Του Γιάννη Αλαφούζου

Πρωταρχικός στόχος της τηλεόρασης του ΣΚΑΪ είναι να ψυχαγωγεί αλλά και να ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο. Είναι μια επιλογή που έχουμε κάνει: Να προσφέρει χαρά, αλλά και τροφή για σκέψη. Το «1821» ανταποκρίνεται σε αυτήν ακριβώς την τηλεοπτική αντίληψη.

Δεν είναι η πρώτη παραγωγή, το πρώτο υλικό της οποίας στηρίχθηκε σε αυτή την παραδοχή. Προηγήθηκαν άλλες. «Οι πόλεμοι των Ελλήνων», που σήμερα ξαναγυρίζονται και θα προβληθούν την Άνοιξη. Η ιστορική για τα ελληνικά τηλεοπτικά δεδομένα παραγωγή «Οι Μεγάλοι Έλληνες» - που παιζόταν και στο ραδιόφωνο. «Οι χαμένες Πατρίδες», «Η καταστροφή της Σμύρνης», την Άλωση της Πόλης, («Η Πόλις Εάλω»), κ. ά. Νιώθαμε την ανάγκη να οργανώσουμε παραγωγές για την «Ακρόπολη», τον «Ιάκωβο», τον «Θεοδωράκη»...

Στον ΣΚΑΪ έχουμε μια ευαισθησία στην Ιστορία: πιστεύουμε ότι αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής κάθε Ανθρώπου, κάθε Κοινωνίας, κάθε Έθνους. Και επειδή, δυστυχώς, στην Ελλάδα έχουμε υποτιμήσει την βαρύτητα της Ιστορίας, της ιστορικής μας εξέλιξης, αλλά και την πραγματικότητα της ιστορίας μας, ο ΣΚΑΪ φιλοδοξεί να καλύψει αυτό ακριβώς το κενό.

Η Ιστορία είναι μια επιστήμη που ασχολείται με γεγονότα που προηγήθηκαν γενεές επί γενεών και το γεγονός αυτό εξυπηρετεί, μεταξύ άλλων, την ανάλυσή του απαλλαγμένο από πάθη, μίση και ιδεολογίες, που θολώνουν το ιστορικό, δηλαδή το καλά ζυγισμένο και πολύπλευρο, δίδαγμα.

Εκτιμώ ότι αντιμετωπίζουμε το 1821 με επιστημονική ορθότητα. Οι καθηγητές Βερέμης και Μιχαηλίδης είναι εξαιρετικοί ιστορικοί σύμβουλοι, που ειδικεύονται στην νεότερη ιστορία της Ελλάδας και έχουν άριστη γνώση της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου. Το ίδιο ισχύει για όλους τους ιστορικούς, Έλληνες και ξένους, που συμμετείχαν στην παραγωγή. Η γνώση που διαθέτουμε, μέχρι στιγμής, για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου αποδίδεται με ακρίβεια. Στα ευρήματα για τη διοικητική, οικονομική και κοινωνική οργάνωση της περιόδου, τα έγγραφα και τις ανθρώπινες μαρτυρίες. Αναρωτιέμαι ποιοι δεν θα ενδιαφέρονταν να γνωρίζουν τι κατέγραφαν τα αρχεία της Πύλης; Πώς περιέγραφαν τα γεγονότα στην Ελλάδα; Πώς έβλεπαν οι Τούρκοι κατακτητές τα γεγονότα;

Η Επανάσταση του ’21 δεν είναι απλώς μια μοναδική στιγμή στην Ιστορία της Ελλάδας. Είναι μια μοναδική στιγμή στην Παγκόσμια Ιστορία: Μια χώρα διαλυμένη, κατακερματισμένη που την είχαν κατακτήσει, κατασφάξει και υποδουλώσει, ξανά και ξανά, κατάφερε να ανασυνταχθεί, να επαναστατήσει, να πολεμήσει και να απελευθερωθεί!

Βεβαίως, πολεμήσαμε. Σκληρά! Πώς αλλιώς μπορούσε να γίνει, άλλωστε, απέναντι σε έναν τόσο βάναυσο κατακτητή; Μέσα από δυσκολίες, έριδες, εμφυλίους και διχόνοιες – ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι την εποχή εκείνη ήταν πολύ συνηθισμένες οι μάχες μεταξύ διαφόρων ομάδων για την διεκδίκηση δικαιωμάτων και προνομίων - κατορθώσαμε να επικρατήσουμε απέναντι σε μια πανίσχυρη στρατιωτική δύναμη, την Οθωμανική αυτοκρατορία.

Ότι επιβιώσαμε και επικρατήσαμε, το οφείλουμε, σε καθοριστικό βαθμό, στους ανθρώπους που ζούσαν σε αυτά τα χώματα πριν από εμάς. Αναφέρομαι στους Έλληνες της αρχαίας περιόδου, που με το πνεύμα και το έργο τους υπάρχουν ακόμη σήμερα. Μιλώ για τους Έλληνες που με την Ιστορία, τη φιλοσοφία και τα μνημεία που άφησαν πίσω τους, έχτισαν την δική μας κληρονομιά. Αυτή που κουβαλάμε μέχρι σήμερα.

Και είναι αυτή η κληρονομιά, η αυτογνωσία μιας κοινωνίας που έχει τη δυνατότητα να κοιτάει μέσα στην ψυχή της πέρα από την επιφάνεια, που της δίνει τη δύναμη να αντιμετωπίζει τις σύγχρονες προκλήσεις. Γι’ αυτό και λειτουργεί αρνητικά για εμάς, τους Έλληνες, να μην ασχολούμαστε, να μην διαβάζουμε, να μην ενδιαφερόμαστε για την ιστορία μας.

Η τηλεόραση, επειδή είναι ένα μαζικό μέσο, που απευθύνεται, την ίδια στιγμή, σε εκατομμύρια ανθρώπους, μπορεί - αν θέλει – να επιμορφώσει. Αν η κουλτούρα των ντοκιμαντέρ ήταν περισσότερο διαδεδομένη στην Ελλάδα, όπως είναι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, τότε θα είχαμε πρόσβαση σε έναν πολύ πιο εύκολο τρόπο επιμόρφωσης, που σήμερα μας λείπει.

Στην Ελλάδα του 2011 είναι η πρώτη φορά που ένας τηλεοπτικός οργανισμός ασχολείται συστηματικά με τη στιγμή που γεννήθηκε το σύγχρονο ελληνικό έθνος. Και είμαστε πολύ σοβαροί με αυτό που αποφασίσαμε να κάνουμε και γι αυτό και το προσεγγίσαμε με πολύ αυστηρό τρόπο τα δεδομένα της εποχής. Προσπαθήσαμε να είμαστε όσο πιο ρεαλιστές και πραγματικοί γίνεται.

Όσον αφορά τώρα στις "ομάδες" που πάγια εκφράζουν την αντιπάθειά τους απέναντι σε οποιονδήποτε εκφράζει την πραγματικότητα χωρίς περιστροφές, παρωπίδες, δόγματα και ιδεολογίες, δεν έχουμε παρά να αντιτείνουμε ως επιχείρημα τον ορθολογισμό μας αλλά και την διάθεσή μας να συνεχίσουμε απρόσκοπτοι το έργο μας. Που δεν είναι άλλο από την προσπάθειά μας να αναζητούμε την αλήθεια σε οποιοδήποτε έργο μας, είτε αυτό είναι ντοκιμαντέρ, είτε ρεπορτάζ.

Δεν λέω ότι η «δική μας» αλήθεια είναι "η μόνη" αλήθεια. Είναι όμως αδιαμφισβήτητο και έχει αποδειχτεί στη πολύ μακρά περίοδο που δουλεύουμε και προσφέρουμε στην ενημέρωση, ότι εμείς δεν παίζουμε παιχνίδια, δεν συμβιβαζόμαστε εύκολα, επιδιώκουμε το καλύτερο και είμαστε για όλ΄αυτά, πραγματικά υπερήφανοι. Αισθάνομαι και προσωπικά υπερήφανος για αυτό το έργο - που πίσω του κρύβονται περισσότερα από τέσσερα χρόνια δουλειάς – και για όλα όσα θα ακολουθήσουν.