσε δε ότι και στο παρελθόν το ΔΝΤ ενέκρινε προγράμματα επί της αρχής και ότι η χρηματοδότηση ήρθε μετά υπό όρους. Στην περίπτωση της Ελλάδας, ο όρος είναι το χρέος.

Ο κ. Ντάισελμπλουμ δήλωσε ότι κάτι τέτοιο θα αφήσει αμφιβολίες στις αγορές, γιατί δεν είναι ξεκάθαρος ο ρόλος του ΔΝΤ, ενώ ο Γάλλος υπουργός είπε ότι αυτό μεταθέτει το θέμα πιο κάτω. «Έχω εξουσιοδότηση από τον Γάλλο πρόεδρο για καθαρή λύση και όχι μετακύλιση» είπε ο κ. Λεμέρ.

Τετράωρη διακοπή και τηλεφώνημα σε Τσίπρα

Σε αυτό το σημείο η συνεδρίαση διεκόπη για 4 ώρες ώστε να υπάρξουν διαπραγματεύσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών. Ο κ. Ντάισελμπλουμ είχε ξεχωριστές επαφές με ΔΝΤ, Γερμανία, Γαλλία και Ελλάδα.

Όταν μπήκαν οι υπουργοί ξανά την αίθουσα, ο κ. Ντάισελμπλουμ είπε ότι η δήλωση (statement) δεν βρίσκει σύμφωνη την Ελλάδα και ότι αποσύρει τα δύο προσχέδια των ανακοινώσεων που ήταν στο τραπέζι. Ο κ. Τσακαλώτος πήρε τον λόγο, λέγοντας ότι συνομίλησε με τον Ελληνα πρωθυπουργό πολλές φορές, ότι εκτιμά τις προσπάθειες που έγιναν, αλλά εξέφρασε την απογοήτευσή του. «Έχουμε κάνει τεράστιες προσπάθειες, αυτό το έγγραφο έχει αρκετά στοιχεία που μπορούν να δουλέψουν για την Ελλάδα, όμως εάν ένας από τους θεσμούς πει ότι το χρέος δεν είναι βιώσιμο, τότε δεν υπάρχει η ξεκάθαρη λύση που θέλουν οι αγορές» είπε ο κ. Τσακαλώτος και συνέχισε: «Εάν υπέγραφα αυτό τώρα, θα δημιουργούσα τεράστια πολιτική κρίση στην Ελλάδα και εάν γίνει αυτό, χρειάζομαι περισσότερο χρόνο για να σκεφτώ».

Ο κ. Ντάισελμπλουμ προσπάθησε να λήξει τη συνεδρίαση λέγοντας ότι θα κάνει τα πάντα για να κλείσει το θέμα μέχρι το επόμενο Eurogroup, για να πάρει απάντηση από τον κ. Σόιμπλε: «Ας μην έχουμε ψευδαισθήσεις. Αυτό ήταν μια τεράστια αποτυχία», είπε και επιτέθηκε στους συναδέλφους του, που μίλησαν στα μέσα ενημέρωσης και σήκωσαν ψηλά τον πήχη των προσδοκιών. Επέμεινε δε ότι η απόφαση του 2016 είναι πολύ ξεκάθαρη και δεν χρειάζεται κάτι άλλο. «Δεν είμαι πολύ αισιόδοξος ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν και θα βρούμε καλύτερη λύση από τη σημερινή. Να μάθετε το μάθημά σας, ότι πρέπει να παραμένουμε σε αυτά που έχουμε συμφωνήσει και να μην προσπαθούμε να αλλάξουμε τη ρητορική με δημόσιες δηλώσεις. Είμαι πραγματικά απογοητευμένος, γιατί μερικοί από μας μετακινήθηκαν περισσότερο από την εντολή (mandate) για να βρούμε λύση και τώρα αποτύχαμε. Λυπάμαι», είπε χαρακτηριστικά.

Οι υπουργοί της Γαλλίας και της Ιταλίας εξέφρασαν την κατανόησή τους στη θέση της Ελλάδας, με τον κ. Πάντοαν να προσθέτει ότι «μια πολιτική κρίση στην Ελλάδα θα πυροδοτούσε χρηματοπιστωτική κρίση. Όταν ξεκινά τέτοια κρίση, δεν ξέρουμε πώς να τη σταματήσουμε».

Θέμα με τις συλλογικές συμβάσεις

Ένα σημαντικό στοιχείο όμως που πέρασε στα… ψιλά λόγω των συζητήσεων για το χρέος είναι το γεγονός ότι ο Πολ Τομσεν έβαλε ζήτημα συλλογικών διαπραγματεύσεων. Κατά την εξέταση των προαπαιτούμενων ο τεχνοκράτης του ΔΝΤ δήλωσε σύμφωνα με τα πρακτικά που επικαλείται το Euro2day χρειάζονται «κάποιες διορθώσεις» στη νομοθεσία ενώ επισημαίνει ότι ζητείται «νομική γνώμη» για τη συνταγματικότητα των περικοπών στις συντάξεις.

Θέμα ανοίγει και για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι στο νομοσχέδιο υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία αντιστροφής των ρυθμίσεων, κάτι το οποίο δεν έχει συμφωνηθεί με το ΔΝΤ. Υπενθυμίζεται πως την εν λόγω πληροφορία είχε διαψεύσει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Δημήτρης Τζανακόπουλος μιλώντας την περασμένη Τρίτη στον ΣΚΑΪ.

Παράλληλα ο Μάριο Ντράγκι έθεσε θέμα με την ΕΛΣΤΑΤ, ζητώντας ο υφιστάμενος και οι νυν πρόεδροι να αποζημιωθούν έναντι όλων των εξόδων από νομικές κινήσεις εναντίον τους, κάτι που θα πρέπει να καλύπτει και τα στελέχη. Από την πλευρά του ο Ευκλείδης Τσακαλώτος δέχτηκε το θέμα της ΕΛΣΤΑΤ να είναι «βασικό παραδοτέο» πριν τον Ιούλιο και εκτίμησε ότι στα θέματα που τέθηκαν, όπως αυτό για τις συλλογικές συμβάσεις, μπορούν να βρεθούν έντιμοι συμβιβασμοί.