Το δίλημμα Γιανουκόβιτς, οι διαδηλώσεις και στο βάθος η καταρρέουσα οικονομία

Το δίλημμα Γιανουκόβιτς, οι διαδηλώσεις και στο βάθος η καταρρέουσα οικονομία

Γράφει ο Παναγιώτης Βελισσάρης - Λυμπερίδης

Στις φλόγες έχει τυλιχθεί τις τελευταίες εβδομάδες η Ουκρανία, έπειτα από το βέτο του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς στη συμφωνία διασύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα αμήχανα μπρος - πίσω, τη στιγμή που η οικονομία της χώρας οδεύει πρόσω ολοταχώς προς την κατάρρευση, και τις μαζικές διαδηλώσεις να έχουν γίνει καθημερινότητα.

Η έκρηξη που ήρθε μετά την απόφαση του προέδρου της χώρας, ήταν και η αφορμή που έψαχναν οι δυτικοί για να ασκήσουν αφόρητες πιέσεις προς την Ουκρανία, με τις ΗΠΑ στο σημείο να απειλούν ακόμη και με βαριές οικονομικές κυρώσεις.

Η βίαιη καταστολή των φιλοευρωπαϊκών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στους δρόμους του Κιέβου προκάλεσε την έντονη αντίδραση των Δυτικών, η οποία εμπεριείχε και μία δόση... φιλικής παραίνεσης προς τον Γιανουκόβιτς, ώστε να ξανασκεφτεί καλύτερα το βέτο που είχε θέσει Και αυτό όπως φαίνεται έκανε ο Ουκρανός πρόεδρος, ο οποίος έπειτα από πολλές παλινδρομήσεις, συμφώνησε να πραγματοποιηθούν νέες διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση με προοπτική να υπογραφεί η τελική συμφωνία διασύνδεσης την άνοιξη του 2014.

Η οικονομία καταρρέει

Η αλλαγή της στάσης του Γιανουκόβιτς έρχεται σε μία εποχή που η οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα χρεοκοπίας. Με κατά κεφαλήν εισόδημα να ανέρχεται σε 2500 δολάρια το χρόνο, το ποσοστό των κατοίκων που ζουν κάτω από τα όρια της φτώχειας σε 25% και την ανάπτυξη να είναι σε μηδενικά επίπεδα, το 2014 η Ουκρανία θα πρέπει να αποπληρώσει χρέη ύψους 7 δισ. δολαρίων. Την ίδια ώρα το έλλειμμα του προϋπολογισμού είναι αυξημένο, ενώ μεγάλου ύψους είναι και οι απλήρωτοι λογαριασμοί προς τη Ρωσία για την προμήθειες φυσικού αερίου.

Ενδεικτικά, τον περασμένο Οκτώβριο η Gazprom ζήτησε από την κυβέρνηση να πληρώσει χρέος ύψους 882 εκατομμυρίων. Ένας από τους λόγους που έσπασε η αρχική συμφωνία εμπορικής διασύνδεσης με την ΕΕ ήταν και το γεγονός ότι δεν προβλεπόταν η παροχή αξιόλογης οικονομικής βοήθειας, μόλις 610 εκατομμύρια ευρώ, ένα ποσό απειροελάχιστο μπροστά στα 17 δισ. ευρώ που ζήτησε την περασμένη Τετάρτη ο Ουκρανός πρωθυπουργός Μικόλα Αζάροφ.

Επαχθείς όροι

Εν τέλει, αυτό που προβλέπεται στον οδικό χάρτη που συμφωνήθηκε την Πέμπτη είναι και η διαμεσολάβηση των Βρυξελλών για την παροχή δανείου από πλευράς του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τη στιγμή που ο Επίτροπος Αρμόδιος για τη Διεύρυνση Στέφαν Φούλε δήλωνε ότι και η ΕΕ θα έδινε το... κατιτίς της στους Ουκρανούς σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας, αποφεύγοντας ωστόσο να μιλήσει με συγκεκριμένους αριθμούς.

Το ζεστό χρήμα που υπόσχεται η ΕΕ φυσικά δεν δίνεται άνευ όρων, με τον Γιανουκόβιτς, συχνά πυκνά να καταγγέλλει ότι οι όροι που θέτουν Βρυξέλλες και ΔΝΤ είναι επαχθείς, με μέτρα λιτότητας όπως πάγωμα μισθών και συντάξεων, αλλά και αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και του φυσικού αερίου.

Η ρωσική αρκούδα δελεάζει και... απειλεί

Η Μόσχα από την πλευρά της βλέπει με ανησυχία την κοσμογονική αλλαγή που βρίσκεται στον ορίζοντα, και έκανε με τη σειρά της ανάλογες προτάσεις στην ουκρανική κυβέρνηση, με κυριότερες την διασύνδεση στην ευρασιατική ένωση, τις προνομιακές τιμές στην αγορά του φυσικού αερίου και τις φθηνές πιστώσεις προς τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, δεν παρέλειψε προχωρήσει σε απειλές, και τον τελευταίο καιρό, το Κρεμλίνο σε κάθε ευκαιρία καθιστούσε σαφές στο Κίεβο ότι η στροφή της Ουκρανίας προς τους Ευρωπαίους γείτονές της θα της στοίχιζε ακόμη σοβαρά την οικονομία του. Χαρακτηριστικά, ένα πολύ μεγάλο μέρος των συναλλαγών της Ουκρανίας διεξάγεται με τη Ρωσία, ενώ η βιομηχανία και τα νοικοκυριά είναι εξαρτημένα από το ρωσικό αέριο και σε περίπτωση της οριστικής στροφής προς την ΕΕ, η χώρα θα αναγκαστεί να πρέπει να πληρώσει την τιμή της αγοράς, χάνοντας τα προνόμια που είχε μέχρι πρότινος.

Μια τέτοια αύξηση της τιμής θα ήταν ενδεχομένως και τη χαριστική βολή στο Κίεβο, ωστόσο, οι προβληματισμοί δεν σταματούν εδώ, αφού σε περίπτωση οριστικής συμφωνίας, πολλοί είναι αυτοί που προβληματίζονται με την ενδεχόμενη αντίδραση της Μόσχας. Άλλωστε, δεν είναι και μακρυά η εμπειρία του 2009, όταν η Ρωσία διέκοψε την παροχή φυσικού αερίου προς την Ουκρανία -απ όπου και διέρχονται οι σημαντικότεροι αγωγοί προς τη δύση- εξαιτίας μία διαφωνίας για τις τιμές, που προκάλεσε ελλείψεις σε όλη στην Ευρώπη.

Σε κάθε περίπτωση, ο Γιανουκόβιτς αυτή τη στιγμή ισορροπεί κυριολεκτικά σε τεντωμένο σκοινί. Από τη μία οι πιέσεις των Βρυξελλών και η ανάγκη για χρηματοδότηση και από την άλλη οι ενδεχόμενες συνέπειες μίας απομάκρυνσης από τη ρωσική σφαίρα επιρροής. Μέσα σε όλα αυτά έχει να αντιμετωπίσει τις μαζικές φιλοευρωπαϊκές διαδηλώσεις στο Κίεβο.

Διαδηλωτές και πολιτικοί δεν φαίνονται να πείθονται και από την τελευταία δέσμευση προς την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και ζητούν την απομάκρυνση τόσο του ίδιου, όσο και της κυβέρνησης του Μικόλα Αζάροφ, αλλά και την απελευθέρωση της πρώην πρωθυπουργού Γιούλιας Τιμοσένκο.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Ουκρανία θα περάσει έναν θερμό (πολιτικά) χειμώνα, ο οποίος όπως όλα δείχνουν θα καθορίσει και την πορεία της χώρας προς το μέλλον.
 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο