Το Προσφυγικό, όπως ήταν αναμενόμενο αποτέλεσε την αιχμή της τοποθέτησης του πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε απαράδεκτο το σημείωμα του Ντόναλντ Τουσκ (που ανέφερε πως το σύστημα των υποχρεωτικών ποσοστόσεων είναι αναποτελεσματικό) τονίζοντας ότι όχι μόνο δυσχεραίνει τη διαχείριση των προσφυγικών ροών, αλλά θέτει σε κίνδυνο το μέλλον της ΕΕ, καθώς υπονομεύει την έννοια της αλληλεγγύης. Τόνισε ότι για την Ελλάδα το σημαντικό δεν είναι κάποιες δυνάμεις να φιλοξενήσουν 200 ή και 1.000 άτομα, αλλά ότι επιμένουν να υπονομεύουν τις αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ. 

Ο κ. Τσίπρας φέρεται να επεσήμανε ότι η Ελλάδα σεβάστηκε τους κανόνες της ΕΕ και ευαισθησίες άλλων κρατών - μελών και τήρησε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, παρότι διαφωνούσε με σειρά πολιτικών στην οικονομία (λιτότητα), αλλά και στην εξωτερική πολιτική (κυρώσεις έναντι τρίτων κρατών). Σε αυτό το σημείο συμπλήρωσε πως όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να κάνουν το ίδιο σήμερα για την αντιμετώπιση αυτού του ευρωπαϊκου ζητήματος.

Ως προς το θέμα της χρηματοδότησης, οι ίδιες πηγές επισημαίνουν πως ο πρωθυπουργός  συμφώνησε ότι τα χρηματοδοτικά εργαλεία (ενδεχομένως και καινούργια) θα πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτα προκειμένου να ανταποκρίνονται στη σημερινή πραγματικότητα και να μπορούν τρίτες χώρες να τα απορροφούν. Το θέμα δεν είναι μόνο να υπάρχουν περισσότερα κονδύλια, αλλά να ενταχθούν οι στόχοι μας στο μεταναστευτικό στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ, πρόσθεσε χαρακτηριστικά.

Πιο συγκεκριμένα οι προτάσεις που μπήκαν από την ελληνική πλευρά περιλαμβάνουν:

  1. Η χρηματοδότηση τρίτων χωρών θα πρέπει να συναρτάται με την αποτελεσματικότητά τους στην αντιμετώπιση δικτύων διακινητών, στη μείωση των ροών και στην αποδοχή επιστροφών.  
  2. Θα πρέπει να ληφθούν σημαντικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτιών των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών (φτώχεια, πόλεμοι) και να ενταχθεί στην αναβάθμιση της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.    
  3. Θα πρέπει να ιδρυθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός επιστροφών και
  4. ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός επανεγκατάστασης με κέντρα αιτήσεων σε τρίτες χώρες διέλευσης και προέλευσης.   

Η επίσκεψη του Τ.Ερντογάν στην Ελλάδα

Ειδική ενημέρωση έγινε από το πρωθυπουργό σε σχέση με την επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν στην Ελλάδα στις αρχές του μήνα. Ο  Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι οι εξελίξεις στο μεταναστευτικό ήταν ένας από τους βασικούς λόγους της πρόσκλησης, παρ’ όλες τις διαφωνίες σε εθνικό, αλλά και ιδεολογικό επίπεδο.

Κατά την τοποθέτηση του συμπλήρωσε  ότι σε μία περιοχή που βυθίζεται στην αποσταθεροποίηση (Συρία, Ιράκ, Αφγανιστάν, Παλαιστίνη, Λίβανος, Ιεροσόλυμα, πραξικόπημα στην Τουρκία και περιορισμός σε ανθρώπινα δικαιώματα, Κουρδικό)  δεν μπορούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις να θεωρούνται διμερές θέμα. Είναι ζήτημα στήριξης των νοτιανατολικών ευρωπαϊκών συνόρων που καθίστανται ολοένα και πιο σημαντικές. Η ευρωπαική ασφάλεια και διαχείριση προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών βασίζεται στις ομαλές ελληνοτουρκικές σχέσεις, τόνισε χαρακτηριστικά.   

Αναφερόμενος στην Κύπρο υπογράμμισε πως οι προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο, κάνουν ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη δίκαιης και βιώσιμης επίλυσης του Κυπριακού στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ και χωρίς τουρκικές εγγυήσεις. Όπως επεσήμανε ο Αλέξης Τσίπρας «η ανάγκη για ειρήνη, σεβασμό του διεθνούς δικαίου και συνεργασία στο Αιγαίο και στην Μεσόγειο, αποτελεί ένα ευρωπαϊκό διακύβευμα που είναι πιο σημαντικό σήμερα από ποτέ». 

Στην αποτίμηση που έκανε ο κ.Τσίπρας σε σχέση με την επίσκεψη του Τούρκου προέδρου στην Αθήνα αναφέρθηκε σε τρια σημαντικά βήματα που έγιναν:

  • Πρώτον, συμφωνήθηκε η επανέναρξη των συνομιλιών για την υφαλοκρηπίδα και Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης υπό την υψηλή εποπτεία Πρωθυπουργού και Προέδρου Τ. Ερντογάν. 
  • Δεύτερον, συμφωνήθηκε η πιο αποτελεσματική εφαρμογή της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας με τη γειτονική χώρα να αρχίσει να εφαρμόζει ξανά την διμερή Συμφωνία Επανεισδοχής.
  • Τρίτον, ο πρόεδρος Ερντογάν τόνισε δημόσια ότι επιδιώκει την δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού και πως οι συνομιλίες πρέπει να συνεχίσουν.

Ο πρωθυπουργός καλωσόρισε το γεγονός ότι ΕΕ, Γερμανία και Βουλγαρία έδωσαν απάντηση στην Τουρκία σχετικά με τις δηλώσεις Ερντογάν για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης.

Κυβερνητικές πηγές τονίζουν πως κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο Αλέξης Τσίπρας ζήτησε στήριξη ώστε η Τουρκία τους επόμενους μήνες:

  • να σταματήσει την καταπάτηση του διεθνούς δικαίου στο Αιγαίο με συνεχείς παραβιάσεις και εμπλοκές.
  • να εντείνει την θετική ως τώρα συνεργασία στο πλαίσιο της Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας.
  • να συνεχίσει τις συνομιλίες, με τους όρους του ΓΓ του ΟΗΕ, για το Κυπριακό.

Η κοινωνική Ευρώπη

Ο Έλληνας πρωθυπουργός στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ανέλαβε πρωτοβουλία και έθεσε την ατζέντα για την κοινωνική Ευρώπη τονίζοντας ότι ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων είναι σημαντικός και πρέπει να εφαρμοσθεί.

Υποστήριξε ότι η κοινωνική διάσταση είναι αναγκαία συνθήκη για την Ενωμένη Ευρώπη. Ο Κοινωνικός πυλώνας θα εξισορροπήσει το δημοσιονομικό σύμφωνο. Το ευρωπαϊκό εξάμηνο (διαδικασία συντονισμού των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών) θα πρέπει να περιλαμβάνει δεσμευτικούς κοινωνικούς στόχους και ζήτησε να περιληφθεί μνεία στα συμπεράσματα.

Σύμφωνα με πληροφορίες η πρόταση στηρίχθηκε μεταξύ άλλων από την Επιτροπή, τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Σουηδία και την Πορτογαλία και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να το στηρίξει και η Γερμανία. Το θέμα θα συζητηθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του επόμενου Μαρτίου. Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή δεσμεύτηκε να επανέλθει με προτάσεις για την παρακολούθηση της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.