Γκουαντάναμο, η επίγεια κόλαση των κρατουμένων

Γκουαντάναμο, η επίγεια κόλαση των κρατουμένων

Γράφει ο Παναγιώτης Βελισσάρης - Λυμπερίδης

Με τις φλόγες ακόμα να καίνε στο σημείο που κάποτε δέσποζαν οι Δίδυμοι Πύργοι στη Νέα Υόρκη και το σοκ από την τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001, ο τότε πρόεδρος Τζορτζ Μπους αποφάσιζε να εξαπολύσει ένα ανελέητο κυνήγι μαγισσών.

Ήταν ο περίφημος «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας», κατά τη διάρκεια του οποίου οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, αφήνοντας χιλιάδες «παράλληλες» απώλειες στο διάβα τους, και συλλαμβάνοντας στον σωρό και αδιακρίτως ισλαμιστές πολίτες των δύο χωρών, (αλλά και άλλων της ευρύτερης περιοχής) ως ύποπτους συμμετοχής στην Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν.

Για τον λόγο αυτό η κυβέρνηση Μπους αποφάσιζε το Ιανουάριο το 2002 να φτιάξει τη δική της «Μακρόνησο» στη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο, όπου οι πράκτορες της CIA και άλλων μυστικών υπηρεσιών θα μπορούσαν να εφαρμόσουν όλο το «ρεπερτόριο» των τεχνικών ανάκρισης – ακόμα και τις ποιο παράνομες, ώστε να αποσπάσουν τις πληροφορίες που έψαχναν για φτάσουν στον άφαντο για πολλά χρονια Οσάμα Μπιν Λάντεν, τον αρχηγό της Αλ Κάιντα.

Άνθρωποι χωρίς ταυτότητα

Πολλούς από τους συλληφθέντες κυριολεκτικά εξαφανιζόταν, με τις συλλήψεις τους να παραβιάζουν κάθε έννοια του διεθνούς δικαίου. Αυτός άλλωστε ήταν και ο σκοπός: Οι κρατούμενοι, θεωρούνταν ως «μαχητές του εχθρού», πολλοί δικάστηκαν από στρατιωτικές επιτροπές και όχι από κανονικά δικαστήρια, ενώ σε ακόμη περισσότερους ποτέ δεν επιβλήθηκε κάποια κατηγορία για κάτι συγκεκριμένο.

Για την ακρίβεια, σύμφωνα με έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, κατά τα πρώτα δέκα χρόνια λειτουργίας του Γκουανάναμο, μία μόνο από τις 779 περιπτώσεις κρατουμένων έχει μεταφερθεί στις ΗΠΑ για την άσκηση δίωξης σε κανονικό ομοσπονδιακό δικαστήριο.

«Δεν αισθάνομαι κανονικός άνθρωπος»

Από πολλούς, η φυλακή αυτή αποκαλείται κολαστήριο... Οι μαρτυρίες στα 11 χρόνια λειτουργίας, ξεπερνούν πολλές φορές τα όρια της φαντασίας, με τους κρατούμενους που πέρασαν από εκεί να αποκτούν μνήμες που θα τους ακολουθούν για πάντα.

«Το Γκουαντάναμο ήταν μία επίγεια κόλαση και ακόμη δεν αισθάνομαι κανονικός άνθρωπος, όμως ευχαριστώ τον Αλλάχ γιατί με κράτησε στη ζωή και γιατί με προφύλαξε από σωματικές και ψυχικές διαταραχές, όπως πολλοί από τους φίλους μου» υποστήριξε ένας κρατούμενος ο οποίος πέρασε περισσότερα από οκτώ χρόνια δίχως ποτέ να του επιβληθεί κάποια κατηγορία.

Οι «τεχνικές» ανάκρισης – ένας ευφημισμός που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ για τα βασανιστήρια- άγγιζαν τα όρια της βαρβαρότητας. Οι ανακριτές σε μία προσπάθεια να αποσπάσουν «πληροφορίες», εξωθούσαν τους κρατούμενους κυριολεκτικά στα άκρα: Αποστέρηση ύπνου για πολλές ημέρες, αποστέρηση των αισθήσεων, εικονικοί πνιγμοί, ξυλοδαρμοί, ηλεκτροσόκ, γυμνή έκθεση και εξευτελισμό, ακόμα και σε σεξουαλικά βασανιστήρια, κατά τα οποία γυναίκες δεσμοφύλακες χρησιμοποιούν τα γυναικεία τους θέλγητρα για να εκμαιεύσουν πληροφορίες και να ταπεινώσουν τους κρατούμενους.

Μάλιστα, το Wikileaks παλαιότερα είχε αποκαλύψει και μερικά από τα εγχειρίδια με τις τεχνικές που θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι ανακριτές. Περιείχαν μεταξύ άλλων μελέτες για κινεζικά βασανιστήρια, με κεφάλαια όπως «Ημι-ασιτία», «Αξιοποίηση των πληγών», «Βρώμικο, μολυσμένο περιβάλλον», «Πώς να κάνετε το θύμα να εξαρτάται από τον ανακριτή» και «Αποδυνάμωση της ψυχικής και σωματικής ικανότητας αντίστασης».

Όλοι πέρασαν από ανακρίσεις με σαφή στόχο, από την πλευρά της CIA, να απομονωθούν κυριολεκτικά και μεταφορικά από το περιβάλλον τους και τα αποτελέσματα για πολλούς από αυτούς είναι μη αναστρέψιμα: Κατάθλιψη, μετατραυματικό σοκ, ενώ έχουν εμφανιστεί και περιστατικά σχιζοφρένειας.

Το μαρτύριο της αναγκαστικής σίτισης

Εκτός αυτού, οι δεσμοφύλακες δεν δείχνουν ίχνος σεβασμού στην πίστη των ισλαμιστών κρατουμένων γεγονός που προσφάτως υπήρξε η αφορμή της πρώτης συντονισμένης αντίδρασης.

Περισσότεροι από 100 κρατούμενοι (από τους συνολικά 196) ως απάντηση των προσβολών που δέχονται και απηυδισμένοι από το γεγονός ότι κρατούνται για πολλά χρόνια δίχως να τους απαγγελθούν κατηγορίες βρίσκονται σε απεργία πείνας από τον Απρίλιο.

Και οι 45 που βρίσκονται σε σοβαρότερη κατάσταση, πλέον σιτίζονται αναγκαστικά, μία διαδικασία η οποία από μόνη της θυμίζει βασανιστήριο: Ένας μακρύς, λεπτός πλαστικός σωλήνας μήκους ενός περίπου μέτρου εισέρχεται από τη μύτη για να φτάσει βαθιά στον οισοφάγο.

Οι εκπρόσωποι μεγάλων οργανισμών υπεράσπισης των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων στις ΗΠΑ πιστεύουν πως είναι λάθος να υποβάλλονται οι κρατούμενοι του Γκουαντάναμο σε αναγκαστική σίτιση, αλλά δείχνει ιδιαίτερη ασέβεια όταν αυτή γίνεται κατά τη διάρκεια του Ραμαζανίου.

Σε μία προσπάθεια να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη για το ζήτημα αυτό, ο δημοφιλής ράπερ Mos Def, γνωστός σήμερα με το όνομα Γιασίν Μπέι, δέχτηκε να υποβληθεί σε αναγκαστική σίτιση, και βρέθηκε – έστω και για λίγο- στη θέση των εκατοντάδων κρατουμένων του Γκουαντάναμο.

Η ατολμία του Ομπάμα

Και όμως, παρά τις αντιδράσεις διεθνών οργανισμών, αλλά και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μόλις τον Ιούνιο ξεκίνησαν οι διαδικασίες για το κλείσιμο της φυλακήςκολαστήριο, με την τοποθέτηση ενός συντονιστή που θα επιβλέπει τη μεταφορά των κρατουμένων σε άλλες φυλακές.

Παρά το γεγονός ότι ήταν προεκλογική του υπόσχεση ήδη από το 2008 όταν και διεκδικούσε την πρώτη του θητεία, ο Μπαράκ Ομπάμα έκανε ελάχιστα προς την κατεύθυνση του κλεισίματος του Γκουαντάναμο, και πολλές φορές έχει δεχθεί επικρίσεις για την ατολμία που επέδειξε.

Η πρόταση του το 2009 απορρίφθηκε από το Κογκρέσο και έκτοτε απλά περιορίστηκε σε μερικά λεκτικά πυροτεχνήματα, αφού εν τέλει κατά τη διάρκεια της θητείας του υιοθέτησε και πολλές από τις επιλογές του προκατόχου του, συνεχίζοντας ουσιαστικά τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», ακόμα και μετά την εκτέλεση του αρχηγού της Αλ Κάιντα Οσάμα Μπιν Λάντεν.

Κάπως έτσι, 11 ολόκληρα χρόνια μετά, το μνημείο της ντροπής που «έστησαν» οικοδόμησε η κυβέρνηση Μπους για να «στοιβάξει» τους εχθρούς της «Δημοκρατίας», και που ο διάδοχός του Μπαράκ Ομπάμα συνέχισε τη λειτουργία του, στέκει «αγέρωχο», γεμίζοντας με φρικτούς εφιάλτες τις νύχτες όσων πέρασαν από τα κελιά του...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο