ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Τα Ελληνικά αντίμετρα στα προκλητικά «πυρά» Ερντογάν - Ανοιχτή γραμμή με ΗΠΑ και Μακρόν- Τα πρόσωπα κλειδιά

του Νίκου Παναγιωτόπουλου - Δημοσίευση 26 Ιανουαρίου 2020, 08:00 / Ανανεώθηκε 3 Φεβρουαρίου 2020, 15:00
Τα Ελληνικά αντίμετρα στα προκλητικά «πυρά» Ερντογάν - Ανοιχτή γραμμή με ΗΠΑ και Μακρόν- Τα πρόσωπα κλειδιά
Facebook Twitter Whatsapp

Η ατιμωρησία του Ερντογάν τροφοδοτεί τον τυχοδιωκτισμό του

Ο υβριδικός πόλεμος του Ερντογάν κατά της χώρας μας, με «όπλο» γεωτρύπανα, fake news, προσφυγικές ροές, χάρτες και ακραίες προπαγανδιστικές δηλώσεις και τελευταία με την τουρκολυβική συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες αναδιαμορφώνει τα ανοιχτά μέτωπα στα Ελληνοτουρκικά.

Η Άγκυρα δείχνει σε επίπεδο ρητορείας ότι είναι αποφασισμένη να φτάσει στα άκρα ώστε να ικανοποιήσει όλο το πακέτο των εκτός κάθε νομιμότητας απαιτήσεων της στο Αιγαίο αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο. Έμπειροι αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ερντογάν έχει «τυφλωθεί» από τα όσα έκανε στη Συρία και την ανοχή που έδειξαν οι μεγάλοι παίκτες της περιοχής. Η ανοχή των Αμερικανών αλλά και της Δύσης πηγάζει από το γεγονός ότι δεν θέλουν να χάσουν την Τουρκία, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι θα του την παρέχουν για πάντα, με όποιο κόστος και ότι δεν έχουν ήδη δρομολογηθεί σενάρια για εναλλακτικές λύσεις στην περιοχή.

Είναι πλέον κοινός τόπος τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στην Ευρώπη ότι όσο ανέχονται τον Ερντογάν τόσο χάνουν οι ίδιοι. Χάνουν διαχρονικούς συμμάχους για να κάνουν τα χατίρια του σουλτάνου και μαζί την αξιοπιστία τους. Δείχνουν γεωπολιτική αδυναμία βάζοντας σε κίνδυνο το ΝΑΤΟ και τις ευρύτερες συμμαχίες.

Αλλά το χειρότερο η ατιμωρησία του Ερντογάν τροφοδοτεί τον τυχοδιωκτισμό του και τον καθιστά ανεξέλεγκτο και απρόβλεπτο και για τα δικά τους συμφέροντα.

Όσο και αν απειλεί ο Ερντογάν το διπλωματικό «Βατερλό» για τις «συμφωνίες» με τη Λιβύη είναι ξεκάθαρο. Καθώς εκτός από ΗΠΑ, ΕΕ και τις χώρες της περιοχής που δεν τις αποδέχονται, κόλαφος για τον τούρκο πρόεδρο ήταν και η γνωμάτευση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Γερμανικής Βουλής για τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης όσον αφορά στον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σε εξαντλητική παρουσίαση της προβληματικής αποφαίνεται ότι το μνημόνιο παραβιάζει τη Σύμβαση του Διεθνούς Δικαίου Θαλάσσης.

Η Άγκυρα γνωρίζει ότι το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι Συρία για αυτό ξανανοίγει μέσω ενός «άτυπου ενημερωτικού σημειώματος», το οποίο αναρτήθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών όλες τις διεκδικήσεις της. Η λίστα αξιώσεων φέρει την υπογραφή του υψηλόβαθμου διπλωμάτη Τσαγατάι Ερτζιγές, διευθυντή Αεροπορίας και Ναυτιλίας του ΥΠΕΞ, ο οποίος είναι ο συντάκτης και των χαρτών που αποτυπώνουν τις μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Στην έκθεσή του ο Ερτζιγές υποστηρίζει ότι «η βασική πηγή της έντασης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας είναι η ελληνική αντίληψη που θεωρεί όλο το Αιγαίο ελληνική θάλασσα, αψηφώντας τα δικαιώματα και συμφέροντα της Τουρκίας ως μιας παράκτιας χώρας».

Η Τουρκία επανέρχεται ανοίγοντας το «κουτί της Πανδώρας» των διεκδικήσεών της, σε ένα πλαίσιο σταθερών προκλήσεων που προωθούνται και μέσω του μνημονίου για τις θαλάσσιες ζώνες που υπέγραψε με την κυβέρνηση της Τρίπολης, του Φαγέζ αλ Σάρατζ, με την οποία αξιώνει δίαυλο εξόδου στο Αιγαίο, ενώ δίνεται και μήνυμα προς την Αθήνα για το τι θα επιχειρήσει να θέσει η Άγκυρα, σε περίπτωση προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ως διαφορά με την Ελλάδα, έστω και αν δεν υπάρχει αναφορά στο συγκεκριμένο ενδεχόμενο στο σημείωμα.

Η στρατηγική της Ελλάδας έχει αλλάξει και δεν εδράζεται σε παλιά στερεότυπα αντιμετώπισης των Τουρκικών προκλήσεων στη λογική του κατευνασμού.

Ήδη, υπάρχει ανοιχτή γραμμή του Έλληνα Πρωθυπουργού με τις ΗΠΑ. Μια σχέση που έχει καλλιεργηθεί εδώ και καιρό. Και χτίστηκε, όπως εξηγούν συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη σε τρία επίπεδα: με Λευκό Οίκο, Στέιτ Ντιπάρτμεντ και Κογκρέσο.

Ο Πρωθυπουργός έχει χτίσει μία προσωπική επαφή και επικοινωνία με τον Μάικ Πομπέο. Όταν τον Οκτώβριο ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών βρισκόταν στην Αθήνα, η συνάντησή τους κατά το διήμερο της παρουσίας του δεν περιορίστηκε στις επαφές που είχαν στο μέγαρο Μαξίμου στο πλαίσιο της υπογραφής της συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας αλλά επεκτάθηκε και σε άλλες δραστηριότητες όπως η επίσκεψη τον κύριο Μητσοτάκη και Πομπέο μετά των συζύγων τους στο μουσείο της Ακρόπολης και κοινό πρόγευμα που είχαν. Στη συνέχεια πρωθυπουργός συναντήθηκε με τον Ντόναλντ Τράμπ αλλά και τον Μαϊκ Πομπέο στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ στις αρχές Δεκεμβρίου στο Λονδίνο. Κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον οι κύριοι Πένς και Πομπέο οργάνωσαν δείπνο προς τιμήν του Πρωθυπουργού στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ με καλεσμένους που επέλεξαν οι ίδιοι. Λίγες μέρες μετά την επιστροφή από την Ουάσιγκτον ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε μακρά τηλεφωνική επικοινωνία με τον Μάικ Πομπέο, σε πολύ καλό κλίμα. Υστερα από μερικές μέρες εστάλη η επιστολή του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ. 

Παράλληλα ο Έλληνας Πρωθυπουργός έχει καλές σχέσεις με ένα «πρόσωπο κλειδί» στον Λευκό Οίκο, στενό συνεργάτη του Ντόναλντ Τράμπ. Πρόκειται για τον γαμπρό του Αμερικανού Προέδρου κι εξ απορρήτων συνεργάτη του, Τζάρεντ Κούσνερ (συζύγου της Ιβάνκα Τράμπ). Για πρώτη φορά ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνάντησε τον Τζάρεντ Κούσνερ τον Σεπτέμβριο στο περιθώριο των εργασιών της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ

Η συνάντηση έγινε στα γραφεία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στον ΟΗΕ και διήρκεσε περίπου μια ώρα.

Τον Τζάρεντ Κούσνερ, συνάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στη διάρκεια της πρόσφατης επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον. Ο γαμπρός του Ντόναλντ Τράμπ πήγε μάλιστα στο Μπλερ House που έμενε ο Έλληνας πρωθυπουργός και συζήτησαν επί μακρόν δίχως τα φώτα της δημοσιότητας.

Την Πέμπτη στο Νταβός ο Πρωθυπουργός είχε σύντομη συνομιλία  με την Ιβάνκα Τραμπ στο περιθώριο του γεύματος που οργάνωσε η δημοσιογράφος της Washington Post Lally Weymouth.

Η επιστολή Πομπέο και οι δηλώσεις του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν δείχνουν τη συνήθη τακτική των ίσων αποστάσεων αλλά βρίσκονται κοντά στις ελληνικές θέσεις. Ο Μάικλ Πομπέο έκανε σαφή αναφορά στην εγγύηση της ασφάλειας της Ελλάδας από τις ΗΠΑ και στο διεθνές δίκαιο. Οι δηλώσεις από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι «σε αντίθεση με όσα προτείνει η Τουρκία, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο όπως αποκρυσταλλώνεται στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά έχουν γενικά δικαίωμα στην ΑΟΖ και στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα στον ίδιο βαθμό με οποιαδήποτε άλλη χερσαία περιοχή» καθώς και η καταδίκη των ενεργειών της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ, επίσης είναι σαφή θετικά δείγματα.

Σαφές μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση στην ΕΕ  ότι για να δοθεί συναίνεση από την Ελλάδα σε πολιτική λύση από την ΕΕ, πρέπει να ακυρωθεί το «μνημόνιο» Τουρκίας-Λιβύης.

Την ίδια ώρα η ελληνική διπλωματία έχει διαμορφώσει ένα πολυεπίπεδο σχήμα διπλωματικών επαφών διαμορφώνοντας στενότερες σχέσεις και με τη Γαλλία. Ο Εμανουέλ Μακρόν είχε στηρίξει ανοιχτά την Ελλάδα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ. Επίσης η Γαλλία έχει καταγγείλει το «μνημόνιο» Τουρκίας-Λιβύης. Η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στις 29 Ιανουαρίου στο Παρίσι, αναμένεται με έντονο ενδιαφέρον. Η παρουσία του αεροπλανοφόρου Σαρλ Ντε Γκόλ με συνοδεία ελληνικής φρεγάτας, έχει υψηλό συμβολισμό κι έγινε κατόπιν συνεννόησης με το Παρίσι.

Ενισχύονται οι στενές σχέσεις με το Ισραήλ. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρίσκεται αύριο Δευτέρα στις εκδηλώσεις των 75 χρόνων από το κλείσιμο του Άουσβιτς. Οι σχέσεις με το Ισραήλ στο καλύτερο σημείο τους. Την προηγούμενη εβδομάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τα προεδρεία των  Ελληνοαμερικανικών και Αμερικανοεβραϊκών οργανώσεων που βρίσκονταν σε περιοδεία στην Κύπρο, το Ισραήλ και την Ελλάδα. Το ισραηλινό λόμπι πολύ ισχυρό στις ΗΠΑ.

Ενίσχυση επαφών με αραβικό κόσμο στον οποίο η Τουρκία χάνει ερείσματα. Την επόμενη Δευτέρα 3 Φεβρουαρίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρίσκεται στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας και την επομένη στο Αμπου Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Ενώ σταθερές σε καλό επίπεδο είναι οι σχέσεις με Αίγυπτο.

Ο Τούρκος Πρόεδρος ξεχνά ότι, όποιος τα θέλει όλα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να χάσει τα πάντα. «Το να διακινδυνεύεις πολλά για να κερδίσεις πολλά είναι περισσότερο πλεονεξία παρά σοφία», όπως είχε πει άλλοτε και ένας Άγγλος αποικιοκράτης ονόματι Ουίλιαμ Πεν.