Το ζήτημα της διαπραγμάτευσης για το όνομα της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας περιπλέκεται. Δεν είναι μόνο το βάρος της αιματοβαμμένης ιστορίας των Βαλκανίων και οι κομματικές σκοπιμότητες σε Ελλάδα και ΠΓΔΜ που δυσχεραίνουν την επίλυση της διένεξης. Έχει αποφασιστική σημασία το ότι η διαπραγμάτευση αποτελεί ένα από τα πεδία του γεωπολιτικού ανταγωνισμού της Δύσης με τη Ρωσία.

Από μηχανής… τηλεφώνημα

Το Σάββατο το μεσημέρι το Μαξίμου βρισκόταν σε άβολη θέση. Οι τηλεφωνικές επικοινωνίες του Αλέξη Τσίπρα με τους αρχηγούς της αντιπολίτευσης είχαν καταλήξει σε αποτυχία. Ο πρωθυπουργός είχε εισπράξει τέσσερα μεγαλοπρεπή «Όχι» στην υπό συζήτηση ονομασία «Μακεδονία του Ίλιντεν» και η κυβέρνηση εμφανιζόταν απομονωμένη σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα.

Σε αυτήν τη δύσκολη στιγμή το Μαξίμου έλαβε ένα από μηχανής… τηλεφώνημα. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Μάικ Πενς τηλεφώνησε στον Αλέξη Τσίπρα, σύμφωνα με το τηλεγράφημα του ΑΠΕ, «για να εκφράσει την εκτίμησή του για τον ηγετικό ρόλο που έχει διαδραματίσει, μαζί με τον πρωθυπουργό της πΓΔΜ Ζόραν Ζάεφ, στις προσπάθειες επίλυσης της μακρόχρονης διένεξης του ονοματολογικού». Ο κ. Πένς μάλιστα επισήμανε ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια ιστορική παρέμβαση για να επιλυθεί το ζήτημα.

Η αμερικάνικη παρέμβαση έδωσε ανάσα στην κυβέρνηση, αλλάζοντας την ατζέντα και δείχνοντας ότι η πολιτική Τσίπρα έχει τη στήριξη της «μεγάλης συμμάχου».

Ο φόβος της Δύσης

Η επανεκκίνηση της διαπραγμάτευσης για το όνομα ευθύς εξαρχής είχε συνδεθεί με την ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ κατά τη Σύνοδο της Συμμαχίας στις Βρυξέλλες στις αρχές του προσεχούς Ιουλίου. Δευτερευόντως, το ζήτημα μιας συμφωνίας Ελλάδας-ΠΓΔΜ συνδέεται με την έναρξη της ενταξιακής διαδικασίας της γείτονος στην ΕΕ.

Γιατί όμως οι ΗΠΑ και τη ΕΕ θέλουν τη συμφωνία για το όνομα και παρεμβαίνουν σε αυτήν την κατεύθυνση; Ο αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Σωτήρης Ρούσσος είπε στο Newpost: «Εδώ και καιρό η Δύση έχει εγκαταλείψει τα Δυτικά Βαλκάνια, κάτι που αποτυπώθηκε στο πάγωμα των ενταξιακών διαδικασιών σε ΝΑΤΟ κι ΕΕ. Η Ρωσία επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουν οι δυτικοί ιθύνοντες. Οι κινήσεις της Ρωσίας εντάσσονται στην προσπάθεια επέκτασης της επιρροής της στην «εγγύς περιφέρειά» της, δηλαδή στον Καύκασο, την Κεντρική Ασία, την Ανατολική Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και τα Δυτικά Βαλκάνια.»

«Αυτό που τρομάζει του δυτικούς», προσθέτει ο κ. Ρούσσος, «είναι η επανάληψη του φαινομένου της Συρίας, όπου η «αδιαφορία» της Δύσης άφησε κενό χώρο που καλύφθηκε από τη Ρωσία. Οι δυτικοί αποφάσισαν λοιπόν να γίνουν πιο παρεμβατικοί στα Δυτικά Βαλκάνια, προωθώντας την ένταξη των χωρών της περιοχής (ΠΓΔΜ, Αλβανία, Μαυροβούνιο και Σερβία) στους ευρωατλαντικούς θεσμούς, προκειμένου να αποκόψουν τη Ρωσία. Για να ενταχθεί η ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία με την Ελλάδα. Εν ολίγοις, η Δύση δεν θέλει να αφήσει άλλο κενό ισχύος στην περιφέρεια της Ρωσίας».

Οι παρεμβάσεις

Δεν είναι τυχαίο ότι στην κεφαλή της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα βρίσκεται ένας εξαιρετικά παρεμβατικός διπλωμάτης, ο Τζέφρι Πάιατ. Ο κ. Πάιατ βρισκόταν στο Κίεβο κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μαϊντάν το 2013-14 που οδήγησε στην ανατροπή του καθεστώτος Γιανουκόβιτς και την πρόσδεση της Ουκρανίας στο άρμα της Δύσης. Στην Αθήνα ο κ. Πάιατ έχει επιδοθεί σε εργώδη δραστηριότητα με συνεχείς δημόσιες εμφανίσεις και συναντήσεις με πολιτικούς.

Την ίδια στιγμή, για πρώτη φορά από τη δεκαετία του ’40 γίνεται αισθητό το «ρωσικό άρωμα» στην οικονομική και πολιτική ζωή του τόπου, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Το ενδιαφέρον είναι ότι σε μια ειρωνεία της Ιστορίας, η «κατά ΣΥΡΙΖΑ Αριστερά» έχει στραμμένο το βλέμμα της προς τη Δύση και όχι προς την Ανατολή. Έτσι βλέπουμε την Αυγή να επιχαίρει γιατί (υποτίθεται ότι) ο Τζέφρι Πάιατ «ξεχνά τους καλούς του τρόπους και τραβάει το αυτί του Κυριάκου Μητσοτάκη».

Βεβαίως, όπως δείχνει η εξέλιξη με την «Μακεδονία του Ίλιντεν», οι δυτικές παρεμβάσεις δεν αρκούν για να φτάσουμε σε συμφωνία.