Γράφει ο Βαγγέλης Βιτζηλαίος

Παρά την αναμενόμενη αποκλιμάκωση της έντασης, που αργά ή γρήγορα θα σημειωθεί στην Τουρκία, οι πολυήμερες διαδηλώσεις κατά του Ταγίπ Ερντογάν είναι πολύ πιθανό να σημαδέψουν τη συνέχεια της πολιτικής του καριέρας και να επηρεάσουν τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του.

Ο παντοδύναμος τούρκος πρωθυπουργός είδε μέσα σε μερικές νύχτες να κλονίζεται η εικόνα που είχε δημιουργήσει βήμα-βήμα εδώ και χρόνια.

Ο ισλαμιστής ηγέτης της Τουρκίας και επίδοξος -άτυπος- ηγεμόνας της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής είδε, με αφορμή ένα πάρκο, το όνομά του να φιγουράρει δίπλα σε διόλου κολακευτικούς πολιτικο-ιστορικούς όρους όπως «σουλτάνος» και δικτάτορας. 

Ο Ερντογάν, κι ενώ η Τουρκία βρίσκεται σε οικονομικό ζενίθ, κατηγορείται από χιλιάδες πολίτες για όσα κατηγορήθηκαν οι αυταρχικοί ηγέτες-θύματα της Αραβικής Άνοιξης. 

Τον Σεπτέμβριο του 2011 είχε επισκεφθεί την Αίγυπτο, την Τυνησία και τη Λιβύη για να δείξει ότι στέκεται δίπλα στους εξεγερμένους. Όμως, δύο σχεδόν χρόνια μετά αντιμετωπίζει μία αντίστοιχη «τουρκική άνοιξη» που κάθε άλλο παρά καλό κάνει στη διεθνή εικόνα του. Γι' αυτό το λόγο, εξάλλου, δεν αναβάλλει την περιοδεία του στις χώρες του Μαγρέμπ (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία) αφού χρειάζεται άμεση επικοινωνιακή «τόνωση».

Φυσικά, δεν ήταν μόνο η διεθνής εικόνα του Ερντογάν που υπέστη ρωγμές. Οι βίαιες διαδηλώσεις κατά του προσώπου του έδειξαν ότι ο τούρκος πρωθυπουργός δεν έχει πλέον την απόλυτη ελευθερία κινήσεων στο εσωτερικό της χώρας. Η Τουρκία είναι μία χώρα με πολλές κοινωνικοπολιτικές ιδιαιτερότητες. Κουρδικό ζήτημα, κεμαλισμός, θρησκευτικές μειονότητες, ζητήματα κοινωνικών ελευθερίών (βλ. αλκοόλ) δεν βρίσκονται εκτός τουρκικής πραγματικότητας, όπως θα ήθελε ο Ερντογάν, κάθε άλλο. 

Η γενικευμένη αντίδραση για μία σχετικά ασήμαντη αφορμή έδειξε ότι η προσπάθεια του ηγέτη του AKP για συγκέντρωση περισσότερων εξουσιών, μέσω ανάληψης του προεδρικού θώκου της Τουρκίας δεν πρόκειται να είναι περίπατος. 

Η σύγχυση του τούρκου πρωθυπουργού φάνηκε ιδιαίτερα από την αναφορά του στην ιστοσελίδα της κοινωνικής δικτύωσης Twitter, όταν τη χαρακτήρισε «απειλή για την κοινωνία» αφού «μπορούν να ειπωθούν εκεί τα καλύτερα παραδείγματα ψεμάτων».

Είναι ενδεικτικό το άρθρο του Μουράτ Γιετκίν, αρθρογράφου της Hurriyet, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «το κύμα διαμαρτυριών στην πλατεία Ταξίμ μετατράπηκε στην πρώτη δημόσια ήττα της πανίσχυρης εικόνας του πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν» προσθέτοντας ότι τα γεγονότα αυτά «σηματοδότησαν μία στροφή στο ισχυρότατο ίματζ του τούρκου ηγέτη».