Χουλιαράκης: Xρειάζεται ρήξη με τις παθογένειες κράτους και κοινωνίας

Χουλιαράκης: Xρειάζεται ρήξη με τις παθογένειες κράτους και κοινωνίας

Υστερα από μια ταραγμένη χρονιά κατά την οποία δοκιμάστηκαν οι αντοχές της οικονομίας και της κοινωνίας, στα ταμεία του κράτους μπήκαν λεφτά που επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες για τους πρώτους τρεις μήνες της νέας χρονιάς.

«Ουφ, μπορούμε επιτέλους να σχεδιάσουμε τις επόμενες κινήσεις μας» λέει ανακουφισμένος ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης, ο νεότερος υπουργός της κυβέρνησης (47 ετών), ο οποίος βρέθηκε από την πρώτη ημέρα διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ στην πρώτη γραμμή των διαπραγματεύσεων με τους Ευρωπαίους και το ΔΝΤ.

Δεν θέλει να μιλήσει για αυτή την εμπειρία, περιορίζεται να δηλώσει μιλώντας προς «Το Βήμα» ότι «η εμπειρία του τελευταίου έτους θα αποτελέσει αναμφίβολα αντικείμενο ιστορικής έρευνας για όσους θέλουν να μελετήσουν τους όρους και τα όρια της προοδευτικής διακυβέρνησης σε ένα περιβάλλον οικονομικής ολοκλήρωσης με ασφυκτικούς οικονομικούς και δυσμενείς διεθνείς πολιτικούς περιορισμούς».

Ο κ. Χουλιαράκης, ο οποίος έχει εγκατασταθεί στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, μια θέση στην οποία έδωσαν αίγλη υπουργοί όπως ο Αλέκος Παπαδόπουλος, ο Νίκος Χριστοδουλάκης (από το ΠαΣοΚ) και στην οποία θήτευσαν πολιτικά στελέχη πρώτης γραμμής όπως ο Χρήστος Σταϊκούρας (από τη ΝΔ), είναι ήρεμος, δείχνει πολύ νεότερος και, το κυριότερο, φαίνεται να έχει σχέδιο για βήμα-βήμα έξοδο της οικονομίας από την κρίση.

Η υλοποίησή του δεν θα είναι εύκολη, αφού αρχίζει σε λίγες ημέρες ο κύκλος σκληρών διαπραγματεύσεων με τους δανειστές για τις αλλαγές στο Ασφαλιστικό και την εξοικονόμηση πόρων 1,8 δισ. ευρώ από το σύστημα, ενώ θέλει να σιγουρέψει ότι ο προϋπολογισμός του 2016 θα έχει μικρό πρωτογενές πλεόνασμα και αγωνιά για τις δαπάνες που δημιουργεί το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα.

Στη συνέντευξή του είναι συγκρατημένος και προσεκτικός στα λόγια του ενώ βλέπει ανάκαμψη το καλοκαίρι, υπό την προϋπόθεση της επιτυχούς ολοκλήρωσης της αξιολόγησης και τη σταδιακή μέχρις εξαλείψεως άρση των capital controls στο τέλος του πρώτου εξαμήνου.

Τι αναμένετε για τη νέα χρονιά; Θα έχουμε ανάκαμψη ή ύφεση; Ποια είναι τα τελευταία στοιχεία και οι εκτιμήσεις που κάνετε;

«Κοινή εκτίμηση είναι πως το 2016 θα αποτελέσει σημείο καμπής για την ελληνική οικονομία. Η επιτυχής ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, η πλήρης άρση των περιορισμών στις τραπεζικές συναλλαγές που θα ολοκληρωθεί σταδιακά ως το τέλος του πρώτου εξαμήνου, καθώς και η διευθέτηση του μεγάλου ζητήματος του δημόσιου χρέους τους επόμενους μήνες, θα οδηγήσουν σε αποκατάσταση των ομαλών συνθηκών ρευστότητας και του κλίματος εμπιστοσύνης στις θετικές προοπτικές της οικονομίας. Θα τοποθετούσα την αρχή της βιώσιμης ανάκαμψης στο τρίτο τρίμηνο του έτους, μετά το οποίο, και σε βάθος χρόνου, οι ρυθμοί μεγέθυνσης θα είναι υψηλοί.

Η ελληνική οικονομία όμως δεν λειτουργεί εν κενώ. Το 2016 ενδέχεται να θέσει την ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι σε νέες προκλήσεις και κινδύνους που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν. Παραδείγματα τέτοιων προκλήσεων είναι η επιδείνωση του προσφυγικού ζητήματος, η έκβαση του δημοψηφίσματος στη Μεγάλη Βρετανία για την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η νομισματική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και η συνακόλουθη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας των αναδυόμενων οικονομιών. Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό πως τη νέα χρονιά, για πρώτη φορά από το 2010, η ελληνική κρίση και ο κίνδυνος εξόδου της χώρας από τη νομισματική ένωση δεν αποτελούν πια μία από τις προκλήσεις για την ευρωπαϊκή και παγκόσμια οικονομία».

Ως πότε θέλετε να κλείσετε την πρώτη αξιολόγηση;

«Η ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης θα συνοδευθεί από τη σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού των ελληνικών τραπεζών, καθώς τότε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προτίθεται να κάνει εκ νέου δεκτά τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ως εγγύηση για την παροχή ρευστότητας στο πιστωτικό σύστημα. Η ολοκλήρωση θα συνοδευθεί επίσης από την εκταμίευση 2 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών του Ελληνικού Δημοσίου με προφανές όφελος για την πραγματική οικονομία. Κυρίως, η ολοκλήρωση της αξιολόγησης θα ανοίξει τη συζήτηση για τη αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους, η διευθέτηση του οποίου θα οδηγήσει σε μείωση του ετήσιου κόστους εξυπηρέτησής του και σε εμπέδωση των θετικών προσδοκιών για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας μεσοπρόθεσμα. Δεδομένων τούτων, έχουμε κάθε λόγο να επιδιώξουμε την ολοκλήρωσή της το συντομότερο δυνατόν.

Η ολοκλήρωση όμως της αξιολόγησης προϋποθέτει συμφωνία με τους θεσμούς στη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος και στο μέγεθος του δημοσιονομικού κενού της νέας χρονιάς. Σχετικά με το δεύτερο ζήτημα, θα πρέπει να σημειωθεί πως ο προϋπολογισμός του 2016 στηρίζεται σε ιδιαίτερα συντηρητικές εκτιμήσεις για την πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών και των δημοσίων εσόδων της νέας χρονιάς, μη λαμβάνοντας υπόψη την απόδοση μέτρων που δεν μπορούν να εκτιμηθούν με σχετική ακρίβεια. Αυτό συμβαίνει ίσως για πρώτη φορά και μου δίνει την πεποίθηση πως, παρά την ύπαρξη σημαντικών πηγών αβεβαιότητας όπως το μέγεθος των προσφυγικών ροών, οι στόχοι του προϋπολογισμού θα εκπληρωθούν χωρίς νέα μέτρα. Η διαπραγμάτευση όμως θα είναι δύσκολη και είναι ανακουφιστικό πως, για πρώτη φορά εδώ και πολύ καιρό, δεν θα γίνει υπό την ασφυκτική πίεση της στενότητας των ταμειακών διαθεσίμων, καθώς τα τελευταία βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο». 

Ποιο είναι το σενάριο – το σχέδιο για την οικονομία – όπως θα αποτυπωθεί στο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2017-2020;

«Η μεσοπρόθεσμη μακροοικονομική στρατηγική της κυβέρνησης έχει τρεις δεδηλωμένους στόχους: τη συμβολή στην ανάσχεση της μεγάλης ελληνικής ύφεσης, τη σταδιακή επαναθεμελίωση ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους και την εμπέδωση της δημοσιονομικής ισορροπίας. Η πρώτη επιδίωξη, αυτή της ανάσχεσης της ύφεσης, υποστηρίζεται από τα ιδιαίτερα χαμηλά πρωτογενή πλεονάσματα που πέτυχε η ελληνική κυβέρνηση στην πρόσφατη διαπραγμάτευση, καθώς έτσι ανακόπτεται ο φαύλος κύκλος ύφεσης - προκυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής που εγκλώβισε την ελληνική οικονομική πολιτική, για μία πενταετία, με καταστροφικά αποτελέσματα.

Η δεύτερη επιδίωξη, αυτή της επαναθεμελίωσης του κοινωνικού κράτους, θα επιτευχθεί σταδιακά με τη σύγκλιση του μεριδίου των δαπανών του προϋπολογισμού στους τομείς της Υγείας, της πρόνοιας, της καταπολέμησης της ανεργίας και της Παιδείας προς τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, ώστε η ανάκαμψη της οικονομίας να γίνει με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης, με όρους που θα ενισχύουν τη σχετική θέση των κοινωνικά πιο ευάλωτων κατηγοριών του πληθυσμού.

Η τρίτη επιδίωξη, αυτή της εμπέδωσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ενσωματώνεται στο μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δημοσιονομικής στρατηγικής μέσω των ρεαλιστικών στόχων πρωτογενών πλεονασμάτων και αποτελεί προϋπόθεση για την ανάκτηση της αξιοπιστίας της οικονομικής πολιτικής, την έξοδο στις διεθνείς αγορές το ταχύτερο δυνατόν και την αποκατάσταση σημαντικών βαθμών ελευθερίας στην άσκηση πολιτικής από δημοκρατικά εκλεγμένους εγχώριους θεσμούς.

Η μακροοικονομική πολιτική αποτελεί από τη φύση της μια άσκηση ισορροπίας μεταξύ πολλαπλών, πολλές φορές ανταγωνιστικών, στόχων. Επιδίωξή μας είναι η σύζευξη της δημοσιονομικής ισορροπίας με την οικονομική ανάκαμψη με τρόπο κοινωνικά δίκαιο, με τρόπο που θα ανακατανείμει το κόστος της δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά και τα οφέλη της επερχόμενης ανάκαμψης, υπέρ των κοινωνικά ευάλωτων. Η σύζευξη αυτή αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση της αριστερής διακυβέρνησης σε συνθήκες κρίσης. Η επίτευξή της θα αποτελέσει παράδειγμα για τους άλλους και θα αμφισβητήσει έμπρακτα την ηγεμονία των συντηρητικών πολιτικών στην Ευρώπη».

Μπορεί η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να προχωρεί με γρήγορα βήματα στην υλοποίηση της συμφωνίας, ποιο όμως είναι το αριστερό αποτύπωμα που θέλει να αφήσει στον τόπο;

«Η εμπειρία του τελευταίου έτους θα αποτελέσει αναμφίβολα αντικείμενο ιστορικής έρευνας για όσους θέλουν να μελετήσουν τους όρους και τα όρια της προοδευτικής διακυβέρνησης σε ένα περιβάλλον οικονομικής ολοκλήρωσης με ασφυκτικούς οικονομικούς και δυσμενείς διεθνείς πολιτικούς περιορισμούς. Η δύσκολη αλλά αναγκαία ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στη βιώσιμη ανάκαμψη με δικαιοσύνη και αλληλεγγύη χρειάζεται ρήξη με τις μεγάλες συστημικές παθογένειες του ελληνικού κράτους και της κοινωνίας, όπως η εκτεταμένη φοροδιαφυγή, η μικρή φορολογική βάση, οι πελατειακές σχέσεις συναλλαγής, η διαφθορά. Ολες αυτές οι παθογένειες παράγουν πολλαπλές μορφές ανισοτήτων που η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ καλείται να άρει».

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο