Οι σκοταδιστές στην αντεπίθεση – Η λογοκρισία στις ΗΠΑ αυξήθηκε 53% το 2013

Οι σκοταδιστές στην αντεπίθεση – Η λογοκρισία στις ΗΠΑ αυξήθηκε 53% το 2013

Γράφει ο Παναγιώτης Βελισσάρης - Λυμπερίδης

Πολλοί πιστεύουν πως τον 21ο αιώνα, και έπειτα από τα σκληρά μαθήματα των περασμένων αιώνων, πως η λογοκρισία περιορίζεται μονάχα σε μερικές μονάχα γωνιές του πλανήτη, σε χώρες όπου τα ηνία κατέχουν θεοκρατικά καθεστώτα και θρησκευτικές ελίτ. Μία άποψη που αποδεικνύεται λανθασμένη, καθώς στον «ανεπτυγμένο» Δυτικό κόσμο, και συγκεκριμένα στις ΗΠΑ κάθε χρόνο όλο και περισσότερα βιβλία απαγορεύονται από δημόσιες και σχολικές βιβλιοθήκες.

Μία χώρα που οι κατά καιρούς κυβερνήσεις της παρεμβαίνουν είτε έμμεσα είτε άμεσα στα εσωτερικά κάποιας άλλης χώρας, ισχυριζόμενες πως το κάνουν για να προασπίσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, και που οι πράξεις των πολιτών της πολλές φορές αναιρούν και τις ίδιες τους τις... ιδεολογικές πεποιθήσεις.

Του λόγου το αληθές καταδεικνύει και η έκθεση της οργάνωσης «Πρόγραμμα για τα δικαιώματα του παιδιού στο διάβασμα», που ασχολείται με τα φαινόμενα λογοκρισίας στην αμερικανική κοινωνία: Μόνο την τελευταία χρονιά καταγράφηκαν 49 περιπτώσεις απαγόρευσης βιβλίων τα οποία καταπιάνονται κυρίως με σεξουαλικά και φυλετικά ζητήματα σε 29 πολιτείες, γεγονός που μεταφράζεται σε 53% αύξηση σε σχέση με το 2012.

«Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει εάν αυτά τα αποτελέσματα είναι αποτέλεσμα συνεργασίας ή όχι μεταξύ επίδοξων λογοκριτών ανά τη χώρα» σημειώνει η εκπρόσωπος της οργάνωσης Ακάσια ο' Κόνορ στη βρετανική εφημερίδα Guardian.

Ωστόσο όπως λέει κάτι ύποπτο συμβαίνει καθώς υπάρχουν πολλοί που υποβάλλουν μαζικά αιτήματα απαγόρευσης μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα για οποιοδήποτε... βιβλίο βάλει ο νους: Από τον «αόρατο άνθρωπο» του Ραφλ Έλισον, μέχρι το «σπίτι των πνευμάτων» της βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνείας Ιζαμπέλ Αλιέντε.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κοινωνικό προφίλ των επίδοξων λογοκριτών: Οι περισσότεροι από  από αυτούς είναι γονείς μαθητών σε σχολεία, ή τακτικοί επισκέπτες σε βιβλιοθήκες, ωστόσο ανάμεσά τους μπορεί να βρει κάποιος ακόμη και τοπικούς αλλά και ομοσπονδιακούς αξιωματούχους.

Μόνο το τελευταίο τρίμηνο, οι περισσότερες από τις μισές υποθέσεις που ασχολήθηκε η οργάνωση είχαν να κάνουν με έντυπα που χρησιμοποιήθηκαν ως υλικό διδασκαλίας σε σχολικές αίθουσες.

Αυτή εξάλλου τείνει να... γίνει και η καθημερινότητα του «Προγράμματος για τα Δικαιώματα του παιδιού στο Διάβασμα» που ανάμεσα σε άλλα υπερασπίζεται στα δικαστήρια τα βιβλία που μπαίνουν κατά καιρούς στο στόχαστρο. «Διευθετούμε το ένα ζήτημα και την επομένη που ξυπνάμε βλέπουμε ακόμη ένα βιβλίο στα κατάστιχα τους», λέει η ο' Κόνορ.

Αυτή η εμπλοκή της οργάνωσης, ενδεχομένως να έχει και ορισμένα θετικά, αφού υπερασπίστηκε με επιτυχία την πρόταση για την απαγόρευση του «ημερολογίου της Άννας Φρανκ» σε κωμόπολη του Μίσιγκαν, όπως επίσης και του «σπιτιού των πνευμάτων» στη Νότια Καρολίνα.

Μάλιστα, μέσα στη χρονιά η αίτηση ενός γονιού στάθηκε η αφορμή να απαγορευτεί από όλα τα σχολεία μίας πόλης του Νέου Μεξικού ένα συγκεκριμένο βιβλίο, το οποίο ωστόσο  επανήλθε στις αίθουσες διδασκαλίας έπειτα από σφοδρές αντιδράσεις.

Θρησκοληψία, σεμνοτυφία ή αμαθησιά; Γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να υποθέσει κανείς εάν αναλογιστεί ότι ένα από τα επιχειρήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κόρον σε αιτήσεις απαγόρευσης είναι και το... «αντιχριστιανικό», ή σε άλλη περίπτωση το «πορνογραφικό», ενώ για πολλοί δεν θεωρούν τυχαίο πως κατά καιρούς στο «στόχαστρο» έχουν βρεθεί μαύροι συγγραφείς.

Σύμφωνα μάλιστα με την Αμερικανική Ένωση Βιβλιοθηκών, οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίους έχουν απαγορευθεί βιβλία είναι το «σεξουαλικό» περιεχόμενο, αναφορές σε ναρκωτικά, η σκληρή γλώσσα, καθώς και η θρησκευτική άποψη που διατυπώνεται. Στο αρχείο της Ένωσης, έχουν καταγραφεί τα τελευταία 11 χρόνια (ο απολογισμός του 2013 δεν έχει προστεθεί ακόμα), από 300 έως και 500 περιπτώσεις πιθανής λογοκρισίας.

Πού οδεύουν λοιπόν οι ΗΠΑ; Φυσικά και απέχουν έτη φωτός από το να γίνουν... Αφγανιστάν, ωστόσο η δύναμη που έχουν στα χέρια τους οι κάθε λογής σκοταδιστές μόνο αμελητέα δεν είναι. Ο φτωχός Νότος είναι γεμάτος θρησκόπληπτους που θα σοκαριστούν από την περιγραφή ενός σώματος σε βιβλίο και θα σηκώσουν τον κόσμο στο πόδι εάν διαβάσουν μία «αιρετική» άποψη για το χριστιανικό δόγμα στο οποίο πιστεύουν.

Κάπως έτσι λοιπόν, η πολυδιαφημισμένη «ελευθερία της έκφρασης», βασικό στοιχείο στο οικοδόμημα που αποκαλείται «δυτική δημοκρατία» - που ας μην ξεχνάμε αποτέλεσε μέχρι και... εξαγώγιμο προϊόν κατά τις επεμβάσεις των ΗΠΑ σε Αφγανιστάν και Ιράκ- αναιρείται στην ίδια τη χώρα που δημιουργήθηκε.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο