«Το Α’ Ελληνικόν Σοσιαλιστικόν Συνέδριον κατά την εν Πειραιεί συνεδρίασίν του της 10ης Νοεμβρίου ε.ε. παραδεχθέν ότι είναι άμεσος πλέον η ανάγκη της συνενώσεως όλων των σοσιαλιστικών οργανώσεων και ομίλων της χώρας προς μίαν κοινήν κατεύθυνσιν και δράσιν δια την ανάληψιν ενιαίας προσπαθείας χάριν της εξαπλώσεως και επικρατήσεως του σοσιαλισμού εις την χώραν, αποφασίζει την συνένωσιν όλων των οργανώσεων και ομίλων της χώρας εις ένα ενιαίον οργανισμόν υπό το όνομα «Σοσιαλιστικόν Εργατικόν Κόμμα της Ελλάδος» με έδραν τας Αθήνας».

Με αυτές τις γραμμές από το «Ιδρυτικόν Ψήφισμα του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος της Ελλάδος» αναγγέλθηκε η ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ) πριν από 93 χρόνια, στο πρώτο ιδρυτικό Συνέδριό του (10-17 Νοεμβρίου 1918) που έλαβε χώρα στον Πειραιά στην αίθουσα συνελεύσεων των μηχανικών εμπορικών ατμοπλοίων.

Είχαν προηγηθεί σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα, με πρώτο σταθμό την εμφάνιση των πρώτων εργοστασίων μετά το 1870, γεγονός που οδήγησε στην εμφάνιση του βιομηχανικού προλεταριάτου.

Ταυτόχρονα ιδρύονται τα πρώτα σωματεία και διεξάγονται οι πρώτοι σημαντικοί οργανωμένοι συνδικαλιστικοί αγώνες με σημαντικότερη την απεργία των μεταλλωρύχων του Λαυρίου το 1896 που έλαβε την μορφή εξέγερσης.

Παράλληλα αναπτύσσεται και η σοσιαλιστική φιλολογία στην Ελλάδα, κυρίως μέσω εφημερίδων, ενώ το 1907 εκδίδεται το πρώτο θεωρητικό έργο της ελληνικής σοσιαλιστικής φιλολογίας, που φέρει τον τίτλο «Το Κοινωνικό μας ζήτημα» και το υπέγραφε ο Γεώργιος Σκληρός.

Τη σκυτάλη πήρε ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος που μετέφρασε το «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» των Κάρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, ενώ αργότερα μετέφρασε το έργο του Ένγκελς «Η εξέλιξη του σοσιαλισμού από ουτοπία σε επιστήμη» και αποσπάσματα από το «Κεφάλαιο» του Μάρξ στην εφημερίδα «Κοινωνισμός».

Το 1909 ιδρύθηκε το Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Πλάτωνα Δρακούλη και την ίδια χρονιά η «Φεντερασιόν» της Θεσσαλονίκης η οποία συσπείρωνε στις γραμμές της εκπροσώπους από εργάτες όλων των εθνοτήτων της πόλης, ενώ από το 1910 είχε ενταχθεί στην Β’ Διεθνή και το 1911 εξέδωσε την εφημερίδα «Αβάντι».

Το 1911 ιδρύθηκε το Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθηνών και το Σοσιαλιστικό Κέντρο Πειραιά από τον Νίκο Γιαννιό με δικό του πρόγραμμα, βασισμένο στα διεθνή σοσιαλιστικά συνέδρια της Β’ Διεθνούς. Στο Σοσιαλιστικό Κέντρο Αθηνών εντάχθηκε ένα χρόνο αργότερα ιδρυθείς στην Αθήνα Σοσιαλιστικός Όμιλος της Ελληνικής Νεολαίας.

Το 1912 ιδρύθηκε ο Σοσιαλιστικός Όμιλος Κέρκυρας και μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-1913, η Σοσιαλιστική Νεολαία Καβάλας.

Το 1914 ο Παναγιώτης Δημητράτος ίδρυσε στην Αθήνα την Σοσιαλιστική Εργατική Ένωση, και το 1916 οι Δημοσθένης Λιγδόπουλος, Σπύρος Κομιώτης, Φρ. Τζουλάτι και οι αδελφοί Δούμα ίδρυσαν την Σοσιαλιστική Νεολαία της Αθήνας, μια οργάνωση που έδινε έμφαση στις αρχές του μαρξισμού - λενινισμού, ενώ εξέδιδε και την εφημερίδα «Εργατικός Αγών» που διηύθυνε ο Λιγδόπουλος.

Με πρωτοβουλία της «Φεντερασιόν» συνεκλήθη τον Απρίλιο του 1915 στην Αθήνα, η πρώτη Πανελλαδική Σοσιαλιστική Συνδιάσκεψη που κατέληξε σε μια σειρά διακηρύξεις για τα δικαιώματα της εργατικής τάξης και την αναγκαιότητα ίδρυσης δικού της κόμματος.

Η Συνδιάσκεψη ανέθεσε στην Σοσιαλιστική Ένωση το καθήκον σύγκλησης ιδρυτικού συνεδρίου με συμμετοχή όλων των σοσιαλιστικών οργανώσεων της Ελλάδας.

Σε νέα συνδιάσκεψη στην Αθήνα, το καλοκαίρι του 1917 αποφασίστηκε η σύγκληση τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς ιδρυτικού συνεδρίου, το οποίο, όμως, δεν πραγματοποιήθηκε λόγων διαφωνιών μεταξύ «Φεντερασιόν» και Σοσιαλιστικού Κέντρου και παρά τις προσπάθειες του Δ. Λιγδόπουλου ώστε να υπερνικηθούν οι διαφωνίες αυτές.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση στην Ρωσία επέδρασε αποφασιστικά στην επιτάχυνση των διαδικασιών και την ωρίμανση της ανάγκης ίδρυσης κόμματος της εργατικής τάξης στην Ελλάδα.

Στα τέλη του 1918 επαναλήφθηκαν στην Αθήνα οι εργασίες της Δεύτερης Σοσιαλιστικής Συνδιάσκεψης, στην οποία πήραν μέρος, εκτός από τους αντιπροσώπους της Φεντερασιόν, της Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης της Αθήνας και της Σοσιαλιστικής Οργάνωσης του Πειραιά, οι Σοσιαλιστικές Ενώσεις του Βόλου και της Κέρκυρας. Το Σοσιαλιστικό Κέντρο του Γιαννιού δεν προσκλήθηκε, λόγω συνεργασίας του με την κυβέρνηση του Βενιζέλου.

Η Συνδιάσκεψη αποφάσισε τη σύγκληση, τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, συνεδρίου με σκοπό την ίδρυση πολιτικού κόμματος της εργατικής τάξης.

Τελικά το 1ο Πανελλαδικό Σοσιαλιστικό Συνέδριο, το ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΕΚΕ, συνήλθε στις 17 Νοέμβρη 1918.

Το ΣΕΚΕ από την αρχή επέμεινε στην οργάνωσή του σύμφωνα με τις αρχές του μαρξισμού - λενινισμού, κατοχύρωσε στο ιδρυτικό του ψήφισμα τον προλεταριακό - διεθνιστικό του χαρακτήρα και τάχθηκε στο πλευρό της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Η στάση των κομμάτων της Β’ Διεθνούς στην διάρκεια του Α Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε αποφασιστικός παράγοντας για την αποχώρηση του ΣΕΚΕ από την Β’ Διεθνή και την απόφασή του για σύνδεση με την Γ’ Κομμουνιστική Διεθνή με απόφαση του πρώτου Εθνικού του Συμβουλίου τον Μάιο του 1919.

Στο 2ο Συνέδριό του ΣΕΚΕ τον Απρίλιο του 1920, κατοχυρώθηκε η αρχή της ιδεολογικής και οργανωτικής ενότητας του κόμματος, έγινε δεκτή η αρχή της δικτατορίας του προλεταριάτου, ψηφίστηκε νέο καταστατικό και στον τίτλο ΣΕΚΕ προσετέθη και το «Κομμουνιστικό» και ο τίτλος έγινε ΣΕΚΕ (Κ).

Το 3ο Έκτακτο Συνέδριο του ΣΕΚΕ (Κ) ενέκρινε ομόφωνα τις αποφάσεις του 5ου συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς, σύμφωνα με τις οποίες το κύριο καθήκον των Κομμουνιστικών Κομμάτων ήταν η ανάπτυξή τους σε οργανωτικά και ιδεολογικά ισχυρά κόμματα, ικανά να καθοδηγήσουν την πάλη των μαζών στις χώρες τους.

Επίσης στο 3ο Έκτακτο Συνέδριο του ΣΕΚΕ (Κ) αποφασίστηκε η μετονομασία του κόμματος σε ΚΚΕ.