Κ. Φίλης στο Newpost: Τι σηματοδοτεί το Brexit για την Ελλάδα – Η επόμενη μέρα στην Ευρώπη

Κ. Φίλης στο Newpost: Τι σηματοδοτεί το Brexit για την Ελλάδα – Η επόμενη μέρα στην Ευρώπη

Για τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η Ελλάδα από την αποχώρηση της Βρετανίας από την ΕΕ, τα κριτήρια με τα οποία ψήφισαν οι Βρετανοί, καταρρίπτοντας τα περί ψήφου κατά της λιτότητας, αλλά και το τι σηματοδοτεί σε διπλωματικό επίπεδο για το μέλλον της Ευρώπης μιλά μεταξύ άλλων στο newpost ο Επικεφαλής του Κέντρου Ρωσίας και Ευρασίας του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου  Κωνσταντίνος Φίλης.

Οι κίνδυνοι τους οποίους γεννά το Brexit, το ενδεχόμενο ντόμινο και οι  αλλαγές στους πολιτικούς συσχετισμούς εντός της Ευρώπης που μπορεί να δούμε, αλλά και το τι σημαίνει για τη Ρωσία, είναι μερικά από τα ζητήματα που αναλύει.

Τι σηματοδοτεί το Brexit για την Ευρώπη; Θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο ανάλογων εξελίξεων και ποιες θα χώρες θα μπορούσαν να ήταν με βάση τα δείγματα που έχουμε ως τώρα;   

Από τη μία έχουμε μια χώρα με ιδιαιτερότητες όπως είναι η Βρετανία, η οποία παραδοσιακά λόγω του ότι είναι πρώην αποικιοκρατική δύναμη, λόγω του ότι θεωρεί εαυτόν πολύ μεγάλο για να είναι κομμάτι ενός υπερεθνικού οργανισμού όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της ειδικής σχέσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και λόγω της ειδικής βαρύτητάς της προφανώς και δεν μπορεί να αποτελεί προηγούμενο για άλλες χώρες μικρότερου βεληνεκούς.

Από τη μία  μπορούμε να πούμε ότι το βρετανικό παράδειγμα μπορεί να μην ακολουθηθεί, από την άλλη όμως εντάσσεται σε μια γενικότερη δυναμική και σε καμιά περίπτωση δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός. Δηλαδή δεν είναι μόνο οι κακότροποι, δύστροποι Βρετανοί που πηγαίνουν σε ένα δημοψήφισμα γιατί ποτέ δεν ήρθαν τόσο κοντά με την Ευρώπη, γιατί ποτέ δεν ήταν στον σκληρό πυρήνα της Ευρώπης, το κομμάτι δηλαδή το νομισματικό.

Η περίπτωση της Βρετανίας εντάσσεται σε μια γενικότερη τάση και δυναμική η οποία εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη και έχει στον πυρήνα της δυνάμεις που είναι λαϊκιστικές σε πολύ μεγάλο βαθμό. Είναι δυνάμεις οι οποίες είναι ευρωσκεπτικιστικές, κάποιες άλλες δυνάμεις οι οποίες είναι εθνικιστικές, υπάρχουν δυνάμεις που κινούνται στα άκρα της δεξιάς και κάποιες άλλες στα άκρα της αριστεράς. Προφανώς είναι δυνάμεις αρκετά ετερόκλητες, δεν έχουν πολλά κοινά αλλά έχουν ένα κοινό παρονομαστή που είναι η αμφισβήτηση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Αυτές οι δυνάμεις προφανώς έχουν ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια για πολύ συγκεκριμένους λόγους. Πρώτον γιατί η Ευρώπη, η σημερινή, κατά τα κοινώς λεγόμενα δεν αρέσει. Δεύτερον γιατί είχαν μάθει τα προηγούμενα χρόνια, αυτών των 60 ετών του ευρωπαϊκού εγχειρήματος να ζουν σε συνθήκες ασφάλειας, δημοκρατίας και με κράτος πρόνοιας και ήταν πολύ ικανοποιητικά αυτά που προσέφερε στον μέσο πολίτη.

Τα τελευταία χρόνια αυτή η εικόνα έχει αντιστραφεί. Η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίση η οποία είναι, θα έλεγα, σε μεγάλο βαθμό ταυτότητας και αυτό έχει να κάνει  με τη διεύρυνση του 2004. ( η διεύρυνση του 2004 για εμάς προφανώς ήταν επωφελής λόγω της εισόδου της Κύπρου από την άλλη όμως ήταν και καταστροφική γιατί δεν ακολουθήθηκε από μια θεσμική εμβάθυνση. Ήταν μια διεύρυνση που έγινε για άλλους λόγους ιστορικούς που εξυπηρετούνταν τότε).

Έχουμε λοιπόν σήμερα μια Ευρώπη που βρίσκεται σε κρίση ταυτότητας, που είναι διαιρεμένη σε δύο τουλάχιστον κατηγορίες. Της Ευρώπης που είναι πιο ευνοημένη οικονομικά από το ενιαίο νόμισμα και δεν αισθάνεται πολύ έντονα την οικονομική κρίση στο πετσί της και έχουμε και την άλλη κατηγορία της Ευρώπης, που είναι κυρίως στον Νότο αλλά όχι μόνο, που αντιλαμβάνεται ότι η Ευρώπη δεν την έχει προστατεύσει επαρκώς απ’ όλες αυτές τις δυνάμεις που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. Οπότε η Ευρώπη αντιμετωπίζεται ότι δεν είναι ικανή ή δεν είναι πρόθυμη να υπηρετήσει τα συμφέροντα όλων των κρατών – μελών.

Τρίτο στοιχείο είναι ότι υπάρχει μια ανακατανομή του παγκόσμιου πλούτου και απ’ αυτή τη διαδικασία η Ευρώπη φαίνεται να απουσιάζει. Επίσης η Ευρώπη φαίνεται να υπολείπεται σε ανταγωνιστικότητα σε σχέση και με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και με την Κίνα και άλλες ασιατικές χώρες. Όλο αυτό αν προσθέσουμε και το ζήτημα του προσφυγικού και της τρομοκρατίας η οποία είναι πια μέσα στην Ευρώπη και όχι έξω απ’ αυτήν, καθώς με τα γεγονότα  δις στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες η αίσθηση της ασφάλειας του μέσου πολίτη στην Ευρώπη έχει κλονιστεί, την οικονομική  κρίση, την κρίση ταυτότητας σε μια παγκοσμιοποιημένη κατάσταση η οποία δεν είναι επωφελής για πολλούς Ευρωπαίους, και την ελλειμματική θεσμική εμβάθυνση κατόπιν της διεύρυνσης του 2004 συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Με τι κριτήρια τελικά ψήφισαν οι Βρετανοί;

Οι Βρετανοί ψήφισαν με πολύ διαφορετικά κριτήρια απ’ ό,τι θα ψήφιζαν σε ένα αντίστοιχο δημοψήφισμα οι Έλληνες ή ακόμη και οι Πολωνοί, οι Αυστριακοί ή οι Ούγγροι. Ψήφισαν και με το κριτήριο της αντιπαράθεσης με το κατεστημένο. Δηλαδή πιστεύουν ότι  το ευρωπαϊκό και βρετανικό κατεστημένο ευθύνεται για την κατάσταση κάποιων Βρετανών οι οποίοι δεν έχουν κερδίσει από την οικονομική άνθηση της Βρετανίας των περασμένων ετών. Κάποιοι άλλοι ψήφισαν με μια τιμωρητική αντίληψη απέναντι στα κέντρα λήψεως αποφάσεων των Βρυξελλών, που θεωρούν ότι είναι αρκετά αποξενωμένα από τους ίδιους και ότι δεν τους αφουγκράζονται. Κάποιοι ψήφισαν με τη λογική ότι η Βρετανία πρέπει να επιστρέψει στη δική της ανεξαρτησία διότι μπορεί να σταθεί μόνη της, κάτι που δεν ισχύει για πολλά άλλα ευρωπαϊκά κράτη, και οικονομικά και πολιτικά, και μάλιστα μπορεί να ρυθμίζει η ίδια την λειτουργία και τις σχέσεις της με κράτη όπως είναι η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το ζήτημα της ενδοκοινοτικής μετανάστευσης ήταν κάτι που βρέθηκε πολύ υψηλά στην ατζέντα των ευρωσκεπτικιστών.

Υπάρχει μια αντίληψη σε κάποιους ότι ψήφισαν κατά της λιτότητας αλλά και ότι ήταν από αίσθημα κατά των μεταναστών εν μέσω και της προσφυγικής κρίσης. Πως το σχολιάζετε; Ποιο είναι το μήνυμα που έστειλαν οι Βρετανοί;

Υπάρχουν δύο μύθοι που πρέπει να καταρρίψουμε. Ο ένας μύθος είναι ότι ψήφισαν κατά της λιτότητας. Οι Βρετανοί δεν επηρεάζονται από τη λιτότητα που έχει επιβάλει η Γερμανία σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη γιατί είναι εκτός νομίσματος. Μπορεί κάποιοι Βρετανοί να ψήφισαν κατά της γερμανικής Ευρώπης, μπορεί να ψήφισαν κατά μιας Ευρώπης που δεν έχει ανθρώπινο πρόσωπο και δεν δείχνει καμιά αλληλεγγύη απέναντι σε χώρες επί παραδείγματι όπως είναι η Ελλάδα. Υπάρχουν κάποιοι Βρετανοί οι οποίοι μπορεί να ψήφισαν με γνώμονα αυτό και υπάρχουν κάποιοι που ψήφισαν με γνώμονα ότι «δεν θέλω τον πολωνό υδραυλικό ή τον ρουμάνο ανειδίκευτο να έρθει στη χώρα μου». Όμως εδώ καταρρίπτονται δύο μύθοι. Πρώτον ότι ψήφισαν κατά της λιτότητας. Αυτό δεν ισχύει. Αν θέλουν κάποιοι από εμάς να το πάρουν αυτό και να το αξιοποιήσουν πολιτικά για το δικό τους αφήγημα αυτό είναι άλλο θέμα αλλά δεν προκύπτει ότι οι Βρετανοί έχουν ψηφίσει κατά της λιτότητας.

Έχουν ψηφίσει κατά της Ευρώπης, του ευρωιερατείου, κατά των Βρυξελλών, εναντίον της γερμανικής Ευρώπης η οποία δεν τους αρέσει αλλά εναντίον της λιτότητας, αν προσπαθήσουμε να βρούμε κάποιους που ψήφισαν με αυτή τη λογική νομίζω ότι τα ποσοστά είναι μηδενικά. Γιατί η Βρετανία δεν πλήττεται από την λιτότητα ως πολιτική επιλογή.

Δεύτερος μύθος που πρέπει να καταρρίψουμε είναι για το προσφυγικό. Οι Βρετανοί δεν ψήφισαν με βάση τη φοβία ότι οι πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν θα πάνε στη Βρετανία. Η Βρετανία είναι εκτός Σένγκεν, είναι νησί και μπορεί να ελέγξει σε σημαντικό βαθμό τα σύνορά της. Ψήφισαν κατά της ενδοκοινοτικής μετανάστευσης. Δηλαδή οι Βρετανοί φοβούνται ότι ο Πολωνός που μπορεί να ταξιδέψει και να εργαστεί και να πάρει επιδόματα στη Βρετανία θα πάρει τη δουλειά από τον Βρετανό. Ότι ο Ρουμάνος που θα φύγει από τη Ρουμανία και θα πάει στη Βρετανία, γιατί μπορεί να το κάνει ενώ ο Σύρος δεν μπορεί να το κάνει, θα πάει λοιπόν να εργαστεί και θα έχει επιδόματα ανάλογα του Βρετανού. Ορισμένοι ψήφισαν με γνώμονα αυτό αλλά όχι τις προσφυγικές ροές που εμείς δεχθήκαμε και η Κεντρική Ευρώπη κατά κύριο λόγο το 2015.

Το μήνυμα είναι σύνθετο. Αν είχαμε ένα τέτοιο αποτέλεσμα από την Ιταλία θα μπορούσαμε πράγματι να πούμε ότι έχουμε ένα αποτέλεσμα κατά της λιτότητας γιατί η λιτότητα τους πλήττει. Γιατί είναι στο ενιαίο νόμισμα, γιατί έχει καταβαραθρωθεί η βαριά της βιομηχανία και ούτω καθεξής.

Είναι σοκ για την Ευρώπη. Είναι η πρώτη φορά στα 60 χρόνια του ευρωπαϊκού εγχειρήματος που χάνει μέλος της. Ξαφνικά βλέπουμε την Ευρώπη να αρχίζει να απομειώνεται και μάλιστα χάνοντας μια χώρα με την εμβέλεια της Βρετανίας. Η αποσύνδεση ενός τέτοιου κράτους είναι βέβαιο ότι δημιουργεί νέα δεδομένα και ότι επιβεβαιώνει πως υπάρχει μια τάση αν όχι κίνδυνος κατακερματισμού της Ευρώπης.

Κανείς δεν μπορεί να το πει με βεβαιότητα ότι δεν θα ακολουθήσουν και άλλοι. Ήδη βλέπουμε τους ευρωσκεπτικιστές να είναι στα κάγκελα. Η μεγαλύτερη ανησυχία η δική μου είναι η εξής: λόγω της δυναμικής που αρχίζουν και αποκτούν τέτοιου είδους φαινόμενα και μορφώματα ακόμα και μέσα στη Γερμανία, αλλά όχι μόνο, υπάρχει ο κίνδυνος κάποιοι απ’ αυτούς να έρθουν στην εξουσία.

Έχουμε την περίπτωση της Πολωνίας όπου έχουμε νέα ηγεσία εδώ και μερικούς μήνες και η οποία είναι πάρα πολύ μακριά απ’ αυτό που θεωρούμε ευρωπαϊκό κεκτημένο ή ως ευρωπαϊκή ταυτότητα. Είναι μια κυβέρνηση η οποία προβαίνει σε μια συνταγματική αναθεώρηση που παραπέμπει σε μεθόδους Ερντογάν. Έχουμε από την άλλη στην Ουγγαρία έναν Ορμπάν ο οποίος πέρα από το ύψωμα των τειχών και όλη την αντιμετώπιση που είχε στο ζήτημα του προσφυγικού, κάτι που τον ενίσχυσε στο εσωτερικό. Προφανώς και ο Ορμπάν κινείται στα όρια του πολιτικού περιθωρίου.

Τι είναι αυτό που σας ανησυχεί λοιπόν για την επόμενη μέρα στην Ευρώπη;

 Ο κίνδυνος είναι είτε κάποιοι απ’ αυτούς να έρθουν στη διακυβέρνηση της χώρας μέσα από εκλογές. Να δούμε τι αποσοβήθηκε τελευταία στιγμή στην Αυστρία. Υπάρχει και ο κίνδυνος να πυροδοτήσουν δημοψηφίσματα με τη συγκέντρωση υπογραφών και την κεντρική κυβέρνηση να είναι δύσκολο να τους το αρνηθεί ή ακόμα μπορεί να δούμε κυβερνήσεις οι οποίες είναι πιο φιλοευρωπαϊκές και πιο μετριοπαθείς να προσχωρούν μερικώς στην ατζέντα των ακραίων φοβούμενες ότι μπορεί να χάσουν ψήφους ενόψει εκλογών που μπορεί να έχουν.

Δηλαδή ο κίνδυνος εδώ είναι ότι όταν έχεις μια τέτοια δυναμική και τάση μπορεί σε αυτό το κύμα να ανεβούν και άλλοι τους οποίους δεν περιμένεις.  Είναι πιθανόν να δούμε κάποιες ηγεσίες, που σήμερα δεν το περιμένουμε, να κάνουν μια αλλαγή. Αν για παράδειγμα ο Ρέντσι χάσει το δημοψήφισμα για τη συνταγματική αναθεώρηση που έχει προαναγγείλει για το φθινόπωρο του 2016 πως θα αντιμετωπίσει μετά τον Μπέπε Γκρίλο;  Τι θα γίνει στην Ισπανία που αύριο έχουμε εκλογές αν τελικά οι Podemos είναι δεύτερο κόμμα; Θα συνεργαστούν οι Σοσιαλιστές με το Λαϊκό Κόμμα του Ραχόι ή θα συνεργαστούν με το Podemos και θα δούμε μια εντελώς άλλη κυβέρνηση στην Ισπανία; Σε μια άλλη κατεύθυνση; Ακόμα και αν οι Podemos προσαρμόζονται και αυτοί στα ευρωπαϊκά δεδομένα όπως προσαρμόστηκε και ο ΣΥΡΙΖΑ.

Εδώ έχουμε τρεις κινδύνους ουσιαστικά. Ο ένας είναι της ανάδειξης κάποιων απ’ αυτούς στην εξουσία.. Ο δεύτερος κίνδυνος είναι να δούμε τέτοια φαινόμενα να διογκώνονται και να ασκούν πίεση στις κεντρικές κυβερνήσεις να αλλάξουν την ατζέντα και να ορίζουν ουσιαστικά την ατζέντα τέτοιου είδους δυνάμεις. Εδώ ας βάλουμε και ένα μεγάλο αστερίσκο που έχει να κάνει με την επιστροφή στα εθνικά σύνορα.

Ο τρίτος κίνδυνος είναι να δούμε την επαναφορά κάποιων αποσχιστικών τάσεων που υπήρχαν και υπάρχουν στην Ευρώπη. Τι θα γίνει με τη Σκωτία; Τη Βόρειο Ιρλανδία; Την Καταλονία; Το momentum αυτή τη στιγμή είναι υπέρ αυτών των δυνάμεων, των λαϊκιστικών, των ευρωσκεπτικιστικών, των ακροδεξιών και των ακροαριστερών που βέβαια είναι πολύ λιγότερες. Θυμηθείτε τη στροφή της Μέρκελ στο προσφυγικό μετά τις καταγγελίες για επιθέσεις στην Κολονία. Η ατζέντα δεν ορίζεται πλέον από τα mainstream κόμματα και ηγεσίες.

Την Ελλάδα με ποιον τρόπο την επηρεάζει, το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στη Βρετανία;

Στον τουρισμό αλλά και στο εμπόριο με δεδομένο ότι με τη Βρετανία έχουμε εμπορικές σχέσεις ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων, γύρω δηλαδή στο 1,5% του ΑΕΠ του δικού μας. Προφανώς η επιβολή δασμών και περιορισμών θα επηρεάσει αυτές τις συναλλαγέ,ς αν και πιστεύω ότι το μέγεθος της Βρετανίας δεν επιτρέπει στην Ευρώπη να επιφυλάξει αυτήν την τόσο τιμωρητική πολιτική που έχει επιφυλάξει για άλλες χώρες , όπως η δική μας. Δηλαδή πιστεύω ότι μπορεί τώρα να ακούμε τους Ευρωπαίους να φωνασκούν αλλά στο τέλος της μέρας λογικά θα έχουμε κάποιου είδους συμβιβασμό μεταξύ Βρετανίας και Ευρώπης όπου η Βρετανία δεν θα απολέσει κάποια προνόμια που έχει κατακτήσει και κυρίως σε σχέση με την ευρωπαϊκή αγορά. Αλλά αυτό είναι να διαπιστωθεί.

Σε ό,τι αφορά τον τουρισμός, το ζήτημα είναι διττό. Πρώτον ακριβαίνει το ευρώ άρα αυτό μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για κάποιους Βρετανούς ακόμα και φέτος, ειδικά γι’ αυτούς που κάνουν τελευταία στιγμή σχέδια, να έρθουν στην Ελλάδα. Μπορεί να επηρεαστούν απ’ αυτό αλλά μπορεί να επηρεαστούν από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα  ότι οδεύουν πια εκτός Ευρώπης. Το οικονομικό σίγουρα είναι ένα θέμα που μπορούμε να το δούμε καλύτερα από του χρόνου, ανάλογα και με τις εξελίξεις.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι δημιουργείται και μια ευκαιρία για την παροχή κινήτρων με στόχο την επαναφορά μέρους του ελληνικού εφοπλιστικού κεφαλαίου αλλά είμαστε πολύ μακριά γιατί αυτό σημαίνει σταθερό φορολογικό καθεστώς και μια πολύ διαφορετική πολιτική αντίληψη. Και δεν είναι και βέβαιο ότι θα το καταφέρναμε έτσι και αλλιώς. Γιατί το Λονδίνο δεν είναι ο όποιος ανταγωνιστής. Πιστεύω ότι και οι Εγγλέζοι τώρα, ειδικά εκτός Ευρώπης, θα κοιτάξουν να παράσχουν οι ίδιοι κίνητρα σε αυτούς που ήδη δραστηριοποιούνται για να μην έχουν αποεπενδύσεις.

Και βέβαια υπάρχει και το ευρύτερα οικονομικό θέμα δηλαδή λιτότητα, χρέος κτλ. Δηλαδή θα μαλακώσουν οι εταίροι μας μετά το Brexit απέναντι στην Ελλάδα και στις χώρες του Νότου γενικότερα ή θα σκληρύνουν τη στάση τους;

Οι Ευρωπαίοι και ειδικότερα οι Γερμανοί οι οποίοι χαρακτηρίζονται και από ένα έλλειμμα ευελιξίας πολύ δύσκολα θα αλλάξουν άρδην την πολιτική τους. Μην ξεχνάμε ότι έχουν και εκλογές το 2017 στη Γερμανία, όπως και στη Γαλλία. Πολύ δύσκολα λοιπόν θα αλλάξουν την πολιτική τους άρδην, σε τέτοιο βαθμό ώστε να δείξουν σημάδια αδυναμίας μετά το Brexit. Νομίζω ότι δεν θα το κάνουν έτσι. Δεν θα κινηθούν δηλαδή με την απλοϊκή σκέψη που κάνουν πολλοί στην Ελλάδα.

Αυτό που νομίζω ότι θα κάνουν είναι να  προσπαθήσουν να συγκλίνουν τα συμφέροντα των 27 που έχουν παραμείνει. Εάν συνειδητοποιήσουν ότι ματαιοπονούν πιθανόν να πάνε στο Plan B, που πιθανότατα να είναι και Plan A, δηλαδή μια σύγκλιση και θεσμική εμβάθυνση μεταξύ των ισχυρών. Δηλαδή ουσιαστικά να δημιουργήσουν ένα ισχυρό πυρήνα αυτών που είναι ικανοί και πρόθυμοι να ακολουθήσουν και να περάσουμε σε μια Ευρώπη δύο ή και περισσότερων ταχυτήτων. Το οποίο σημαίνει ότι ένα κομμάτι της περιφέρειας, είτε λέγεται Νότος είτε Ελλάδα ειδικότερα, γιατί σε μια τέτοια περίπτωση η Ιταλία δεν θα έχει κανένα ιδιαίτερο λόγο να συμμαχήσει με τη χώρα μας. Μπορεί δηλαδή η Ιταλία να θέλει να μπει μέσα σε αυτόν τον σκληρό πυρήνα ακόμα και με όρους που δεν είναι επιθυμητοί. Μπορεί η Ελλάδα να είναι μέσα σε αυτόν τον στενό πυρήνα; Ως έχουν σήμερα τα πράγματα το θεωρώ πάρα πολύ δύσκολο.

Πως μπορεί να επηρεαστούν οι σχέσεις με τη Ρωσία και πως σχολιάζετε το μήνυμα του Πούτιν για το Brexit;

Ο Πούτιν έστειλε χθες ένα μήνυμα, αυτό περί αλαζονείας της βρετανικής κυβέρνησης, το οποίο κινείται σε μια διττή κατεύθυνση. Από τη μία θεωρώ ότι είναι υποστηρικτικό προς την Ευρώπη που μένει πίσω. Είναι σαφές ότι ο Πούτιν με τη δήλωσή του κάνει ένα διαχωρισμό μεταξύ της αλαζονικής Βρετανίας και της υπόλοιπης Ευρώπης. Το δεύτερο μήνυμα, και προσδοκία νομίζω από πλευράς Ρώσων, είναι ότι με τη Βρετανία απέξω έχουν ένα αγκάθι μείον στις σχέσεις τους με την Ευρώπη.

Η Βρετανία με την εμβέλεια της παρείχε προστασία σε κράτη με πολύ μεγάλο αντιρωσικό αίσθημα όπως η Πολωνία και οι Βαλτικές Χώρες. Βρίσκονταν λοιπόν υπό τη βρετανική σκέπη και μπορούσαν να λένε ό,τι έλεγαν κατά της Ρωσίας. Τώρα τα πράγματα είναι πιο δύσκολα γι’ αυτές, είναι εκτεθειμένες και τους είναι πολύ πιο δύσκολο να πείσουν τη Γερμανία για παράδειγμα ότι θα πρέπει η Ευρώπη να εξακολουθήσει να έχει αυτή την πολιτική απέναντι στη Ρωσία.

Μπορεί να μην δούμε κάτι θεαματικό άμεσο, αλλά σίγουρα με τη Βρετανία εκτός, οι σχέσεις Ευρώπης – Ρωσίας μπορεί να μπουν σε μια άλλη τροχιά.

Όμως θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η Ευρώπη διπλωματικά χωρίς τη Βρετανία κονταίνει πάρα πολύ.  Διότι είναι μια χώρα που είναι πυρηνική δύναμη, είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας – άρα μένεις πλέον μόνο με τη Γαλλία ως μόνιμο μέλος του Σ.Α..- μια χώρα που έχει συμβάλει πολύ στα ζητήματα τα στρατιωτικά και ασφάλειας γιατί έχει πολύ μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία ως πρώην αποικιοκρατική δύναμη και μια χώρα η οποία έχει ρόλο και λόγο σε διάφορα δρώμενα όπως για παράδειγμα στη Μέση Ανατολή. Αυτό η Ευρώπη το χάνει τώρα, γι’ αυτό και λέω ότι συρρικνώνεται η διπλωματική της φωνή κατόπιν της εξόδου.

Με την συζήτηση για άνοιγμα κεφαλαίων στην Τουρκία επηρεάζεται κατά κάποιο τρόπο η ενταξιακή της πορεία στην ΕΕ;

Δεν νομίζω ότι επηρεάζεται η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας από την έξοδο της Βρετανίας, υπό την έννοια ότι οι Βρετανοί  θεωρούνταν πιο φιλικά προσκείμενοι προς την Τουρκία παραδοσιακά, ακόμα και σε ζητήματα Κυπριακού κτλ πλην όμως τον τελευταίο καιρό ήταν αρκετά διστακτικοί απέναντι στην ένταξη της Τουρκίας. Αυτό όμως δεν αφορά μόνο στην Βρετανία αλλά είναι ένα φαινόμενο διάχυτο στην Ευρώπη. Ούτε οι Γάλλοι, ούτε οι Γερμανοί, ούτε οι Ολλανδοί, ούτε οι Αυστριακοί, ούτε κανένας θέλει ειδικά τη σημερινή Τουρκία να μπει σε ενταξιακή πορεία. 

Εγγραφείτε στο newsletter μας

Ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία νέα, αποκλειστικά ρεπορταζ και ειδήσεις απο όλο τον κόσμο