Ξημερώματα, στο σπίτι του στην Εκάλη. Στην αυλή, μετά το δείπνο, βρίσκονται ο Τηλέμαχος Χυτήρης, ο Νίκος Αθανασάκης, ο προσωπικός του γιατρός και φυσικά η Δήμητρα Λιάνη. Χαιρετά τους κυρίους έναν προς έναν δια χειραψίας και πριν καλά καλά φύγουν όλοι εκπνέει. Πέρασαν δεκαέξι χρόνια από την ημέρα που «έφυγε» ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέας Παπανδρέου, έπειτα από οξύ ισχαιμικό επεισόδιο. Όσοι τον γνώρισαν μιλούν για έναν θερμό, ευγενή, ευφυή και ιδεαλιστή άνθρωπο. Ήταν δεινός ρήτορας. Όταν έβγαινε στο μπαλκόνι έπειτα από κάθε εκλογική νίκη και άνοιγε διάπλατα τα χέρια του χαιρετίζοντας το πλήθος, οι ψηφοφόροι του Κινήματος παραληρούσαν. Οι ομιλίες του ήταν το ζώπυρο της εθνικής εμψύχωσης και της συσπείρωσης των θιασωτών του.

 «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» έγινε το σύνθημα του και η προάσπιση της «αλλαγής» υπό το τρίπτυχο «Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία και Κοινωνική Απελευθέρωση» ενδυνάμωσε γύρω από τον Ανδρέα Παπανδρέου ένα ευρύτατο φάσμα πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων.

 Στην κυβερνητική θητεία του «μεγάλου ηγέτη του ΠΑΣΟΚ» είναι αδύνατον να μην πιστώσει κανείς τις ριζικές αλλαγές στο εθνικό σύστημα υγείας, την καθιέρωση του ΑΣΕΠ, την αναθεώρηση του Συντάγματος το 1985 με τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, την αναγνώριση της εθνικής αντίστασης, την καθιέρωση της ψήφου στα 18, την καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων και την  εισαγωγή του μονοτονικού συστήματος.

 Ο… άλλος Ανδρέας

 Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε πάθος με την φωτογραφία και την τεχνολογία. Αναζητούσε ακόμα και στις πολιτικές παρέες πληροφορίες για νέα μοντέλα φωτογραφικής μηχανής, είχε στην κατοχή του μια εξαιρετική συλλογή φωτογραφιών και πάντα το πιο εξελιγμένο μοντέλο επαγγελματικής φωτογραφικής μηχανής. Δεν δίσταζε μάλιστα να χρησιμοποιήσει τον δικό του φωτογραφικό φακό ακόμη και παρουσία δημοσιογράφων, όπως έκανε επισκεπτόμενος τις Πρέσπες για την πολιτιστική εκδήλωση «Πρέσπεια» τραβώντας μερικές από τις ομορφότερες φωτογραφίες της συλλογής του.

 Ο αείμνηστος πολιτικός ήταν άνθρωπος με ελάχιστα αδύνατα σημεία, αλλά πολλές αδυναμίες. Εκτός από την τέχνη της φωτογραφίας ήταν λάτρης και των γυναικών κάτι που το αποδεικνύει το γεγονός ότι ενώ ήταν πρωθυπουργός δεν δίστασε επιστρέφοντας από το Χερφιλντ να παρουσιάσει την Δήμητρα Λιάνη στον ελληνικό λαό (ενώ ήταν παντρεμένος) γνέφοντάς της από τα σκαλιά του αεροπλάνου να τον συνοδεύσει προς τους δημοσιογράφους.

 Αγαπούσε την καλή ζωή, και μολονότι ήταν λιτοδίαιτος υπήρξε καπνιστής και λάτρης του ποτού, ενώ αρεσκόταν στα ξενύχτια και χόρευε καταπληκτικά ζεϊμπέκικο. Η Σωτηρία Μπέλλου στο κέντρο Δίας είχε αφιερώσει, στον τότε πρωθυπουργό το τραγούδι «Στα Τρίκαλα στα δυο στενά» και η ζεμπεκιά του Ανδρέα μένει στην ιστορία, ενώ στο κέντρο Περιβόλι του Ουρανού ο ίδιος ζητούσε παραγγελιά το «Αητός χωρίς φτερά» για να ανέβει στην πίστα.

 Η πορεία προς το ΠΑΣΟΚ

 Το 1936, ο Ανδρέας Παπανδρέου, μαθητής ακόμα, συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου για την αντιστασιακή του δράση. Το 1941 κατά το διάστημα της δικτατορίας του Μεταξά ο φοιτητής τότε της Νομικής Σχολής συλλαμβάνεται και βασανίζεται από την Ασφάλεια. Μετά την αποφυλάκισή του, με ελάχιστα χρήματα στην τσέπη  αναχωρεί για τις Η.Π.Α. όπου ακολουθεί πανεπιστημιακή σταδιοδρομία στα Οικονομικά και τη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.

Η πολιτική του καριέρα αρχίζει το 1962, με την εκλογή ως βουλευτή Αχαΐας του κόμματος της Ένωσης Κέντρου, της οποίας ηγείτο ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου.

 Στη δικτατορία των συνταγματαρχών, τον Απρίλιο του 1967, συλλαμβάνεται και τον επόμενο χρόνο αποφυλακίζεται και πηγαίνει στο εξωτερικό, πρώτα στη Σουηδία και μετά στον Καναδά. Μόλις αποκαθίσταται η Δημοκρατία στην Ελλάδα, επιστρέφει από την εξορία και ιδρύει, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, του οποίου γίνεται πρόεδρος.

Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, στις οποίες το ΠΑΣΟΚ κατεβαίνει με το σύνθημα της Αλλαγής, εκλέγεται πρώτο κόμμα με ποσοστό 48%. Ο Ανδρέας Παπανδρέου είναι πια πρωθυπουργός.

Στις εκλογές του 1985 το ΠΑΣΟΚ εκλέγεται και πάλι πρώτο κόμμα. Το 1988, ο Ανδρέας Παπανδρέου οδηγείται εσπευσμένα, στο Νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου όπου υπεβλήθη σε εγχείρηση καρδιάς. Την ίδια χρονιά παντρεύεται τη Δήμητρα Λιάνη. Στις εκλογές του 1989 το Κίνημα έρχεται δεύτερο κόμμα έχοντας ήδη ξεσπάσει το σκάνδαλο Κοσκωτά...

Τον Νοέμβριο του 1995 μεταφέρθηκε στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία τον οδήγησαν στην παραίτησή του από την πρωθυπουργία. Τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου του 1996 πεθαίνει από ανακοπή καρδιάς.

Αναστασία Γαλάνη