Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε είναι ο άνθρωπος που κινεί τα νήματα (και σε αυτή) τη διαπραγμάτευση. Αν και τυπικά δεν συμμετέχει στις συνομιλίες, εντούτοις, καθορίζει από το παρασκήνιο την εξέλιξή τους περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο συμμετέχοντα. Η συμμαχία Σόιμπλε-Τόμσεν εξύφανε έναν ιστό στον οποίο παγιδεύτηκε η ελληνική κυβέρνηση.

Ο απών-παρών

Ο Φουκώ έχει γράψει ότι μια εξουσία είναι πιο ισχυρή όταν επιβάλλεται χωρίς να είναι παρούσα. Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τον Σόιμπλε και τη διαπραγμάτευση. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών δεν συμμετείχε σε κανένα στάδιο της διαπραγμάτευσης. Ωστόσο, αν και απών, ήταν διαρκώς παρών. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών καθόρισε την πορεία της διαπραγμάτευσης με τέσσερις τρόπους:

  • Αρνήθηκε σθεναρά την άμεση λήψη των μακροπρόθεσμων μέτρων για το χρέος που ζήτησε το ΔΝΤ.
  • Επέβαλε τα τεράστια πλεονάσματα του 3.5% και για μετά το τέλος τους προγράμματος.
  • Στήριξε την απαίτηση Τόμσεν για λήψη μέτρων ύψους 2% του ΑΕΠ. Χωρίς αυτή τη στήριξη, τα νέα μέτρα δεν θα πέρναγαν.
  • Έβαζε (και βάζει) σε συνεργασία με το ΔΝΤ, συνεχώς νέα εμπόδια κάθε φορά που η διαπραγμάτευση έφτανε κοντά η συμφωνία.

Στην ουσία, το αριστοτεχνικό παιχνίδι Σόιμπλε είχε δύο πτυχές. Από τη μια μεριά, μια περίπλοκη τακτική απέναντι στο ΔΝΤ που ξεκίνησε από τη σύγκρουση και κατέληξε σε συμμαχία. Από την άλλη, η πρόταξη συνεχώς νέων απαιτήσεων. Και οι δύο πτυχές συντέθηκαν σε ένα δίκτυ παγίδευσης της ελληνικής κυβέρνησης, προκειμένου αυτή να υποχρεωθεί στις μέγιστες δυνατές παραχωρήσεις. Ακόμα και κυβερνητικά στελέχη που το προηγούμενο διάστημα στοχοποιούσαν αποκλειστικά «τις ιδεολογικές εμμονές και την αδιαλλαξία του ΔΝΤ», πλέον παραδέχονται τόσο τον κεντρικό ρόλο Σόιμπλε, όσο και τη συμπόρευση του με τον κ. Τόμσεν.

Τσίπρας: Κάθε φορά που πλησιάζουμε σε συμφωνία βάζουν πρόσθετες απαιτήσεις

Είναι εξόχως χαρακτηριστική μια αποστροφή των δηλώσεων του Αλέξη Τσίπρα, μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τουσκ:

«Η δεύτερη αξιολόγηση θα έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί από τον Δεκέμβριο του 2016. Και δυστυχώς, με δική τους ευθύνη, έχουμε μία απαράδεκτη κωλυσιεργία που θέτει σε κίνδυνο την ίδια τη διαδικασία ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας. Πρόκειται για μία προσπάθεια, δηλαδή, να δημιουργηθούν με τεχνητό τρόπο εμπόδια για την ανάκαμψη, που θα οδηγήσει βεβαίως και στην έξοδο από το πρόγραμμα σε περίπου έναν χρόνο από σήμερα… η αίσθηση που έχουμε εδώ στην Ελλάδα είναι πως κάθε φορά που πλησιάζουμε σε συμφωνία, καθώς η ελληνική πλευρά με καλή πίστη επιδιώκει διαρκώς να βρεθεί κοινό έδαφος, κάποιοι έρχονται τελευταία στιγμή να βάζουν επιπρόσθετες απαιτήσεις, παραβιάζοντας τα συμφωνηθέντα.»

Η σκοπιμότητα Σόιμπλε

Ποια είναι όμως η σκοπιμότητα Σόιμπλε; Γιατί μπλοκάρει μαζί με το ΔΝΤ τη διαπραγμάτευση ενώ η κυβέρνηση έχει κάνει τόσες παραχωρήσεις; Μέχρι στιγμής δίνονται τρεις εξηγήσεις:

  • Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, ο κ. Σόιμπλε επιμένει στο (υποτιθέμενο) σχέδιο του για αποπομπή της Ελλάδας από την ευρωζώνη. Για να το πετύχει αυτό, υπονομεύει την επιτυχία του προγράμματος. Χθες ο πρωθυπουργός μίλησε για «καταστροφολογικά σενάρια περί εξόδου της Ελλάδας από την ευρωζώνη, που κάποιοι επιθυμούσαν το 2015 και δεν δίσταζαν να το δηλώνουν, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Παρά το γεγονός ότι αυτό το πολιτικό σχέδιο ηττήθηκε οριστικά το καλοκαίρι του 2015 και παρά τα εντυπωσιακά δημοσιονομικά αποτελέσματα της ελληνικής οικονομίας στη συνέχεια, ορισμένοι εκ των πιστωτών μας εμφανίζονται – θα έλεγα ακόμη και σήμερα – αμετανόητοι»
  • Η δεύτερη εξήγηση έχει να κάνει με τις γερμανικές εκλογές. Ο κ. Σόιμπλε θέλει να αναγκάσει την «αριστερή ριζοσπαστική κυβέρνηση της Ελλάδας» να υιοθετήσει το σύνολο της ατζέντας του, με στόχο να ενισχύσει τη λογική του μονοδρόμου στην οικονομική πολιτική και να απονομιμοποιήσει στους Γερμανούς ψηφοφόρους την «εναλλακτική» πρόταση Σουλτς.
  • Η τρίτη εξήγηση σχετίζεται με τη γενική ευρωπαϊκή συγκυρία. Το Βερολίνο επιδιώκει τον πλήρη ταπείνωση της ελληνικής κυβέρνησης για να στείλει πανευρωπαϊκό μήνυμα ότι ο ανερχόμενος «λαϊκισμός» δεν έχει καμία ελπίδα.

Όποια κι αν είναι η εξήγηση, ας μην έχουμε αμφιβολίες ότι ο κ. Σόιμπλε, ως άλλος Μέτερενιχ, είναι αυτός που κινεί τα νήματα στην ευρωζώνη. Η συμμαχία του με το ΔΝΤ καθιστά ακόμα πιο σκληρή τη γραμμή της λιτότητας...