Η εικόνα δεν είναι συνηθισμένη. Το περασμένο Σάββατο μετά το πέρας της ομιλίας του Νίκου Κοτζιά για την πρόταση μομφής, σύσσωμη η κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ τον καταχειροκρότησε όρθια. Αυτό το standing ovation πολύ σπάνια γίνεται σε υπουργούς. Πόσο μάλλον που ο υπουργός Εξωτερικών δεν προέρχεται από τον κομματικό πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ και στο παρελθόν δεν αντιμετωπιζόταν ευνοϊκά από αυτόν.

ΚΚΕ, ΝΑΡ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ

Ο Νίκος Κοτζιάς διαθέτει λαμπρό ακαδημαϊκό βιογραφικό. Έχει σπουδάσει Οικονομικές Επιστήμες, Πολιτική και Φιλοσοφία, Δίκαιο και Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση στην Ελλάδα και στη Γερμανία. Έχει εργαστεί στα Πανεπιστήμια Μαρβούργου, Οξφόρδης και Χάρβαρντ και κατέχει τη θέση καθηγητή Πολιτικών Θεωριών των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πειραιά.

Ωστόσο, είναι η πολιτική πορεία του κ. Κοτζιά που προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον Στην δεκαετία του ’80 βρίσκεται στην ηγεσία του ΚΚΕ. Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και υπεύθυνος της Ιδεολογική Επιτροπής του κόμματος, θα διαφωνήσει με την επιλογή της κυβέρνησης Τζανετάκη. Αποχωρεί το 1989 μαζί με την «ΚΝΕ-Γράψα» και γίνεται ιδρυτικό μέλος του ΝΑΡ. Από το ΝΑΡ θα αποχωρήσει το 1990 με την «ομάδα των 15». Στη συνέχεια, θα βρεθεί στις ΗΠΑ για ακαδημαϊκή δραστηριότητα. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, παίρνει τις αποστάσεις του από την Αριστερά. Από τα μέσα της δεκαετία του ’90 προσεγγίζει τον χώρο του ΠΑΣΟΚ και γίνεται εμπειρογνώμονας του ΥΠΕΕ. Συνδέεται στενά με τον Γιώργο Παπανδρέου και παίρνει τη θέση του προέδρου του ΙΣΤΑΜΕ. Πολλοί αναμένουν τότε ότι θα γίνει υπουργός Εξωτερικών στην κυβέρνηση Παπανδρέου το 2009, αλλά τελικά επιλέγεται ο Παναγιώτης Δρούτσας. Στη συνέχεια, ο κ. Κοτζιάς αποχώρησε και από το ΠΑΣΟΚ. Από το 2012 προσεγγίζει τον ΣΥΡΙΖΑ και κερδίζει την εμπιστοσύνη του Αλέξη Τσίπρα. Μαζί με άλλα πρώην στελέχη του ΠΑΣΟΚ (όπως ο Νίκος Τόσκας) δημιουργούν την «Κίνηση Ιδεών και Δράσης Πράττω». Ο κ.Κοτζιάς μπαίνει στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας του ΣΥΡΙΖΑ και γίνεται υπουργός Εξωτερικών τον Ιανουάριο του 2015.

Από την καχυποψία στην αποδοχή

Τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που είχαν παραμείνει στην Αριστερά τις δεκαετίες του ’90 και του 2000, αντιμετώπισαν αρχικά τον κ. Κοτζιά με καχυποψία. Η αλήθεια είναι ότι ο νυν ΥΠΕΞ διέθετε όλα τα χαρακτηριστικά που ενοχλούσαν τα κομματικά στελέχη. Στα «πέτρινα χρόνια» είχε αυτομολήσει στη σοσιαλδημοκρατία, ενώ επέλεξε να προσεγγίσει τον ΣΥΡΙΖΣΑ όχι μέσα από τις συνήθεις κομματικές διαδικασίες, αλλά με συμφωνία κορυφής με τον Αλέξη Τσίπρα.

Η στάση αυτή άλλαξε με τη διαπραγμάτευση με την ΠΓΔΜ και τη Συμφωνία των Πρεσπων. Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ με πορεία δεκαετιών στην Αριστερά είπε στο Newpost ότι «όλοι είμαστε ικανοποιημένοι με τον κ. Κοτζιά. Χειρίστηκε τη διαπραγμάτευση περίτεχνα κι έφερε πολύ καλό αποτέλεσμα.» Άλλος βουλευτής παρατήρησε: «Στο τέλος της ομιλίας Κοτζιιά η συνήθως φειδωλή στις εκδηλώσεις της κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ τον επιδοκίμασε όρθια και με παρατεταμένο χειροκρότημα, αναγνωρίζοντας την προσφορά του. Μέχρι σήμερα μόνον ο Τσίπρας και ο Τσακαλώτος είχαν τύχει τόσο θερμών εκδηλώσεων».

Η στρατηγική Κοτζιά

Πέρα όμως από την αποδοχή που γνωρίζει στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, αυτό που έπρεπε να επισημανθεί είναι ότι ο κ. Κοτζιάς δεν υλοποιεί μια εξωτερική πολιτική με βάση τις «αξίες της Αριστεράς», αλλά με γνώμονα τα γεωπολιτικά συμφέροντα του ελληνικού κράτους –όπως αυτός τα αντιλαμβάνεται. Άλλωστε την ίδια ακριβώς πολιτική προωθούσε και όταν ανήκε στον χώρο του ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Κοτζιάς είναι ένας άνθρωπος με πολύ ισχυρή άποψη για την εξωτερική πολιτική Από πρόσωπα που τον έχουν γνωρίσει στο παρελθόν περιγράφεται ως «άνθρωπος πολύ μεγάλων ικανοτήτων και θηριώδους αυτοπεποίθησης». Ο πρωθυπουργός του έχει δώσει το αναγκαίο πεδίο ελευθερίας για να εφαρμόσει μια στρατηγική στην εξωτερική πολιτική που έχει τέσσερις πυλώνες:
 

  1. Πρέπει να σπάσει η «αδράνεια» στην εξωτερική πολιτική που απορρέει από τον φόβο του πολιτικού κόστους. Στη ομιλία του στη Βουλή ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το 1990-1992 όλοι οι πολιτικοί έλεγαν ότι άλλαζαν οι διεθνείς συνθήκες και δεν τις πήραμε χαμπάρι. Τώρα πάλι αλλάζουν και κάποιοι θέλουν να κάνουν σαν να μην άλλαξαν. Για μας, για την Κυβέρνησή μας, πρώτιστο πατριωτικό καθήκον είναι να δούμε και να αναπτύξουμε το ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή μας, να βγούμε από την κρίση και να πάμε στην ανάπτυξη με ολόκληρη την περιοχή.»
  2. Τα προβλήματα με Αλβανία και ΠΓΔΜ δεν είναι ανυπέρβλητα. Πρέπει να διευθετηθούν για να επικεντρωθεί η Ελλάδα στην Τουρκία, που συνιστά την πραγματική απειλή. «Η χώρα πρέπει να απαλλαγεί από τα βάρη του παρελθόντος και να ασχοληθεί με το μέλλον της και τους πραγματικούς εχθρούς της», δήλωσε στις Πρέσπες.
  3. Η Τουρκία θα παραμείνει για μεγάλο διάστημα η μεγάλη απειλή για την Ελλάδα, ενώ η συμπεριφορά της είναι απρόβλεπτη. Στην Κύπρο δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία χωρίς άρση των εγγυήσεων, καθώς και χωρίς ταχεία αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων.
  4. Είναι απαραίτητη η ενίσχυση της πολιτικοστρατιωτικής συμμαχίας με ΗΠΑ και Ισραήλ για να υποστηριχτεί η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.. Ενδεικτική της αναβαθμισμένης σχέσης Ελλάδας-Ισραήλ είναι και η μεγάλης κλίμακας άσκηση που πραγματοποίησε στις 10/6 η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία στην Κρήτη. 40 ισραηλινά μαχητικά πέταξαν πάνω από τη βάση της Σούδας όπου εκτέλεσαν άσκηση για «αποστολή σε άγνωστη περιοχή» -κάτι που όπως και να το κάνουμε, φέρνει στον νου το Ιράν.
     

Πέρα από αυτή καθαυτά τα ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής, η στρατηγική Κοτζιά της οποίας η Συμφωνία των Πρεσπών αποτελεί κορυφαία έκφραση, προσφέρει στον κ. Τσίπρα και μια μεγάλη υπηρεσία στην εσωτερική πολιτική. Αποτελεί όχημα για τον μεγάλο άνοιγμα στον χώρο του Κέντρου που επιδιώκει διακαώς ο πρωθυπουργός.