Η αλλαγή του εκλογικού νόμου και ο στόχος του σχηματισμού κυβέρνησης

Η αλλαγή του εκλογικού νόμου και ο στόχος του σχηματισμού κυβέρνησης

του Ιωάννη Μαρτέλλου

Μεγάλη συζήτηση γίνεται για το εάν θα αλλάξει ή όχι ο εκλογικός νόμος, πάντα βέβαια και υπό τη σκιά των δημοσκοπήσεων και των συζητήσεων για τη συμπόρευση κάποιων κομμάτων. Τα σενάρια για ευρύτερες συμμαχίες, δίνουν και παίρνουν και πολλοί αναφέρονται με νόημα και στα ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά που κινούνται Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ.
 
Ο υφιστάμενος όμως εκλογικός νόμος είναι συγκεκριμένος και δεν αλλάζει, εκτός και εάν κατατεθεί νέος και ψηφιστεί από τουλάχιστον 200 βουλευτές για να ισχύσει άμεσα. Σε διαφορετική περίπτωση, ισχύει ο νυν με ότι αυτό σημαίνει για το «µπόνους» των 50 εδρών, τον πήχη της αυτοδυναµίας και το συνασπισμό κομμάτων.
 
Παρατηρώντας διάφορες δημοσκοπήσεις, καλό είναι να ακτινογραφήσουμε τον υφιστάμενο εκλογικό νόμο, ώστε να κατανοήσουμε και εάν ένα κόμμα έχει ή όχι αυτοδυναμία.
 
Ξεκινάμε με την παραδοχή ότι το ποσοστό για την εξασφάλιση 151 εδρών από το πρώτο σε ψήφους κόμμα, έχει υποχωρήσει στο 40,4% και μπορεί να πέσει πολύ περισσότερο αν συντρέξουν κι άλλες προϋποθέσεις, όπως για παράδειγμα η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ψήφων από κόμματα που δεν θα κατορθώσουν να συγκεντρώσουν το όριο του 3% και θα βρεθούν εκτός Κοινοβουλίου.

 
Αυτοδυναμία ακόμα και με 36,5%
 

Όπως υπολογίζουν οι ειδικοί αναλυτές του νέου εκλογικού συστήµατος, το απαιτούµενο ποσοστό αυτοδυναµίας θα υποχωρεί κατά 0,4% – από το 40,4% που θεωρείται ως αρχικό όριο – για κάθε 1% επιπλέον ψήφους που θα συγκεντρώνουν κόµµατα τα οποία δεν θα κατορθώσουν να µπουν στη Βουλή.

Έτσι, στην περίπτωση που φτάσουµε σε ποσοστά ψήφων συνολικά χωρίς αντιπροσώπευση πάνω από 10% θεωρείται ότι ένα κόµµα µπορεί να κατακτήσει την αυτοδυναµία και µε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει το 36%.
 
Είναι εσφαλµένη η εντύπωση που κυριαρχεί στην κοινή γνώµη ότι η αυτοδυναµία εξαρτάται κυρίως από τον αριθµό των κοµµάτων που θα εισέλθουν στη Βουλή. Ασφαλώς αυτό αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, αλλά όχι τον καθοριστικότερο, ο οποίος είναι ο αριθµός των ψήφων προς τα κόµµατα µε πανελλαδικό ποσοστό κάτω του 3%.
 
Εφόσον ωστόσο δεν καταγραφούν ακραίες διακυµάνσεις στις ψήφους προς τα κοινοβουλευτικά κόµµατα σε κάποιες Περιφέρειες, εκτιµάται ότι το πρώτο σε ψήφους κόµµα µπορεί να κατακτήσει πλέον την αυτοδυναµία µε 36,5% εφόσον στη Βουλή εκπροσωπηθούν πέντε κόµµατα.
 
Αντιθέτως, αν τα κόµµατα που θα εκπροσωπηθούν στην επόµενη Βουλή είναι έξι (όπως υποστηρίζουν οι τελευταίες δηµοσκοπήσεις), τότε το πρώτο κόµµα χρειάζεται ένα ποσοστό της τάξεως του 38,1% για να διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή. Αν µάλιστα τα κόµµατα που θα µπουν στη Βουλή είναι επτά, τότε το πρώτο κόµµα χρειάζεται ποσοστό άνω του 40% για να έχει την αυτοδυναµία.

Σίγουρη αυτοδυναμία με 40,4%

Σύµφωνα µε τις νέες διατάξεις του εκλογικού νόµου, το πρώτο σε ψήφους κόµµα διασφαλίζει αυτοδυναµία στη Βουλή σε κάθε περίπτωση εφόσον συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 40,4%. Στην πραγµατικότητα όµως θα πρέπει να θεωρεί βέβαιη την αυτοδυναµία του και µε ποσοστό άνω του 39,5%, αφού είναι σχεδόν αδύνατον να συγκεντρωθούν όλες οι ψήφοι από κόµµατα που θα µπουν στη Βουλή. Οσο περισσότερες είναι οι ψήφοι που θα πάνε σε κόµµατα που δεν θα εισέλθουν στο Κοινοβούλιο τόσο λιγότερο ποσοστό απαιτείται για την αυτοδυναµία.
 
Για παράδειγµα, αν οι ψήφοι σε κόµµατα που θα µείνουν εκτός Βουλής ξεπεράσουν το 3% του συνόλου, τότε η αυτοδυναµία διασφαλίζεται και µε ποσοστό 39,2%. Αν οι ψήφοι των κοµµάτων που θα µείνουν εκτός Βουλής υπερβούν το 5% του συνόλου, τότε η αυτοδυναµία διασφαλίζεται και µε 38,4%. 

ΣΕΝΑΡΙΑ

Πώς κατανέµονται οι έδρες

Σύµφωνα µε τον εκλογικό νόµο, η κατανοµή των βουλευτικών εδρών πραγµατοποιείται ως εξής:
 
Το σύνολο των ψήφων που συγκέντρωσε κάθε κόµµα στην επικράτεια πολλαπλασιάζεται µε τον αριθµό 250. Το γινόµενο που προκύπτει διαιρείται µε το άθροισµα των εγκύρων ψηφοδελτίων που συγκέντρωσαν στην επικράτεια όσοι σχηµατισµοί συµµετέχουν στην κατανοµή των εδρών. Οι έδρες που δικαιούται κάθε σχηµατισµός στην επικράτεια είναι το ακέραιο µέρος του πηλίκου της διαίρεσης.

Αν το άθροισµα των ως άνω ακέραιων µερών των πηλίκων υπολείπεται του αριθµού 250, τότε παραχωρείται κατά σειρά ανά µία έδρα και ως τη συµπλήρωση αυτού του αριθµού στους σχηµατισµούς των οποίων τα πηλίκα εµφανίζουν τα µεγαλύτερα δεκαδικά υπόλοιπα.

Στο αυτοτελές κόµµα που συγκέντρωσε τον µεγαλύτερο αριθµό εγκύρων ψηφοδελτίων στο σύνολο της επικράτειας, παραχωρούνται, επιπλέον των εδρών που λαµβάνει, πενήντα (50) ακόµη έδρες, οι οποίες προέρχονται από εκλογικές περιφέρειες στις οποίες έχουν παραµείνει αδιάθετες έδρες µετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 8 (πρώτη κατανοµή).

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο