Γράφει ο Βαγγέλης Βιτζηλαίος

Η άγρια καταστολή που έχει επιλέξει ο τούρκος πρωθυπουργός, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στους διαδηλωτές της πλατείας Ταξίμ και του πάρκου Γκεζί, φαίνεται πως δεν έχει συνέπειες μόνο σε κοινωνικό επίπεδο, αλλά και σε πολιτικό, τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό.

Ο ηγέτης του AKP έχει θέσει σε κίνδυνο τις πολιτικές του συνεργασίες και «φιλίες» με την στρατηγική της πυγμής που εφαρμόζει στην υφιστάμενη κρίση.

Δυσφορία του Λευκού Οίκου

Η χθεσινή τηλεφωνική συνομιλία του τούρκου πρωθυπουργού με τον Μπαράκ Ομπάμα μόνο ευχάριστη δεν ήταν για τον Ερντογάν, αφού ο αμερικανός πρόεδρος του τόνισε τη σημασία που δίνει η Ουάσινγκτον στην «μη βία» και στο δικαίωμα των πολιτών να πραγματοποιούν ειρηνικές συγκεντρώσεις. Ουσιαστικά, του εξέφρασε την ενόχληση των Ηνωμένων Πολιτειών για την αναταραχή στη σύμμαχο Τουρκία.

 Ο αμερικανός πρόεδρος έχει πολύ στενή σχέση με τον τούρκο πρωθυπουργό, θεωρώντας τον ως έναν από τους πολιτικούς του «φίλους», με τον οποίο είχαν ανταλλάξει μέχρι και απόψεις για την ανατροφή των παιδιών, κατά την επίσκεψη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο. Όμως, με τις συνεχιζόμενα γεγονότα στην Τουρκία, που σημαδεύονται από τις βίαιες αντιδράσεις των αστυνομικών δυνάμεων, ο Ομπάμα φαίνεται πως δυσφορεί. Όπως αναφέρει το Foreign Policy ο αμερικανός πρόεδρος δεν κάνει αναφορές στην τουρκική κρίση αυτοπροσώπως, αλλά αφήνει τον εκπρόσωπό του, Τζέι Κάρνεϊ και τον επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζον Κέρι, να σχολιάζουν. Είναι ένα έμμεσο μήνυμα δυσαρέσκειας και αποστασιοποίησης προς τον τούρκο ηγέτη.

Εσωκομματική διαφοροποίηση

Τα προβλήματα του Ερντογάν είναι, πάντως, περισσότερα στο εσωτερικό και μάλιστα στο ίδιο του το κόμμα. Σημειώνεται ότι πριν από μερικές ημέρες, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Taraf υπήρξε εσωκομματική σύγκρουση του ισλαμιστή ηγέτη με το νο. 2 της κυβέρνησης και αντιπρόεδρο, Μπουλέντ Αρίντς, κατά τη διάρκεια υπουργικού συμβουλίου. Ο Αρίντς δέχθηκε κριτική από τον Ερντογάν διότι έκανε λόγο για ανάγκη ηπιότερων πολιτικών απέναντι στους διαμαρτυρομένους. Αποτέλεσμα ήταν να απειλήσει με παραίτηση ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης που δεν έγινε πραγματικότητα, μετά την «πυροσβεστική» παρέμβαση του προέδρου της Τουρκίας, Αμπντουλάχ Γκιούλ.

Λίγο πριν είχε προηγηθεί αντιπαράθεση και μεταξύ Ερντογάν-Γκιούλ, αφού ο τούρκος πρόεδρος κράτησε αποστάσεις από την επιθετική γραμμή του επί χρόνια συμμάχου του, με τον οποίο έχουν συνεργαστεί από τη δεκαετία του '90 για την άνοδο του πολιτικού Ισλάμ στην εξουσία. Ο Γκιούλ δήλωσε με νόημα ότι «δημοκρατία δεν είναι μόνο νίκη στις εκλογές, αλλά και οι αντιδράσεις με ειρηνικό τρόπο. Εάν υπάρχουν ενστάσεις δεν υπάρχει τίποτα πιο φυσιολογικό και δημοκρατικό από το να εκφραστούν». Ο Γκιούλ θεωρείται μετριοπαθής, σε αντίθεση με τον «εκρηκτικό» Ερντογάν, διαφορά που φαίνεται ξεκάθαρα στις ημέρες αναταραχής.

Σύμφωνα με το περιοδικό Spiegel, πάντως, που επικαλείται σχετικό αμερικανικό διπλωματικό τηλεγράφημα που είχε διαρρεύσει μέσω Wikileaks, ο Γκιούλ κατακρίνει σε κάθε ευκαιρία τον πρωθυπουργό της Τουρκίας θέλοντας «να τον κάνει να δείχνει κακός», με στόχο να τον εκτοπίσει από την εξουσία. Και τώρα θα φανεί εάν πράγματι είναι η κατάλληλη ευκαιρία.

Ο Ερντογάν συνεχίζει να τραβάει επικίνδυνα το σχοινί ρισκάροντας τις σχέσεις με τους συνεργάτες και συμμάχους του.