FT: Ποιοι επιχειρηματίες βρίσκονται στο στόχαστρο της Κουμουνδούρου

FT: Ποιοι επιχειρηματίες βρίσκονται στο στόχαστρο της Κουμουνδούρου

«Ο ΣΥΡΙΖΑ κάνει το ταμπού των ολιγαρχών οικονομική προτεραιότητα» τονίζουν οι Financial Times σε ανταπόκρισή τους από την Αθήνα, κάνοντας μία ενδελεχή ανάλυση στο ρόλο των «ολιγαρχών» στην ελληνική πραγματικότητα καθώς και ποιοι είναι οι σημαντικότεροι εξ αυτών.

Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια Kerin Hope, πρόκειται για τους πιο διάσημους μεγιστάνες της Ελλάδας, που προκαλούν εξίσου θαυμασμό αλλά και μίσος λόγω του τεράστιου πλούτου και των πολιτικών τους διασυνδέσεων. «Την ώρα  απλοί Ελληνες πολίτες τους αποκαλούν "διαπλεκόμενους" ή και "νταβατζήδες", ενώ οι οικονομολόγοι τους ονομάζουν ολιγάρχες, γιατί επικρατούν στην επιχειρηματική ζωή της χώρας. Όπως κι αν αποκαλούνται όμως, ο ρόλος τους στην ελληνική πολιτική και κοινωνία μπαίνει στο μικροσκόπιο, ενόψει των εκλογών. Το ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα ΣΥΡΙΖΑ, που έχει πλεονέκτημα στο να κερδίσει τις πρόωρες εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, έχει κηρύξει πόλεμο στους ολιγάρχες, εφόσον ανέλθει στην εξουσία» αναφέρεται.

Ο Γιώργος Σταθάκης, ο σκιώδης υπουργός Ανάπτυξης, δήλωσε στη βρετανική εφημερία την περασμένη εβδομάδα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα βάλει τέλος στην δωρεάν έκδοση αδειών για τηλεοπτικά κανάλια σε πολιτικούς τους φίλους και θα επανεξετάσει ιδιωτικοποιήσεις. Η καταπολέμηση της ολιγαρχικής μέγγενης στην οικονομία θα είναι προτεραιότητα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τέτοια σχόλια αυτά σηματοδοτούν ήδη μια αλλαγή για την Ελλάδα, σημειώνουν οι FT, όπου η επίδραση των ολιγαρχών έχει μακρά ιστορία, αλλά σπάνια συζητιέται, τουλάχιστον δημόσια.

«Ο πραγματικός εχθρός του ανταγωνισμού στην αγορά στην Ελλάδα είναι η ολιγαρχία, αλλά το θέμα είναι ταμπού: Οι πολιτικοί δεν το συζητούν και τα ΜΜΕ δεν γράφουν γι' αυτό», σχολιάζει ο καθηγητής Φιλοσοφίας, Δικαίου και Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αριστείδης Χατζής.

Ενας λόγος είναι ότι τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια στην Ελλάδα, όπως και οι ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και οι ημερήσιες εφημερίδες με επιρροή σε αρκετές περιπτώσεις βρίσκονται στον έλεγχο ολιγαρχών.

Σε μια έκθεση της αμερικανικής πρεσβείας που δημοσίευσε το WikiLeaks αναφέρεται: «Τα ιδιωτικά ΜΜΕ της Ελλάδας ανήκουν σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων που δημιούργησαν ή κληρονόμησαν περιουσίες... και συνδέονται μέσω δεσμών αίματος, γάμου ή εξ αγχιστείας με πολιτικά στελέχη της κυβέρνησης ή και άλλους μεγάλους επιχειρηματίες».

Δεν θα είναι εύκολο να τιθασευτούν αυτά τονίζει η δημοσιογράφος. Κανένα μέλος του στενού οικογενειακού κύκλου της ολιγαρχικής κοινότητας δεν έχει ακόμη πέσει λόγω της επταετούς οικονομικής κρίσης, μολονότι τα μίντια που τους ανήκουν -από αναλυτές εκτιμάται- ότι έχουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια που πλησιάζουν τα 2 δισ. ευρώ προς τις εγχώριες τράπεζες, καθώς τα διαφημιστικά έσοδα κατέρρευσαν και οι «επιχορηγήσεις» από τις κρατικές εταιρίες εξαφανίστηκαν.

Παρ' όλα αυτά, δείχνουν να έχουν αποδυναμωθεί από τη σοβαρή ύφεση της χώρας και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς που έχουν θέσει οι διεθνείς πιστωτές.

«Παραμένουν πανίσχυροι, αλλά οι δραστηριότητές τους έχουν επηρεαστεί από τις πρόσφατες προσπάθειες καταπολέμησης της φοροαποφυγής, μέσω offshore εταιριών για παράδειγμα», εξηγεί ο Αριστείδης Χατζής στους FT.

Η πολιτική επιρροή των ολιγαρχών πρόκειται να πληγεί παραπάνω όταν εφαρμοστεί νέα νομοθεσία που υποχρεώνει τα πολιτικά κόμματα να καταθέτουν τους ισολογισμούς τους σε λογιστικό έλεγχο. Αθηναίος οικονομολόγος, που ζήτησε να τηρηθεί η ανωνυμία του, είπε ότι όσοι χρηματοδότησαν πολιτικούς στο παρελθόν θα δυσκολευτούν να τους κρατήσουν «στα μισθολόγια».

Στην Ελλάδα υπάρχει μακρά παράδοση επιχειρηματιών που στηρίζονται στις πολιτικές τους επαφές για να κερδίσουν συμβόλαια και σε πολιτικούς που ζητούν φακελάκι από τις επιχειρήσεις για να βελτιώσουν τις πιθανότητές τους στις εκλογές.

Ο Αριστείδης Χατζής κάνει λόγο για «μια μικρή χώρα όπου λείπει η εμπιστοσύνη κι ούτε και ο νόμος δεν εφαρμόζεται σωστά».

Το δημοσίευμα προσθέτει ότι η κλίμακα αυτής της διαπλοκής αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 1990, καθώς η ελληνική οικονομία απογειωνόταν, χάρη στην απελευθέρωση της αγοράς που απαιτούσε η Ε.Ε. και στην αυξημένη χρηματοδότηση από τις Βρυξέλλες για έργα υποδομών και τεχνολογίας.

Οι μεγάλες συμβάσεις για τα έργα με ευρωπαϊκή υποστήριξη μοιράστηκαν σε έναν μικρό κύκλο πλειοδοτών. Οι περιστασιακές καταγγελίες για την πολιτική της σπατάλης, ομως, κάποιες φορές μεταδόθηκαν και στην πολιτική, ορισμένες φορές με καταστροφικές επιπτώσεις.

Σε μια περίπτωση, ο μεταρρυθμιστής πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κατηγόρησε τον Σωκράτη Κόκκαλη, ιδρυτή της επιχείρησης τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού Intracom, ότι υποκίνησε την πτώση της κυβέρνησής του το 1993, λόγω της προοπτικής πώλησης του ελληνικού οργανισμού τηλεπικοινωνιών, ΟΤΕ σε γαλλικό όμιλο που θα χρησιμοποιούσε τον δικό του εξοπλισμό, κατηγορία που αρνήθηκε ο κ. Κόκκαλης.

Οι FT προσθέτουν ότι η Intracom συνέχισε να πουλάει εξοπλισμό αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ στον ΟΤΕ, ενώ η «αδελφή» επιχείρηση Intralot παρείχε αυτοματοποιημένα συστήματα τυχερών παιχνιδιών στον ΟΠΑΠ, στο κρατικό μονοπώλιο τζόγου.

Η επιρροή του κ. Κόκκαλη επεκτάθηκε με τη λειτουργία δημοφιλούς ραδιοφωνικού σταθμού από τη σύζυγό του, αλλά και την απόκτηση της κορυφαίας ποδοσφαιρικής ομάδας της Ελλάδα του Ολυμπιακού.

Ο Γιώργος Παπανδρέου, πρώην σοσιαλιστής πρωθυπουργός που παραιτήθηκε το 2011, επίσης ισχυρίστηκε ότι τον έριξαν οι ολιγάρχες, όταν μετά από έρευνα του υπουργείου Οικονομικών για την καταπολέμηση του εκτεταμένου λαθρεμπορίου καυσίμων αποκαλύφθηκε απάτη σε όλη τη Βαλκανική που κόστιζε στην Ελλάδα 3 δισ. ευρώ το χρόνο σε ανείσπρακτους φόρους. 

«Πολλοί κυρίαρχοι τραπεζίτες και βιομήχανοι περιλαμβάνονταν σε αυτούς που είχαν αποφασίσει να φύγω», είπε στους Financial Times.

Η σημερινή γενιά ολιγαρχών, που έχει ήδη περάσει από καιρό τη συνηθισμένη ηλικία συνταξιοδότησης, παραδίδει σταδιακά τις καθημερινές επιχειρήσεις σε νεότερα μέλη της οικογένειας, ενώ διατηρεί την εξουσία επί των πολιτικών, χρηματοδοτώντας τις προεκλογικές εκστρατείες τους και φροντίζοντας για την πρόσβασή τους στην τηλεόραση.

Ο Κώστας Μπακούρης, επικεφαλής της Διεθνούς Διαφάνειας στην Ελλάδα, πιστεύει ότι -όπως πάντα- οι ολιγάρχες θα προσπαθήσουν να προσαρμοστούν στις αλλαγές των συνθηκών.

«Εξακολουθούν να ασκούν επιρροή, αλλά τηρούν μια στάση αναμονής για τις μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις», δηλώνει. «Πιστεύω ότι ορισμένοι εξ αυτών έχουν επαφές με τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ακόμη δεν έχει γίνει γνωστό το αποτέλεσμα των επαφών».

Οι κορυφαίοι ολιγάρχες σύμφωνα με τους FT

Oι Financial Times μιλούν πέντε πολύ γνωστά ονόματα του ελληνικού επιχειρηματικού χώρου, με μια μικρή αναφορά στον καθένα:

Βαρδής Βαρδινογιάννης: Ο 81χρονος πατριάρχης μιας κρητικής οικογένειας που ελέγχει τη MotorOil, το δεύτερο μεγαλύτερο διυλιστήριο στην Ελλάδα, καθώς και έναν στόλο δεξαμενόπλοιων, έναν σταθμό εφοδιασμού πλοίων στην Κρήτη και ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων στην Αθήνα. Ο όμιλος ελέγχει τον ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό Star και έχει μερίδιο στο Mega Channel, σύμφωνα με τους FT.

Σπύρος Λάτσης: Ο 69χρονος γιος του Γιάννη Λάτση, ενός δισεκατομμυριούχου εφοπλιστή με έδρα το Λονδίνο που είχε χρηματοδοτήσει το Συντηρητικό Κόμμα της Βρετανίας. Ο όμιλος Λάτση ελέγχει μαζί με το ελληνικό δημόσιο τα Ελληνικά Πετρέλαια, το μεγαλύτερο διυλιστήριο της χώρας. H Lamda Development, ο real estate βραχίονας του ομίλου, κέρδισε την περασμένη χρονιά τον διαγωνισμό για την αξιοποίηση του Ελληνικού, την παραθαλάσσια έκταση του πρώην διεθνούς αεροδρομίου της Αθήνας. Η Lamda και οι συνέταιροι της, η κινεζική Fosun και το κρατικό επενδυτικό ταμείο του Άμπου Ντάμπι, κατέθεσαν τη μοναδική προσφορά για το έργο των 5 δισ. ευρώ, το οποίο μπορεί να ακυρώσει μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα.

Γιώργος Μπόμπολας: Ο 86χρονος ιδρυτής της Ελλάκτωρ, κορυφαίας κατασκευαστικής εταιρείας στην Ελλάδα, ο οποίος τη δεκαετία του 1980 είχε κατηγορηθεί από δημοσιογράφους και ανταγωνιστές ότι είναι σοβιετικός «πράκτορας επιρροής». Ο κ. Μπόμπολας διέψευδε πάντοτε τους ισχυρισμούς αυτούς, όπως επισημαίνουν οι Financial Times. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει διαμηνύσει ότι αν έρθει στην εξουσία θα εξετάσει το μερίδιο της Ελλάκτωρ από τα έσοδα από την Αττική Οδό. Ο όμιλος έχει μερίδιο μειοψηφίας στο Mega Channel και ελέγχει το Έθνος, μια ζημιογόνα καθημερινή εφημερίδα.

Δημήτρης Κοπελούζος: Ο 64χρονος αντιπρόσωπος της Gazprom στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1980 και ιδρυτής του ομίλου Κοπελούζου, που δραστηριοποιείται στην ενέργεια και στις κατασκευές. Ο όμιλος συνεργάστηκε πρόσφατα με τη γερμανική Fraport και με προσφορά 1,2 δισ. ευρώ κέρδισε τον διαγωνισμό για τη λειτουργία 14 περιφερειακών ελληνικών αεροδρομίων, που θα δώσουν ώθηση στην τουριστική ανάπτυξη της χώρας την επόμενη δεκαετία. Όπως τονίζει η βρετανική εφημερίδα, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει προειδοποιήσει τη Βουλή πως μπορεί να μην εγκρίνει τη συμφωνία.

Μιχάλης Σάλλας: Ο 64χρονος πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς, η οποία κατά τη διάρκεια της κρίσης έγινε η μεγαλύτερη ελληνική τράπεζα, αγοράζοντας τα υγιή στοιχεία  ενεργητικού δύο χρεοκοπημένων κυπριακών τραπεζών και μιας κρατικά ελεγχόμενης ελληνικής τράπεζας. Ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρώην καθηγητής οικονομετρίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, έχει κρατήσει από τη δεκαετία του 1980 στενές σχέσεις με διαδοχικούς έλληνες πρωθυπουργούς, αναφέρει το δημοσίευμα.

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο