Οι τελευταίες αποκαλύψεις σχετικά με τα περίφημα “Paradise Papers” θα μπορούσαν να αποτελέσουν θρυαλλίδα πολιτικών εξελίξεων, αν δεν είχαμε υποστεί το μιθριδατισμό των αλλεπάλληλων λιστών και ληστών. Λίστα Λαγκάρντ, λίστα Μπόργιανς, λίστες εμβασμάτων στο εξωτερικό, “Panama Papers” και  τώρα Paradise Papers. Ελληνική εκπροσώπηση και ελληνικό ενδιαφέρον παντού, ακόμη και στις Νήσους Κέιμαν, με το όνομα της κας Μαρέβα Μητσοτάκη να φιγουράρει μεταξύ των επώνυμων κύκλων του διεθνούς προσκηνίου και παρασκηνίου.

Ποιοι είναι οι λόγοι πίσω από την απώλεια κάθε ελέγχου επί των δομών της παγκόσμιας οικονομίας; Γιατί τα κράτη – και βασικά οι λαοί – αδυνατούν να τιθασεύσουν την άκρατη φοροκλοπή και γιατί αφήνουν προσκόμματα ύπαρξης «φορολογικών παραδείσων»;

Για «Το Τέλος της Ιστορίας» μας μίλησε ο Francis Fukuyama αμέσως μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Για τον ίδιο, η νίκη των Η.Π.Α. αποτελούσε νίκη του δυτικού συστήματος οικονομικής συγκρότησης, ήτοι του καπιταλισμού. Η αποτυχία της κεντρικά ελεγχόμενης οικονομίας ήταν τόσο παταγώδης, ώστε ο άνθρωπος θα έπαυε πλέον να διερευνά για το βέλτιστο μοντέλο, γιατί το είχε βρει στο πρότυπο της οικονομίας της αγοράς.

Βέβαια, για τη δικαιοσύνη της συζήτησης, ο Fukuyama ήρθε μία δεκαετία αργότερα να επισημάνει τις στρεβλώσεις της σταδιακής κύλισης προς το νεοφιλελευθερισμό, με αφορμή τη μεσσιανική αντίληψη περί εξωτερικής πολιτικής του George Bush Jr.. Ο ανεξέλεγκτος φιλελευθερισμός οδηγεί στο νεοφιλελευθερισμό και εκείνος στην παραχώρηση εκτεταμένων δικαιωμάτων φοροδιαφυγής, σε όσους δε διαθέτουν την ευθιξία και την ηθική απόδοσης εύλογου μεριδίου του πλούτου τους για το κοινό καλό.

Πως θα αισθανθεί υπόχρεος καταβολής φόρων κάποιος, που θέλει και μπορεί να φοροδιαφύγει; Δεν μπορούν συντεταγμένες πολιτείες να επαφίενται στην ευθιξία και στην κοινωνική ευαισθησία των ιδιωτικών συμφερόντων. Επομένως, ο προβληματισμός εστιάζει στη δημιουργία ενός οικονομικού μοντέλου, το οποίο βεβαίως να μη χειραγωγεί την ελεύθερη οικονομία, αλλά να ορίζει δικλείδες ασφαλείας και ελέγχου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο έλεγχος καθίσταται εφικτός μόνο μέσω των δημόσιων θεσμών, οι οποίοι αντλούν τη νομιμοποίησή τους από τον ίδιο το λαό στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας του πολιτεύματος.

Υποχρέωσή μας, ως φορείς της νομοθετικής εξουσίας, είναι να αναζητήσουμε λύσεις υπό το πρίσμα του παραπάνω αξιώματος. Αποτελεί πρόκληση προς τον μέσο φορολογούμενο πολίτη να διαιωνίζονται τέτοιου είδους πρακτικές. Γι’ αυτό το λόγο, η στρατηγική μας πρέπει να έχει δύο στοχεύσεις: αφ’ ενός την εσωτερική με τη δημιουργία ενός δίκαιου και σταθερού φορολογικού συστήματος χωρίς «παραθυράκια», αλλά και την εξωτερική με την ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών προς την κατεύθυνση της ευαισθητοποίησης των διεθνών θεσμών και των κρατών.

Χωρίς αμφιβολία, ο εκδημοκρατισμός των διεθνών οικονομικών θεσμών και των πάσης φύσεως “fund” αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας, ιδιαίτερα αν αναλογιστούμε τη διαρκή ισχυροποίησή τους έναντι της πολιτικής εξουσίας. Δυστυχώς, επετράπη στα φαινόμενα τύπου «Μαρέβα Μητσοτάκη» να λάβουν διαστάσεις χιονοστιβάδας και πλέον, η διεθνής κοινότητα καλείται να επιδείξει τα αντανακλαστικά της.

*Ο κ. Ιωάννης Σαρακιώτης είναι Δικηγόρος – Βουλευτής Φθιώτιδας ΣΥΡΙΖΑ