Μνήμες του 1989, από την περίοδο συγκυβέρνησης της ΝΔ με το Συνασπισμό που μετεξελίχθηκε στη συγκρότηση οικουμενικής κυβέρνησης «ξύπνησαν» την περασμένη εβδομάδα σε όσους γνωρίζουν την ιστορία και όσους την έζησαν. Η αλλαγή σκυτάλης της διερευνητικής εντολής σχηματισμού κυβέρνησης και τα σενάρια συγκυβέρνησης ΝΔ με την Αριστερά ή η σύσταση οικουμενικής κυβέρνησης θύμισαν σε πολλούς την περίοδο 1989-1992, όταν για πρώτη φορά έλαβε διερευνητική εντολή αριστερό κόμμα. Σκάνδαλα, ανταρσίες, πολιτικές γκρίνιες και μπόλικα... ντολμαδάκια είναι το σκηνικό που συνέθεσε τότε τις εξελίξεις στη χώρα εν καιρώ κυβερνητικών συνεργασιών.  

Το «βρώμικο» '89 του ΠΑΣΟΚ  

Στον απόηχο των λεγόμενων σκανδάλων του Κοσκωτά, του πολλά υποσχόμενου τραπεζίτη, ο οποίος ωστόσο στιγμάτισε τη θητεία του τότε πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου με «μίζες» που μάλιστα μεταφέρονταν μέσα σε κουτιά από πάμπερς όπως ισχυριζόταν- χωρίς να αποδειχθεί, ο Τύπος της εποχής, το πολιτικό σκηνικό το 1989 μόνον ρευστό θα μπορούσε να είναι. Τον ίδιο χρόνο εναντίον του Κοσκωτά ασκήθηκε ποινική δίωξη για κατάχρηση δισεκατομμυρίων δραχμών και η ΝΔ στρέφεται με βαριές κατηγορίες κατά του Ανδρέα Παπανδρέου και των τότε υπουργών Μένιου Κουτσόγιωργα, Γιώργου Πέτσου και Δημήτρη Τσοβόλα.

Υπό την οσμή των σκανδάλων η χώρα προχωρά σε εκλογές στις 18 Ιουνίου του 1989. Η ΝΔ, παρότι επικράτησε του ΠΑΣΟΚ με διαφορά 5 μονάδων (44,25% έναντι 39,15%), δεν κατόρθωσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, λόγω του εκλογικού συστήματος, που είχε ψηφίσει το ΠΑΣΟΚ. 

Έτσι, ο πρόεδρος της ΝΔ, Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Χαρίλαος Φλωράκης και ο Λεωνίδας Κύρκος αποφάσισαν τον  Ιούλιο του 1989 την προσυπογραφή μιας φιλελευθερο-κομμουνιστικής κυβέρνησης συνεργασίας έπειτα από την εντολή σχηματισμού που έλαβε ο πρώτος και με τη συμφωνία της ηγεσίας του ΚΚΕ. Για πρώτη φορά πραγματοποιείται συγκυβέρνηση μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και Αριστεράς, η οποία προκάλεσε πολλά θετικά αλλά και πικρόχολα σχόλια.

Το νέο κυβερνητικό σχήμα υπό τον Τζαννή Τζαννετάκη θα είχε αποστολή τη δρομολόγηση των διαδικασιών της απόδοσης ευθυνών σε υπουργούς του ΠΑΣΟΚ που εμπλέκονταν στο σκάνδαλο Κοσκωτά και την προετοιμασία αδιάβλητων εκλογών βάσει του ισχύοντος εκλογικού νόμου.

Τα ντολμαδάκια της Μαρίκας

Η επισφράγηση της συνεργασίας βέβαια λαμβάνει χώρα στο σπίτι του κ. Μητσοτάκη, όπου έγιναν διάσημα τα… ντολμαδάκια της Μαρίκας Μητσοτάκη που όμως… δεν μεγείρεψε!

Αυτά τα ντολμαδάκια έγιναν γνωστά στην πολιτική ζωή της χώρας, όταν στο σπίτι του κ. Μητσοτάκη στη Γλυφάδα ήταν καλεσμένοι οι «Κυρκοφλωράκηδες», όπως έλεγαν τότε στο ΠΑΣΟΚ τους ηγέτες της Αριστεράς. Συζήτησαν για την κυβερνητική συνεργασία, κάτι έφαγαν γιατί η συνάντηση έγινε αργά το βράδυ, αλλά, όπως έγραψε η Μαρίκα στο βιβλίο της, δεν υπήρχαν ντολμαδάκια.

Ο Φλωράκης πάντως έκτοτε έλεγε στον Μητσοτάκη: «Δεν θα μας καλέσεις επιτέλους να φάμε εκείνα τα περίφημα ντολμαδάκια της γυναίκας σου;».

Στις 7 Ιουλίου 1989, 144 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας κατέθεσαν πρόταση κατά του Ανδρέα Παπανδρέου και άλλων πέντε υπουργών του ΠΑΣΟΚ, για παράβαση του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Την πρόταση των βουλευτών της ΝΔ δεν υπέγραψαν οι βουλευτές του Συνασπισμού. 

Στις 21 Σεπτεμβρίου η Βουλή αποφάσιζει την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο για την υπόθεση των τηλεφωνικών υποκλοπών. Ο τέως πρωθυπουργός κατηγορήθηκε για το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας στην παγίδευση και παραβίαση  τηλεφωνημάτων και προφορικής συνομιλίας. 

Λίγες μέρες αργότερα η Βουλή αποφασίζει να παραπέμψει ξανά στο Ειδικό Δικαστήριο για το σκάνδαλο Κοσκωτά, αυτή τη φορά, τον Ανδρέα Παπανδρέου μαζί με τους υπουργούς της κυβέρνησής του Αγαμέμνονα Κουτσόγιωργα, Γεώργιο Πέτσο, Παναγιώτη Ρουμελιώτη και Δημήτρη Τσοβόλα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου κατηγορήθηκε για το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε απιστία και το αδίκημα της παθητικής δωροδοκίας για τη συμμετοχή του στο σκάνδαλο Κοσκωτά. Η συγκεκριμένη περίοδος χαρακτηρίστηκε από τους υποστηρικτές και τους υπουργούς του ΠΑΣΟΚ «βρώμικο ‘89» κάνοντας λόγο για πλεκτάνη της κυβέρνησης συνεργασίας εναντίον του Κινήματος.

Η συγκυβέρνηση ΝΔ - Συνασπισμού έλαβε τέλος στις 7 Οκτωβρίου, όταν και ολοκλήρωσε το έργο των παραπομπών. Προκηρύχθηκαν εκλογές για τις 5 Νοεμβρίου 1989, αλλά και πάλι δεν προέκυψε αυτοδύναμη κυβέρνηση. Μετά τις αποτυχημένες διερευνητικές εντολές σχηματίστηκε οικουμενική κυβέρνηση, ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, Αριστεράς, υπό τον Ξενοφώντα Ζολώτα.

Η οικουμενική κατέρρευσε, όταν απέτυχε να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας και προκηρύχθηκαν νέες εκλογές για τις 8 Απριλίου 1990. Ωστόσο, η συμφωνία της ηγεσίας του ΚΚΕ στην κυβέρνηση συνεργασίας του ’89 και η συμμετοχή του ΚΚΕ στην οικουμενική κυβέρνηση έχει προκαλέσει ανεπανόρθωτο πλήγμα στα ενδότερα του Κομμουνιστικού Κόμματος που σηματοδότησε η διαφωνία του τότε στελέχους και βουλευτή Κώστα Κάππου και μετέπειτα η ανταρσία της ΚΝΕ.  

Η ανταρσία της ΚΝΕ

Το ΚΚΕ αποφασίζει να καθαιρέσει το εκλεγμένο Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ και να διορίσει 15μελή επιτροπή στελεχών της εμπιστοσύνης της ηγεσίας του ΚΚΕ στη θέση του Κεντρικού Συμβουλίου, του οποίου επικεφαλής ήταν ο Γιώργος Γράψας.

Εκατοντάδες μέλη της ΚΝΕ έχουν συρρεύσει έξω από τα γραφεία της οργάνωσης για να αποτρέψουν επιχείρηση κατάληψης τους από τους «κομματικούς», ενώ δεκάδες δημοσιογράφοι περιμένουν την επιστροφή του Γιώργου Γράψα. «Θα υπακούσετε στην απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής;» είναι η ερώτηση. Η απάντησή του έμεινε στην ιστορία:  «Φυσικά και δεν θα υπακούσω!». Μετά και την κατάρρευση της οικουμενικής κυβέρνησης επέρχεται η ολοκληρωτική διάσπαση της ΚΝΕ και ιδρύεται το Νέο Αριστερό Ρεύμα.  

Συνοπτικά, λοιπόν μια συγκυβέρνηση που την διαδέχτηκε μια οικουμενική κυβέρνηση και όλα αυτά κράτησαν συνολικά μόλις δύο χρόνια, σχεδόν άλλαξε την ιστορία της χώρας....  

Αναστασία Γαλάνη