Το βίαιο ξέσπασμα στον αραβικό κόσμο κατά των ΗΠΑ μπορεί να είχε ως αφορμή την κυκλοφορία μιας αντιισλαμικής ταινίας, β' κατηγορίας, όμως υπάρχουν βαθύτερα και πολυεπίπεδα αίτια, που δημιουργήθηκαν από πολιτικές δεκαετιών στη Μέση Ανατολή, κατάλληλων για τη δημιουργία αντιαμερικανικού μένους.

Η επίμαχη και αναμφισβήτητα βλάσφημη ταινία, με τον ειρωνικό -για τους ισλαμιστές- τίτλο η «Αθωότητα των μουσουλμάνων» είναι μεν αμερικανική, αλλά στα πέντε εκατομμύρια δολαρια του κόστους της συνέβαλαν 100 εβραίοι δωρητές.

Για τον αραβικό κόσμο, ΗΠΑ και Ισραήλ αποτελούν δύο πρόσωπα του ίδιου κακού. Το Ισραήλ, με τη στάση του απέναντι στο παλαιστινιακό ζήτημα και φυσικά με τη στενή συμμαχία με την Ουάσινγκτον αποτελεί «κόκκινο πανί» για τους Άραβες. Ακόμα και σήμερα, η αντιπαράθεσή του με το Ιράν δηλώνει ξεκάθαρα τις επιθετικές του τάσεις, με την Τεχεράνη να εκφράζει ουσιαστικά όλη τη Μέση Ανατολή, απέναντι στη «μισητή Δύση» που, επί της ουσίας, αντικατοπτρίζεται στο Ισραήλ.


Η βαθύτερη αιτία είναι η ίδια η εξωτερική, ιμπεριαλιστική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, που κορυφώθηκε επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του νεότερου. Η επιρροή της υπεδύναμης των ΗΠΑ σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου -σχεδόν- και συγκεκριμένα στη Μέση Ανατολή των «λεπτών ισορροπιών», εξαιτίας θρησκευτικών παραγόντων, συντηρεί ένα μίσος που μεταμορφώνεται πολλές φορές σε τάση προς εκδικητικότητα.

Η στενή συμμαχία με τη Σαουδική Αραβία, με τον στρατό της Αιγύπτου -που εκφράστηκε επί τρεις δεκαετίες με τον Χόσνι Μουμπάρακ- και γενικότερα η υποστήριξη αυταρχικών καθεστώτων στον αραβικό κόσμο, που προκάλεσε μία ζωή-κόλαση στους πολίτες, είναι λογικό να έχει θρέψει μία βαθιά απέχθεια προς τις ΗΠΑ. Εξάλλου δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τη σχέση που είχαν ο Σαντάμ Χουσεΐν και ο Οσάμα μπιν Λάντεν με τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ.

Μιλώντας για την τελευταία δεκαετία μόνο, η επιδρομή των ΗΠΑ σε Ιράκ και Αφγανιστάν, υπό προσχήματα ουσιαστικά και δήθεν για την υπεράσπιση των πολιτών (!) επιδείνωσε την κατάσταση. Η βιομηχανία του πολέμου σε συνεργασία με αυτούς που πλούτισαν από την ανοικοδόμηση, γονάτισαν κυριολεκτικά τους ήδη διαλυμένους Αφγανούς και Ιρακινούς, αποκλείοντάς τους από την απατηλή ανάκαμψη της χώρας τους. Στα παραπάνω προστίθεται και η επέμβαση στη Λιβύη όπως και η κουβέντα εδώ και μήνες για επίθεση σε Συρία και Ιράν. Όλα αυτά, όπως είναι φυσιολογικό, οδήγησαν σε ακραίες ενέργειες εξτρεμισμού που εξέφρασαν το μίσος μέσω της βίας και της εκδίκησης.

Φυσικά δεν λείπουν και μεμονωμένα περιστατικά μικρότερης κλίμακας, όπως ο ανεκδιήγητος αμερικανός πάστορας Τέρι Τζόουνς, ο οποίος είχε απειλήσει το 2010 να κάψει εκατοντάδες αντίτυπα του Κορανίου στην επέτειο της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο ίδιος έκαψε τελικά ένα αντίτυπο τον περασμένο Μάρτιο προκαλώντας αναβρασμό στο μουσουλμανικό κόσμο και επεισόδια στο Αφγανιστάν με 16 θύματα, λέγοντας μάλιστα ότι «το Ισλάμ δεν είναι μία θρησκεία ειρήνης». Ο ίδιος, φυσικά, στηρίζει την επίμαχη ταινία.

Δυστυχώς αποδεικνύεται και σε αυτή την περίπτωση ότι η βία φέρνει βία. Όταν πρόκειται για καταπιεσμένους ανθρώπους, που είναι διατεθειμένοι να δώσουν και τη ζωή τους για τη θρησκεία τους, ένα μικρό φιτίλι όπως μία βλάσφημη ταινία ή μερικά σκίτσα του Μωάμεθ (στη Δανία το 2005) φτάνουν για να προκληθεί έκρηξη.

Βαγγέλης Βιτζηλαίος