Όταν τον Ιανουάριο του 2015, λίγες μέρες πριν τις εθνικές εκλογές, στην κεντρική προεκλογική συγκέντρωση του ΣΥΡΙΖΑ στην Ομόνοια, ο κ. Τσίπρας από τη θέση του αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης έκανε βασικό του σύνθημα το περίφημο "κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη", λίγοι μπορούσαν να φανταστούν το πως τα σπίτια θα γίνονταν βορρά στα ξένα funds. Οι περισσότεροι είχαν πιστέψει τις εξαγγελίες περί "νέας σεισάχθειας" για νοικοκυριά κι επιχειρήσεις. Σήμερα, δυο χρόνια μετά, στην εκπνοή του 2017 κι ενόψει της τρίτης αξιολόγησης και των stress tests των τραπεζών που έπονται αυτής, πρέπει να γίνουν πάνω από 15.000 πλειστηριασμοί για να μειωθεί ο όγκος των δανείων που δεν εξυπηρετούνται. 

Τα δάνεια που δεν εξυπηρετούνται, δυστυχώς, δεν είναι μόνο των στρατηγικών κακοπληρωτών, όπως αρέσκεται να παρουσιάζει η κυβέρνηση. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και δάνεια πολιτών που εξαιτίας των βίαιων ανατροπών που υπέστη η ζωή τους από τις πολιτικές λιτότητας δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις που είχαν δημιουργήσει πριν το ξέσπασμα της κρίσης. Η κατάσταση των οποίων χειροτέρευσε, μετά τα όσα δραματικά συνέβησαν με την αποτυχημένη διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015, η οποία κατέληξε στην επιβολή περιορισμού κινήσεων κεφαλαίων στις τράπεζες και στην ανάγκη ανακεφαλαιοποίησής τους που κόστισε τελικά ένα τρίτο, επί της ουσίας αχρείαστο, μνημόνιο σκληρών μέτρων. 

Μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στο νομοθετικό πλαίσιο που υπήρχε για την προστασία της πρώτης κατοικίας (ν.3869/2010 και ν. 4224/2013), χιλιάδες αιτήσεις δανειοληπτών από τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα απορρίφθηκαν γιατί οι προϋποθέσεις ήταν πιο αυστηρές. Το γεγονός δε, ότι με αφορμή της παύσης της τυπικής ισχύος του νόμου Κατσέλη στις 31 Δεκεμβρίου 2018, οι τράπεζες έχουν ανοίξει το ζήτημα της κατάργησης του νόμου με πρόσχημα ότι με τον ισχύοντα ουσιαστικά προστατεύονται οι στρατηγικά κακοπληρωτές, αφήγημα που βλέπουμε να υιοθετεί η κυβέρνηση, τα πράγματα προοιωνίζονται ακόμη πιο δύσκολα. Αν δεν γίνει αποδεκτή η πρόταση νόμου που καταθέσαμε πριν λίγες μέρες, οι κοινοβουλευτικές ομάδες της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και του Ποταμιού, σχετικά με την προστασία της πρώτης κατοικίας, ή αν δεν δοθεί τουλάχιστον μια παράταση στο νόμο Κατσέλη, τότε οι δανειολήπτες θα πρέπει να ρυθμίζουν το δάνειό τους εξωδικαστικά και σε περίπτωση που αυτό καταγγελθεί, τότε μέσα από μια σειρά διαδικασιών θα αρχίζει αυτή της αναγκαστικής εκτέλεσης.

Η δίκαιη λύση στο ζήτημα των πλειστηριασμών δεν πρόκειται, όμως, να προκύψει ούτε με τα ΜΑΤ και τα χημικά, ούτε με τους βανδαλισμούς στα Ειρηνοδικεία και τις διώξεις σε βάρος των συμβολαιογράφων. Δεν θα έρθει με καμιά μορφή βίας. Αυτό οφείλουμε να το κατανοήσουμε όλοι και να καταδικάσουμε απερίφραστα τη βία από όπου κι αν προέρχεται. Η λύση του δράματος που εξελίσσεται σε βάρος χιλιάδων πολιτών, νοικοκυριών κι επιχειρήσεων είναι πολιτική. Εναπόκειται στη βούληση του Πρωθυπουργού και της κυβέρνησης. Υπάρχει η καλή πρακτική της Κύπρου. Δόθηκε στους υπερχρεωμένους δανειολήπτες η δυνατότητα να αγοράσουν στην τιμή που προσφέρουν τα funds το "κόκκινο" δάνειό τους από την τράπεζα. Στον Ν. 169 (Ι)/2015 "Ο περί Αγοραπωλησίας Πιστωτικών Διευκολύνσεων και για Συναφή Θέματα Νόμος του 2015" στην Κύπρο, στη διάταξη περί πώλησης πιστωτικής διευκόλυνσης (18) ορίζεται ότι πριν από την πώληση του όλου ή μέρους των πιστωτικών του διευκολύνσεων, πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοδοτικό ίδρυμα καλεί τον εμπλεκόμενο δανειολήπτη και τους εγγυητές του, όπως εντός χρονικής περιόδου σαράντα πέντε (45) ημερών, υποβάλουν πρόταση για εξαγορά της υπό πώλησης πιστωτικής του διευκόλυνσης. Ωστόσο, δεν είναι μόνο η Κύπρος που διασφάλισε την προτεραιότητα των δανειοληπτών έναντι των ξένων funds. Το ίδιο έκανε κι η Ισπανία με νόμο που δίνει τη δυνατότητα να επαναγοράζει ο δανειολήπτης το δάνειο από τον κάτοχό του στην τιμή που η τράπεζα το πωλεί στο fund. 

Ένα νομοθετικό πλαίσιο που θα περιελάμβανε την παραπάνω καλή ευρωπαϊκή πρακτική από χώρες που χτυπήθηκαν κι αυτές από την κρίση, θα μπορούσε να αποτελέσει μια δίκαιη λύση στο μείζον ζήτημα των κόκκινων δανείων και κατ' επέκταση των πλειστηριασμών. Θα έδινε παράλληλα και μια ανάσα δικαιοσύνης κι αλληλεγγύης στο σύνολο των πολιτών, μια ανάσα που την έχουν ανάγκη.

* O κ. Δημήτρης Κωνσταντόπουλος είναι βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας της Δημοκρατικής Συμπαράταξης.