Ο Μουαμάρ Καντάφι αποτελεί τον πρώτο ηγέτη-θύμα των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης, με το θάνατό του να εγκαινιάζει ένα τέλος -μακράς- εποχής για τη Λιβύη, αλλά και τις αραβικές χώρες. Ο πρώην συνταγματάρχης ηγέτης, πάντως, σίγουρα ήταν μία ιδιαίτερη περίπτωση ηγέτη, που χαρακτηρίστηκε, εκτός από τον αυταρχισμό του και από τις έντονες ιδιορρυθμίες του. Ο Μουαμάρ Αμπού Μινγιάρ αλ Καντάφι, όπως είναι το πλήρες όνομά του, γεννήθηκε πριν από 69 χρόνια (7 Ιουνίου του 1942) κοντά στην Σύρτη από γονείς νομάδες. Στα νεανικά του χρόνια ήταν υποστηρικτής του αιγύπτιου ηγέτη και άραβα εθνικιστή, Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, παίρνοντας μέρος στις αντι-ισραηλινές διαφλώσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης του Σουέζ το 1956. Σπούδασε Νομικά, όντως στη συνέχεια ακολούθησε στρατιωτική καριέρα, σπουδάζοντας στην στρατιωτική ακαδημία της Βεγγάζης. Πατέρας οκτώ παιδιών, έχασε μία θετή κόρη κατά τη διάρκεια αμερικανικών επιθέσεων στη Λιβύη το 1986.

Την 1η Σεπτεμβρίου του 1969, μια ομάδα από αξιωματικούς του στρατού υπό την ηγεσία του Μουαμάρ Καντάφι έκανε πραξικόπημα και ανέτρεψε τον βασιλιά Ίντρις, ενώ αυτός βρισκόταν στα στην Ελλάδα για διακοπές (στα Καμένα Βούρλα). Έτσι ο Καντάφι, αν και απλός υπολοχαγός απέκτησε τον βαθμό του συνταγματάρχη που έμελλε να τον συνοδεύει μέχρι τον θάνατό του. Σημειώνεται ότι πριν επιστρέψει στη Βεγγάζη, όπου σημειώθηκε το πραξικόπημα, είχε εκπαιδευθεί στη Βρετανία.

Αποτύπωσε την πολιτική του φιλοσοφία τη δεκαετία του '70 στο «Πράσινο Βιβλίο», ενώ ήταν οπαδός της «παναραβικής μουσουλμανικής ιδέας». Οι σχέσεις του με τη Δύση εντάθηκαν τις δεκαετίες του '70 και του '80, η οποία τον χαρακτήρισε ως έναν ηγέτη με ρατσιστικά και αντισημιτικά αισθήματα, ενώ εκείνος από την πλευρά του, πολέμησε κάθε ιδέα βερβερικής μειονότητας στα εδάφη του, χαρακτηρίζοντας γηγενείς πληθυσμούς της βορείου Αφρικής ως «σχέδια της Δύσης».

Το 1974, μαζικές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν κατά του αυταρχικού καθεστώτος του, ενώ τον Απρίλιο του 1976 φοιτητές και καθηγητές πανεπιστημίων θα οργανώσουν μαζικές διαδηλώσεις με τον Καντάφι να στέλνει στρατεύματα σε σχολεία και πανεπιστήμια, όπου συνέλαβαν και εκτέλεσαν δεκάδες μαθητές και φοιτητές. Τις επόμενες ημέρες οι δημόσιοι απαγχονισμοί νεαρών φοιτητών στους κεντρικούς δρόμους της Βεγγάζης προς παραδειγματισμό έδιναν μία γεύση για το τί θα συνέβαινε σε όποιον τολμούσε να τον αμφισβητήσει. Θεωρήθηκε ως στρατιωτικός δικτάτορας, με το καθεστώς του να έχει φυλακίσει και εκτελέσει πολλούς διαφωνούντες, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Λόγω του ότι φερόταν να υποστήριζε τρομοκρατικές επιθέσεις, οι ΗΠΑ επέβαλαν το 1985 κυρώσεις κατά της Λιβύης, ενώ το 1988 πραγματοποιήθηκε η τρομοκρατική επίθεση στο Λόκερμπι της Σκοτίας, εναντίον αμερικανικού αεροσκάφους, με 270 νεκρούς. Το 1991 και τα Ηνωμένα Έθνη επέβαλαν κυρώσεις. Το 2003 ο Καντάφι αναγγέλλει τον τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος και ανέλαβε την ευθύνη -όπως και έδωσε και αποζημιώσεις- για την επίθεση στο Λόκερμπι, με τη Δύση να κάνει και αυτή στροφή στον τρόπο αντιμετώπισης του Καντάφι. Το 2004, οι ΗΠΑ και ο Τζορτζ Μπους ήραν το εμπορικό εμπάργκο στη Λιβύη, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2009, ο Καντάφι επισκέφθηκε για πρώτη φορά τις ΗΠΑ, για τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου και μίλησε.

Οι ιδιορρυθμίες του, πάντως, ήταν παγκοσμίως γνωστές. Ο Καντάφι, όταν ταξίδευε σε χώρες του εξωτερικού κοιμόταν σε σκηνή, η οποία φυλασσόταν από δεκάδες γυναίκες-φρουρούς.

Κατά τη διάρκεια μίας διήμερης επίσκεψης στην Ιταλία τον Αύγουστο του 2010, ο Καντάφι κάλεσε εκατοντάδες γυναίκες να ασπαστούν το Ισλάμ. Ο λίβυος συνταγματάρχης προσκάλεσε μία μεγάλη ομάδα νεαρών γυναικών σε ένα λιβυκό πολιτιστικό κέντρο στη Ρώμη και επιχείρησε να τις προσηλυτίσει στο Ισλάμ, προκαλώντας φυσικά την αντίδραση της ιταλικής κοινής γνώμης και των ΜΜΕ, που κατηγόρησαν τον ιταλό πρωθυπουργό Σίλβιο Μπερλουσκόνι ότι «πούλησε» την αξιοπρέπεια της Ιταλίας, στο βωμό των εμπορικών συμφερόντων με τη Λιβύη.

Παράλληλα, πολλοί λένε ότι θεωρούσε τον εαυτό του διανοούμενο, ενώ είχε ιδιαίτερες φιλοσοφικές τάσεις, παρά τον αυταρχισμό του.

Οι δεκαετίες στην εξουσία και η εκμετάλλευση του λιβυκού λαού και του ορυκτού πλούτου της χώρας, φυσικά, έδωσαν στην οικογένεια Καντάφι αμύθητο πλούτο, με τους γιούς του να είναι γνωστοί για τις... χλιδάτες συνήθειές τους σε όλο τον κόσμο. Ο Καντάφι, με τα πετροδόλαρα, προχώρησε σε τεράστιες επενδύσεις σε μια σειρά εταιρειών, μεταξύ των οποίων και ευρωπαϊκούς κολοσσούς. Το επενδυτικό ταμείο με την επωνυμία Libyan Investment Authority, το οποίο σύμφωνα με το WikiLeaks, είχε εκχωρήσει σε αμερικανικές τράπεζες το ποσό των 500 εκατομμυρίων δολαρίων, για να τα διαχειριστούν. Η Fiat, η ποδοσφαιρική ομάδα της Γιουβέντους, η ιταλικής τράπεζα UniCredit, η βρετανική εκδοτική εταιρεία Pearson, ο ρωσικός κολοσσός αλουμινίου RUSAL, η τουρκική κατασκευαστική εταιρεία Emlak Konut, είναι μόλις μερικές από τις εταιρείες, στις οποίερ κατείχε ποσοστό μετοχών ο Καντάφι.

Ο λίβυος συνταγματάρχης είχε πάντα στενές σχέσεις με τη χώρα μας, με αξιοσημείωτη τη «Συμφωνία της Ελούντας» το 1985. Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδας Ανδρέας Παπανδρέου, με μια επιτυχημένη πρωτοβουλία διαιτησίας, διοργάνωσε την ιστορική συνάντηση στην Κρήτη, του προέδρου της Γαλλίας, Φρανσουά Μιτεράν με τον λίβυο ηγέτη, κατά τη μεγάλη διένεξη που τους χώριζε στο θέμα του Τσαντ, όπου και επήλθε συμβιβαστική λύση.

Η αρχή του τέλους του, ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2011, όταν οι Λίβυοι, παρασυρόμενοι από το κύμα της Αραβικής Άνοιξης, ξεκίνησαν διασηλώσεις κατά του Καντάφι. Η συνέχεια είναι γνωστή: Εμφύλιος πόλεμος, επέμβαση του ΝΑΤΟ, ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο Μουαμάρ Καντάφι συνέδεσε την εξουσία με τη ζωή του. Τις έχασε και τις δύο.


Βαγγέλης Βιτζηλαίος



Σχετικά θέματα:
TAGS