Τα δύσκολα είναι μπροστά για την κυβέρνηση όσον αφορά  το προσφυγικό, με το 2018 να θεωρείται έτος ορόσημο για τη διαχείριση του προβλήματος. Δεν είναι μόνο η πίεση για την κατάργηση των υποχρεωτικών ποσοστώσεων που έχει ασκήσει ο Ντόναλντ Τουσκ σχετικά με την κατανομή των προσφύγων, αλλά η άμεση ανάγκη αλλαγής της εικόνας των κέντρων υποδοχής και ταυτοποίησης στα νησιά του Αιγαίου, καθώς και η τήρηση των δεσμεύσεων από την πλευρά της Τουρκίας.

Τα τελευταία στοιχεία που υπάρχουν από το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής είναι μάλλον ενθαρρυντικά σε σχέση με τη μεταφορά ατόμων στην ενδοχώρα. Από τις 16 Οκτωβρίου μέχρι και τις 27 Δεκεμβρίου έχουν μεταβεί στην ηπειρωτική Ελλάδα πάνω από 7.500 πρόσφυγες και μετανάστες. Ευάλωτες ομάδες και ασυνόδευτα ανήλικα, που δεν εμπίπτουν στην κοινή δήλωση ΕΕ - Τουρκίας, μεταφέρονται με γοργούς ρυθμούς, όπως είχε αποφασιστεί στην τελευταία συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ.

Αναλυτικά τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το newpost.gr αναφέρουν ότι τις τελευταίες 30 ημέρες (27 Νοεμβρίου - 27 Δεκεμβρίου) 4.152 πρόσφυγες και μετανάστες μετέβησαν από τα νησιά στην ενδοχώρα. Συνολικά οι νέες αφίξεις έφτασαν τα 2.323 άτομα.

Πιο συγκεκριμένα από τη Λέσβο 2.264 πρόσφυγες - μετανάστες μεταφέρθηκαν στα ηπειρωτικά, ενώ στο νησί έφτασαν περίπου οι μισοί, δηλαδή 1.175 ατομα. Από τη Χίο μεταφέρθηκαν 907 άτομα, όταν στο νησί έφτασαν 304.  243 έφυγαν από την Λέρο προς την ενδοχώρα με μόλις 11 νέες αφίξεις. 510 οι μεταφορές από τη Σάμο με 762 άτομα να φτάνουν στο νησί, ενώ 189 αναχώρησαν προς τα ηπειρωτικά  από την Κω, τη στιγμή που στο νησί του Ιπποκράτη έφτασαν μόλις 31 άτομα.

Το γεγονός πως οι ροές έχουν περιοριστεί σημαντικά και αποκτά νόημα η διαδικασία της αποσυμφόρησης, θεωρείται ένα πολύ ενθαρρυντικό σημάδι. Από 200 άτομα που έφταναν κατά μέσο όρο την ημέρα στα νησιά του Αιγαίου από τις 20 Αυγούστου και μετά, οι αφίξεις έχουν πλέον περιοριστεί στις 60-65.

Μπορεί να συνδεθεί αυτή η εξέλιξη με την πρόσφατη επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν στην Ελλάδα; Συμπεράσματα είναι δύσκολο να βγουν ακόμα, ωστόσο η αλλαγή του ισοζυγίου "ροών - επιστροφών στην ενδοχώρα" έχει ήδη προκαλέσει ένα αίσθημα αισιοδοξίας στους επιτελείς του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής. "Γίνονται βήματα προς θετική κατεύθυνση, αργά και σταθερά, όχι θαύματα", τόνιζαν πηγές του υπουργείου στο newpost.gr. Παρόλα αυτά οι δραματικές εικόνες που καταγράφουν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις στη Μόρια της Λέσβου δείχνουν πως ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί είναι μακρύς.

Η πίεση που δέχονται τα νησιά του Αιγαίου είναι τεράστια και κατ΄επέκταση το πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση μεγαλώνει όσο δεν δίνεται οριστική λύση. Δεν είναι τυχαίο ότι πριν από τις γιορτές το Μαξίμου έσπευσε να αναστείλει την αύξηση του ΦΠΑ σε πέντε νησιά του Αιγαίου.  

Με δυο βασικές κινήσεις από εδώ και πέρα η κυβέρνηση θα επιχειρήσει την αλλαγή της εικόνας στο προσφυγικό.

  • Μετά την επίσκεψη του Γιάννη Μουζάλα στην Άγκυρα, τα τεχνικά κλιμάκια των αρμόδιων υπουργείων των δυο χωρών αναμένεται να συναντηθούν στις αρχές του χρόνου, προκειμένου να καθοριστούν όλες οι λεπτομέρειες μεταφοράς μεταναστών από την ενδοχώρα στην Τουρκία. Πέρα από την προφορική συμφωνία του Αλέξη Τσίπρα με τον Ταγίπ Ερντογάν αρμόδιες πηγές διευκρινίζουν πως η μεταφορά ατόμων από κλειστά κέντρα κράτησης, για τα οποία είναι δεδομένο πως θα απορριφθεί η αίτηση τους για άσυλο, είναι από τη φύση του ένα αρκετά σύνθετο θέμα που απαιτεί τον καλύτερο δυνατό συντονισμό. Απομένει ασφαλώς και η τελική έγκριση από την πλευρά της Κομισιόν, ώστε να μην υπάρξει καμία περίπτωση ¨απειλής προσβολής¨ της συμφωνίας ΕΕ - Τουρκίας.
  • Η κατάθεση στις αρχές του νέου έτους της τροπολογίας για το άσυλο θεωρείται μια απαραίτητη διαδικασία που δεν αναμένεται να είναι ανέφελη για την κυβέρνηση. Με τις αλλαγές που προωθούνται, πέρα από το γεγονός ότι η αίτηση ασύλου ουσιαστικά θα κλείνει όταν εκδοθεί απόφαση από την Αρχή προσφυγών (με μόνη δυνατότητα προσφυγής στην διοικητική δικαιοσύνη), στη διάταξη που θα κατατεθεί θα προβλέπεται η συντόμευση των προθεσμιών μέσα στις οποίες οι υπηρεσίες θα πρέπει να λαμβάνουν τις αποφάσεις τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι αλλαγές έχουν ήδη παρουσιαστεί σε βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ μέσω της αρμόδιας Επιτροπής Παραγωγής και Ελέγχου του Κυβερνητικού Έργου. Οι αντιδράσεις θεωρούνται δεδομένες από το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς κυρίως οι "53+" έχουν διαφοροποιήσει τη θέση τους από τη σύντμηση των διαδικασίων ζητώντας επαναφορά του προηγούμενου πλαισίου για τις επιτροπές ασύλου.