Στο συμπέρασμα ότι οι κεφαλαιακοί έλεγχοι που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 2015 μετά την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος από τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, δουλεύουν, προχωρά η εφημερίδα Wall Street Journal σε άρθρο της.

«Δύο χρόνια μετά η χώρα είναι σημείο αναφοράς για τα capital controls παγκοσμίως. Τα μέτρα απέτρεψαν την κατάρρευση του οικονομικού συστήματος και οι προβλέψεις ότι θα εκτροχίαζαν την οικονομία απλά δεν επαληθεύτηκαν. Αντίθετα υπήρξαν κάποια αποτελέσματα που προκαλούν έκπληξη, ένα εξ αυτών ήταν ότι βοήθησαν τη χώρα να καταπολεμήσει την φοροδιαφυγή», ανέφερε η Wall Street Journal.

Μιλώντας στην εφημερίδα ο Νίκος Μανεσιώτης, ιδιοκτήτης μιας εταιρείας εισαγωγής τροφίμων αναφέρει πως «εάν βάλουμε στην άκρη το χάος των πρώτων μηνών, ο μηχανισμός αυτή τη στιγμή λειτουργεί ομαλά. Αλλά η Ελλάδα παραμένει το μαύρο πρόβατο της Ευρώπης».

Η εμπειρία της Ελλάδας, συνεχίζει το δημοσίευμα, προσθέτει νέα επιχειρήματα στη συζήτηση για το εάν τα capital controls, μπορούν έχουν θετική επίδραση σε οικονομίες που αποσταθεροποιούνται από τη φυγή κεφαλαίων. Η Κίνα για παράδειγμα περιόρισε τις δαπάνες σε γουάν στο εξωτερικό για να σταθεροποιήσει την οικονομία της. Στην Κύπρο, τα μέτρα πέτυχαν το σκοπό τους, να σταθεροποιήσουν το τραπεζικό σύστημα, αλλά η οικονομία συρρικνώθηκε 10% κατά τη διάρκεια των δύο ετών της εφαρμογής τους.

Στην περίπτωση της Ελλάδας όμως, οι αρχές επέβαλαν ελέγχους έπειτα από μία παρατεταμένη κρίση η οποία επιδεινώθηκε από τους φόβους ότι η χώρα θα εγκατέλειπε το ευρώ. Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις απέσυραν περί τα 40 δισεκατομμύρια ευρώ από τις τράπεζες τους πρώτους έξι μήνες του 2015. Με τα μέτρα ελέγχων που περιλάμβαναν αυστηρά όρια στις αναλήψεις και τις μεταφορές χρημάτων οι Έλληνες είχαν αρκετό χρόνο για να αποθηκεύσουν τα μετρητά τους. Τα χαρτονομίσματα που κυκλοφορούσαν στην ελληνική αγορά αυξήθηκαν στα 42 δισεκατομμύρια ευρώ το Μάιο του 2016, 10 δισεκατομμύρια περισσότερα από τα τέλη του 2014, σύμφωνα με στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος που επικαλείται η WSJ.

Το όριο των 420 ευρώ στην ανάληψη θεωρείται γενναιόδωρο εάν αναλογιστεί κανείς πως ο μέσος μισθός στην Ελλάδα ανέρχεται στα 700 ευρώ το μήνα, με αποτέλεσμα να μην αυξηθούν οι δαπάνες των ελληνικών νοικοκυριών. Παράλληλα οι εταιρείες, δεν έχουν μεγάλα προβλήματα στο να διασφαλίζουν άδειες από τις ειδικές επιτροπές έγκρισης για να μεταφέρουν χρήματα στο εξωτερικό. «Δεν μου αρέσει το να συμπληρώνω τόσες φόρμες και να τις καταθέτω, αλλά δεν μου δημιούργησαν μεγάλο πρόβλημα», ανέφερε η Καλυψώ Κανέλλη, ιδιοκτήτρια εταιρείας εισαγωγής ξυλείας.

Σύμφωνα με τη WSJ οι κανόνες που έχουν επιβληθεί δεν απέτρεψαν τους επενδυτές που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Για παράδειγμα η εταιρεία FOSUN έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στον τουρισμό και σε άλλες δραστηριότητες. Και τα capital controls δεν την αποθαρρύνουν στο να σχεδιάσει και άλλες επενδύσεις μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Ως προς τη φοροδιαφυγή, η εφημερίδα αναφέρει πως με τα μέτρα ελέγχου στη ροή κεφαλαίου οι Έλληνες αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν περισσότερο το πλαστικό χρήμα για το οποίο δεν ισχύουν οι περιορισμοί που ισχύουν για τα μετρητά.

Οι συναλλαγές με κάρτες τριπλασιάστηκαν από το 2014. Περισσότερες από 1 εκατ. νέες χρεωστικές κάρτες εκδόθηκαν το καλοκαίρι του 2015, πέντε φορές περισσότερες σε σχέση με την εποχή που δεν ίσχυαν τα capital controls.

Ως αποτέλεσμα, τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν κατά 1 δισεκατομμύριο ευρώ, σύμφωνα με αξιωματούχους, ένας από τους λόγους που αυξήθηκε τόσο πολύ το περσινό πρωτογενές πλεόνασμα.

Αλλά οι φόβοι για την ευστάθεια των ελληνικών τραπεζών, ένα μεγάλο κίνητρο για την επιβολή των capital controls, παραμένουν, εκτιμά η WSJ. Το 2016 οι τραπεζίτες επεξεργαζόταν ένα σχέδιο για τη χαλάρωση των περιορισμών, αλλά αυτό πάγωσε από τις διαμάχες για ένα νέο γύρο μέτρων λιτότητας που ώθησε τους Έλληνες να αποσύρουν περισσότερα χρήματα από τις τράπεζες.

Και χωρίς την επιστροφή της εμπιστοσύνης στις τράπεζες, η κυβέρνηση δεν θα μπορεί να άρει τους περιορισμούς. «Θα ήταν καταστροφή εάν αποσύραμε τα capital controls και αναγκαζόμασταν να τα επιβάλουμε εκ νέου», ανέφερε στη WSJ ανώτερο τραπεζικό στέλεχος.

«Πολλές επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ξένους τραπεζικούς λογαριασμούς για τις συναλλαγές τους», σχολιάζει ο κ. Μανεσιώτης και καταλήγει: «Ακόμα και εάν είχαν αρθεί τα capital controls, θα απαιτούσε πολύ χρόνο μέχρι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα ξανά. Κανένας δεν έχει λόγο να το κάνει αυτό [να άρει τα capital controls]»…