Οι πιέσεις της Μέρκελ στον Θαπατέρο και το δημοψήφισμα του Παπανδρέου

Οι πιέσεις της Μέρκελ στον Θαπατέρο και το δημοψήφισμα του Παπανδρέου

Επιμέλεια: Παναγιώτης Βελισσάρης - Λυμπερίδης

Ήταν ένα βροχερό βράδυ του Νοεμβρίου του 2011 στις Κάννες, παραμονές της Συνόδου Κορυφής των G20  και το κλίμα στους διαδρόμους του «Παλέ ντε Φεστιβάλ» μύριζε... μπαρούτι. Η ευρωζώνη κρεμόταν στην κυριολεξία από μία κλωστή, αφού η Ισπανία αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, η Ιταλία το ίδιο, και ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Γιώργος Παπανδρέου μόλις είχε αποφασίσει να προχωρήσει σε δημοψήφισμα για την έγκριση της δανειακής σύμβασης που είχε συμφωνηθεί στη Σύνοδο Κορυφής της 26ης Οκτωβρίου.

Και αυτές ακριβώς τις δραματικές και γεμάτες νεύρα διαπραγματεύσεις περιγράφει μεταξύ άλλων το βιβλίο του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας Χοσέ Λουίς Θαπατέρο που τιτλοφορείται «El Dilema- 600 dias de vertigo» (Το δίλημμα-600 ημέρες ιλίγγου) και κυκλοφορεί αύριο. 

Στα αποσπάσματα του βιβλίου που εξασφάλισε και δημοσίευσε το πρακτορείο Reuters, το οποίο σημειωτέον είναι το πρώτο που εκδίδεται κατά τη διάρκεια της κρίσης από έναν πρωθυπουργό που βίωσε από κοντά αυτές τις ώρες, γίνεται μία καταγραφή των συζητήσεων στα περιθώρια της συνόδου, αλλά και τις πιέσεις που δέχθηκαν η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία.

Παράλληλα, γίνεται και μία καταγραφή του τεταμένου δείπνου όπου μεταξύ άλλων βρέθηκαν ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, καθώς και η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα και η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ.

Η πρόταση για μνημόνιο στην Ισπανία

Ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας αναφέρεται για την χωρίς περιστροφές πρόταση της Γερμανίδας καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ να μπει η χώρα του στο μνημόνιο:  «Με χαιρέτησε ευγενικά και σχεδόν χωρίς καμία άλλη εισαγωγή, έριξε την πρόταση (για μνημόνιο) για την οποία δεν είχαμε καμία πρότερη ένδειξη (...)».

Σύμφωνα με τα όσα εξιστορούνται, η Μέρκελ ρώτησε τον Θαπατέρο εάν θα ήταν πρόθυμος να ζητήσει προληπτική χρηματοδότηση 50 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ, ενώ όπως λέει άλλα 85 δισ. Ευρώ προοριζόταν για την Ιταλία.

Η «απάντησή μου ήταν ένα ξεκάθαρο όχι» διηγείται ο πρώην πρωθυπουργός και υποστηρίζει ότι εξήγησε στην Γερμανίδα καγκελάριο ότι η Ισπανία ακόμη είχε τη δυνατότητα να εξασφαλίσει χρηματοδότηση από τις αγορές, ενώ όπως γράφει, είχε λάβει όσα μέτρα είχαν συμφωνηθεί με την ευρωζώνη για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών απέναντί της. 

Εξάλλου, ήταν προεκλογική περίοδος. «Το μικρό χρονικό διάστημα που χρειάστηκε η διερμηνεία, έμοιαζε αιωνιότητα» θυμάται ο Θαπατέρο και περιγράφει την απάντηση της Μέρκελ: «Στο τέλος, είπε στα αγγλικά, κοιτάζοντας με στα μάτια: Οk. Καταλαβαίνω».

«Μπορώ να σκεφτώ καλύτερους τρόπους για να αυτοκτονήσω»

Επειτα από την αρνητική απάντηση του Θαπατέρο, οι Ευρωπαίου στράφηκαν προς τον Γιώργο Παπανδρέου όπου και του άσκησαν αφόρητες πιέσεις ώστε να αποσύρει την πρόταση που μόλις είχε κάνει για το δημοψήφισμα επί της δανειακής σύμβασης, όπως περιγράφει ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας.

Παράλληλα, μεγάλο μέρος των διαπραγματεύσεων στράφηκε και στην προσπάθεια να πεισθεί να αποδεχθεί δάνειο του ΔΝΤ ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Σίλβιο Μπερλουσκόνι, αφού οι παριστάμενοι ήλπιζαν ότι κάτι τέτοιο θα απέτρεπε την εξάπλωση της ελληνικής κρίσης.

Ενδεικτικό και των πιέσεων που δέχθηκε η ιταλική πλευρά ήταν και η φράση που αποδίδει ο Χοσέ Λουίς Θαπατέρο στον τότε υπουργό Οικονομικών της Ιταλίας Τζούλιο Τρεμόντι: «Μπορώ να σκεφτώ καλύτερους τρόπους για να αυτοκτονήσω». 

Μάλιστα ο Ισπανός σοσιαλιστής σημειώνει ότι στους διαδρόμους ήδη ψιθυριζόταν το όνομα του Μάριο Μόντι, του τεχνοκράτη που διαδέχθηκε στην πρωθυπουργία τον Σίλβιο Μπερλουσκόνι, τον Νοέμβριο του 2011.

Ο Θαπατέρο μάλιστα συγκρίνει τη στάση της ιταλικής πλευράς με το... περιβόητο κατενάτσιο,  δηλαδή μία αμυντική τακτική, η οποία εν τέλει οδήγησε σε έναν συμβιβασμό: Ο Μπερλουσκόνι δέχθηκε την επίβλεψη του ΔΝΤ στις μεταρρυθμίσεις, δίχως ωστόσο να λάβει δάνειο.

Βαρύτατες προσβολές στο δείπνο

Φέρνοντας στη μνήμη του ξανά τα γεγονότα, ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας περιγράφει τη σύνοδο εκείνη ως «ένα οχυρό πολιορκημένο από τις αγορές», μεταφέροντας ένα κλίμα πανικού μεταξύ των ηγετών και την αίσθηση μια κάποιας «ανικανότητας των δημοκρατικών κυβερνήσεων, απέναντι στις αγορές», ενώ κάνει λόγο για ένα ιδιαίτερα τεταμένο δείπνο, στο οποίο οι Ευρωπαίοι ενώπιον ενός «χαμένου στις σκέψεις του» Μπαράκ Ομπάμα, αντάλλαξαν βαριές προσβολές με αφορμή γεγονότα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Χαρακτηριστικό της έντασης που επικράτησε στο δείπνο είναι και το ότι παρά το γεγονός ότι δεν αναφέρει ποιος είπε τι σε ποιον, ο Θαπατέρο σημειώνει ότι οι ορισμένοι Ευρωπαίοι πολιτικοί προέβαλαν την άποψη ότι η Γερμανία είχε μια ειδική ευθύνη να διαφυλάξει την συνοχή της Ευρώπης, εξαιτίας του ναζιστικού παρελθόντος της.

Τελικά όλα πήραν το δρόμο τους. Στην Ιταλία, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι έδωσε τη θέση του στον Μάριο Μόντι και η χώρα εφάρμοσε ένα πρόγραμμα λιτότητας και στην ίδια τροχιά συνεχίζει μέχρι και τις ημέρες μας, ο διάδοχός του Μάριο Λέτα

Στην Ισπανία, τις εκλογές κέρδισε το Λαϊκό Κόμμα του Μαριάνο Ραχόι, και έξι μήνες μετά το θερμό επεισόδιο των Καννών, και η χώρα αναγκάστηκε να ζητήσει βοήθεια από την ΕΕ με συγκεκριμένο στόχο: Την αναδιάρθρωση των προβληματικών τραπεζών της, με αντάλλαγμα και εκεί τις σκληρές περικοπές...

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο